Menntamál - 01.04.1958, Blaðsíða 7

MENNTAMÁL
XXXI. 1.
JAN.—APRÍL
1958.
HELGl ELÍASSON:
Fræðslulögin 50 ára.
i.
Hinn 22. nóvember 1907, eða fyrir réttum 50 árum,
staðfesti Kristján konungur IX. lög um fræðslu barna,
sem samþykkt höfðu verið á Alþingi hinn 12. september
s. á. Lög þessi skyldu koma til framkvæmda 1. júní 1908.
Hér var um að ræða stórmerkan áfanga í fræðslumál-
um þjóðarinnar, fyrstu lögin, sem kváðu á um skóla-
skyldu allra 10—14 ára barna, er sótt gætu skóla, og
fræðsluskyldu annarra námshæfra barna allt frá 7 ára
aldri til 14 ára. Kenna skyldi flestar þær námsgreinar,
sem nú eru kenndar í barnaskólum, og gerðar voru kröf-
ur um, hvað börn skyldu hafa numið um 14 ára aldur,
og prófskylda ákveðin fyrir öll 10—14 ára börn.
Heimilin áttu að annast fræðslu barna sinna til 10 ára
aldurs. Var þess krafizt, að 10 ár börn væru orðin nokk-
urn veginn læs og skrifandi.
Ýmis fleiri áður óþekkt ákvæði voru í þessum lögum,
en ég kem að þeim síðar.
Fyrir gildistöku fræðslulaganna frá 1907 giltu ákvæði
konungsbréfs frá 1790 um uppfræðingu barna í lestri og
kristnum fræðum og lög frá 1880 um uppfræðingu barna
í skrift og reikningi. En fyrir 1790 voru aðeins tilskip-
anir um fermingu og húsvitjanir presta.
II.
Áður en gerð verður nánari grein fyrir fræðslulögun-
um frá 1907 skal til glöggvunar og skilningsauka horft
dálítið aftur í tímann.