Menntamál - 01.04.1958, Qupperneq 37

menntamál
31
við vorum að leita að staf fyrir það. Væri nú ekki alveg
tilvalið að hafa þennan staf fyrir þetta hljóð? Hvað ætlið
bið þá alltaf að segja við þennan staf, eftir daginn í
dag?“ Börnin svara rétt, og kennarinn festir þetta ræki-
lega.
Þessi leið er valin vegna þess, að börnin finna þá betur
til ábyrgðar og finnst þetta að einhverju leyti uppgötvun
sín. Þetta er ekki borið á borð fyrir þau eins og bökuð
kaka.
Og kennaranum er Ijóst, að nú er hann að leggja
grundvöll fyrir framtíðina, útbúa lykil að lesmálinu.
En hér er gert meira. Hér gerist það sama hjá byrj-
endunum, sem gerðist fyrir örófi alda, þegar ritmálið var
upp tekið. Með þessari kennslutilhögun er málið, með
skilning barnsins að grundvelli, flutt frá heimi heyrnar-
innar og yfir á svið sjónarinnar, en samt er málið áfram
keyrnarfyrirbæri, á sama hátt og lög og tónar eru áfram
heyrnarfyrirbæri, þó að skrifuð séu með nótum.
Sá, sem les, þarf að læra að heyra með augunum.
Já, þetta hljómar annarlega, hlustendur góðir. En ég
ftiun leiða ekki ómerk vitni í málinu:
Þegar finnska tónskáldið Sibelius var níræður heim-
sóttu hann, að sjálfsögðu, margir blaðamenn. Heyrn hans
var farin að bila, og snillingurinn sagði:
„Ég heyri betur með augunum.“
Einn kunnasti tónlistarfrömuður okkar, dr. Páll ísólfs-
son, komst svo að orði í útvarpserindi, er hann eitt sinn
flutti:
„Ég er orðinn nolckuð fær í að heyra lög eftir nótum,
sem ég sé.“
Það er enginn eðlismunur á því að lesa nótur og lesa
Prentað mál. Þess vegna þarf lestraraðferðin að sjá fyrir
bví, að börnin æfist í að heyra málið, eftir táknum, sem
augað sér. Án þessa er vart hugsanlegt að hægt sé að
ujóta þess, sem í letur er fært, né að tjá það svo, að
hokkurt gagn sé að.