Heima er bezt - 01.12.1951, Blaðsíða 9

Nr. 10
Heima er bezt
297
Jórunn Ólafsdóttir
Sörlastöðum:
I faðmi sveitanna
.lórunn Ólafsdóttir
ÞÓ AÐ OFT BLÁSI SVALT í desem-
ber og hann einkennist af valdi myrkurs-
ins fremur en aðrir mánuðir ársins, hvílir
þó meiri og sérstæðari glæsileiki yfir svip
hans, en nokkurs mánaðar annars og við
hann er fyllri og föiskvalausari fögnuður
bundinn, vegna þess, að hann ber í faðmi
sér dýrðlegustu hátíð ársins — jólin, sem
verma inn að hjartarótum þegar þau
heilsa og ljóma í heimi mininnganna eins
og skær stjarna, — löngu eftir að þau eru
liðin.OIdum saman hafa þau flutt mann-
kyninu ljós og yl. Alls staðar, upp til fjalla,
út til stranda, í kotbæ og konungshöll og
í hjarta hvers kristins manns, hefur geisli
þeirra ljómað sem merki hinnar helgustu
fegurðar, — tákn hins æðsta friðar.
A jólunum er deilumálunum og áhyggju-
efnunum ýtt til hliðar um stund, sál grær
við sál, byggð við byggð, þá tengjast hinar
kristnu þjóðir böndum eindrægni og ástúð-
ar og fegurð lífsins verður annað og meira
en fjarlægt geislaglit, hún verður auðlegð
helguð af kærleika guðs.
GLEÐLEG JÓL! Það streymir yndis-
leg hlýja frá því ávarpi, það er borið uppi
af öldu hugljúfs fagnaðar og snertir líkt
og forleikur lofsöngslags, sem rýfur svarta
skugga, yljar særðu brjósti, vekur von og
eftirvæntingu, kallar fram djörfung og dáð,
lætur hinn unga, auðuga, glaða, frjálsa og
styrka finna bróður sinn í öldungnum, ein-
stæðingnum, öreiganum, sjúklingnum og
sorgarbarninu, svo að hendur tengjast í
traustu taki sáttar og samúðar og jólaljós-
ið blikar yfir brosum og tárum og skín í
gegnum skammdegisskuggann. sem hið
æðsta sigurtákn.
Þegar jólin heilsa tekur gjörvöll byggðin
á sig hátíðarblæ. Birta þeirra og blessun
nær jafnt til dalabæjarins sem borgar-
,villunnar“, en helgi þeirra, áhrif hins eig-
inlega kjarna þeirra á sér vísast enn dýpri
rætur á meðal þeirra, sem una í faðmi
sveitarinnar. Fábreytileikinn, sem að öll-
um jafnaði ríkir í sveitinni, veldur því, a«5
koma jólanna, snerting hinna ósýnilegu
töfra þeirra, verður stórviðburður, —
Vængjatak er vekur og örvar — og kyrrðin,
sem þar er fyrir hendi, gjörir einstaklingnum
auðvelt að finna sjálfan sig, svo að harpa
hjarta hans ómar í samræmi við yndi lífs-
ins, sem jólabarnið skóp.
I sveitunum, víðast hvar a. m. k., er
minni jólaundirbúningur en í kaupstöðun-
um, — minna „jó!atilhald“, minni íburður
í veitingum og búnaði öllum, minná tízku-
prjál, minni gjafamakt og lágværari gleði-
mál, — óbrotnari rammi, en þess skýrari
myndin, sem hann geymir, og varanlegri á-
hrif minninganna á bak jólum, þar sem
ekki er um að ræða glaum né glys, sem
deyfi gildi þeirra og drekkja þeim svo að
síðustu í iðu margbreytileika og múgsefj-
unar.
En í sveitunum er samt engu að síður
horft með ástúð og eftirvæntingu til jól-
anna og mikið á sig lagt til að fá tekið á
móti þeim með háttvísi og hátíðleika, —
sums staðar mun slíkt meira að segja vera
um efni og ástæður fram. Það er bakað og
breyzkt, strokið og steikt, soðið og saum-
að, heklað og hannyrðað, pússað og prýtt,
þvegið, fágað og skrýtt hátt og lágt, lang-
tímum saman. Að sjálfsögðu mæðir þetta
einna mest á húsfreyjunni, oft á hún ann-
ríkt, en sjaldan meir en dagana næstu á
undan jólunum og öðrum stórhátíðum, þá
skal tjaldað því, sem til er, svo að heimilið
beri þann blæ, sem hátíðinni sæmir. En
til þess að hægt sé að tjalda því, sem til
er, þarf einhver að leggja mikið af mörk-
um, með alúð, orku og iðjusemi og í
þessu tilfelli er það fyrst og fremst hús-
freyjan, sem vandinn hvílir á og kvaðirn-
ar kalla. Hlýleiki og hátíðarsvipur heimil-
isins fer mjög eftir smekkvísi, hugkvæmni,
ötulleik og hæfileikum hennar, það veit
hún og þess vegna leggur hún sig fram,
kostar miklu til, ef hún á annað borð skil-
ur sitt hlutverk og ann sóma sínum og
sins garðs. Mörg húsmóðir mun ganga
þreytt til hvílu á Þorláksdagskvöld og
finnast erils- og áhyggjusamt á aðfangadag.
En e. t. v. er enginn ánægðari en hún,
þegar hún hefur lagt á jólaborðið, glætt
arineldinn og tendrað Ijósin, svo að híbýl-
in ljóma öll og bjóða sinn vinarfaðm. Á
aðfangadag hraða karlmennirnir sér við úti-
verkin, fremur en venjulega, því að þeir
vilja hafa nægilegt tóm til að taka sig til
og njóta jólavistanna áður en útvarp hefst.
Efalítið skammta þeir nú skepnunum aí
enn meiri rausn en endranær, velja handa
þeim ilmandi tuggu og gæða þeim á ein-
hverjum gómsætum aukabita úr matar-
búri sínu, svo slökkva þeir Ijósið, byrgja
húsin og hraða sér heim til bæjar. Þeir af-
klæðast gegningarfötum sínum og þvo af
ser gróm hversdagsins og afmá hann sjálf-
an úr svip sínum um stund, færa sig í betri
flíkurnar, klæðast gjarnan einhverri nýrri
flík til að útiloka jólaköttinn, setja í það
minnsta á sig nýtt hálsbindi, greiða sér
vandlegar en venjulega og setjast sfðan til
borðs, ásamt því fólki, sem íyrir var innan-
bæjar og sem einnig hefur klæðst betri föt-
um og sett upp hátíðarsvip — að venum.
Það er metnaðu/ húsbændanna að jólaborð-
ið geti verið sem fjölbreyttast og ríkuleg-
ast, allt það bezta, sem búið á og bærinn
geymir, er þangað borið og þess notið í
fyllstu einingu. Að máltíð lokinni hverfa
heimilismenn til baðstofu — eða bezta
herbergis bæjarins og kveikja á kertunum
á jólatrénu, — eða, ef jólatré er ekki til,
þá er þó samt sem áður kveikt á jólakert-
unum og þeim komið fyrir víðsvegar um
stofuna — og svo er sezt umhverfis út-
varpstækið og hlustað á hátíðamessu frá
einhverju guðshúsi höfuðstaðarins. Jóla-
sálmarnir óma, vekja hrifningu bernsk-
unnar og hlýjan streng í hjörtum þeirra,
sem eldri eru. Jólaguðspjallið er lesið frá
altarinu: „I dag er yður frelsari feeddur".
Engin setning í öllum bókmenntum heims-
ins flytur fagnaðarríkari boðskap ■— boð-
skap, sem hefur yfir stund og stað, veitir
vökuþrótt og vonarfyllingu, fyrirheit um
sælu og sigur, — vissu um að allt er í ei-
lífri kærleikshendi. — Á þessari stundu
breytist stofan á sveitabænum í ofurlitla
kapellu, þar sem kyrrð og hátíðleiki ríkir,
sál tengist sál og andi guðs fer vermandi
unaði um vitund einstaklings, svo að jóla-
helgin snertir hjarta hans eins og heitur
straumur. Þegar aftansöngurinn er úti, rísa
menn úr sætum, takast í hendur og bjóða
hver öðrum gleðileg jól. Svo eru jólagjaf-
irnar teknar fram. Þær eru misjafnar að
verðgildi og glæsibrag, slíkt fer eftir efnum
og örlæti einstaklinganna, sem að þeim
standa. En að baki þfirra allra býr bróður-