Iðunn - 01.01.1885, Side 17

Gull.
11
að til mundi vera sá töfragripur, er nefndur var í þá,
daga »vizkusteinn«. Óhlutvandir fjeglæframenn og
loddarar hagnýttu sjer þessa hjátrú til að afla sjer
fjár og frama; þeir gengu á milli góðbúanna, hinna
tignustu höfðingja, og ljeku fyrir þeim ýmsar töfra-
listir. Eaunin varó sú, sem lög gera ráð fyrir, að í
stað þess að fá voluðum og þó munaðargjörnum
drottnendum aptur týnda æsku og glatað gull, hurfu
þeir á burt aptur þannig, að hinir höfðu í aðra hönd
ekki nema glæsileg loforð, er þeir urðu að hugga
sig við í bráðina. Einhver hinn gáfumesti af slíkum
görpum var Theophrastus Paracelsus Bombastus,
er hlaut mikla frægð og orðstír, og hjelt þeim orðstír
allt fram í lok miðalda. Hann ljet eptir sig um 300
efnafræðisleg rit margvíslegs innihalds. Kenning
hans var jafn-rammvitlaus eins og fyrirrennara hans.
Hann komst síðast að þeirri niðurstöðu, að »vizku-
steinninn« væri ekki fólginn í því að breyta blýi í
gull, heldur að geta fundið lækningakrapt grasa og
allra hluta. Hann var svo mikill í máli og orðhagur,
að snillyrði lians voru á hvers manns vörum og
hjeldust viö lýði langan aldur eptir hans daga. Af
hans nafni er það dregið, að gífurlegt orðaglamur er
kallað enn á ýmsar tungur bombast.
þegar það brást svona mannsaldur eptir manns-
aldur og öld eptir öld, að gull yrði til búið með efna-
blöndun, tóku menn um hinn menntaða heim að
leita fyrir sjer um önnur ráð til að afla þess, er þeir
áttu á bak að sjá. þá reis upp Columbus. Svo er
sagt, að það hafi Portúgöllum gengið einna mest til,
er þeir gerðu út hinn fyrsta leiðangur vestur um haf
undir forustu Columbus, að þeir þörfnuðust mjög