Iðunn - 01.01.1885, Blaðsíða 39

Gull.
33
liggja lengi niðri í brennisteinssýru; en í saltpjeturs-
sýru og edidikssýru rennur það fljótt í sundur til
þess að gera, og er 'þó edikssýran ekki megnari en
það, að hver maður er óskemmdur af, þótt hann
neyti hennar daglega. Bn gullið getur legið svo ár-
um skiptir niðri í hvaða sýru sem er, og er jafngott
eptir sem áður; það er ekki svo mikið, að það fari af
því gljáinn eða fægingin. þó ekki sje nema að lopt
nái að komast að málmum, þá láta þeir flestir á sjá;
gljáinn fer af og kemur ofurlítil dauf hula í staðinn;
það er þunn ryðskán, en getur þykknað með tímati-
um og orðið að reglulegu ryði, sem kallað er. Én
gullið getur legið svo í jörðu öldurn saman fyrir á-
hrifum lopts og lagar, að ekki sjái á því minnstu
vitund. það er satt að segja alls einn hlutur, er gull-
ið getur ekki staðizt, en það munar líka unt það sem
haun gerir að verkurn ; hann hreytir gjörsamlega öllu
eðli þessa hins göfuga málrns. þessi eini hlutur er
»kóngavatn». það var þannig néfnt frá upphafi vega
sinna, af gullgjörðarmönnum á 15. öld, af því að því
varð hægðarleikur að vinna j gjörsamlega á hinu
mikla goðmagni þeirrar aldar, er þeir kölluðu kon-
ung allra málma og allir höfðu haldið ósigrandi þang-
að til. I þessum legi rann gullið sundur eins og
mjólk, og þótti það hin mesta býsn. Sá hjet Basil-
fus Valentínus, er fyrstur bjó til þennan lög, eins og
hann hefir allt af veriðhafður síðan og er hafður enn;
eu það er úr 1 hluta af saltpjeturssýru og 3 af salt-
sýru, eptir þyngd. Láti maður gullhringf slíka sýru-
blöndu, sjest hringurinn hverfa von bráðar og lögur-
Uin gulua ; gullið rennur sundur í honúm. Sje nú
Iðunn. . II.
3