Fróðskaparrit - 01.01.2007, Síða 84

Fróðskaparrit - 01.01.2007, Síða 84
82 NAKRAR HUGLEIÐINGAR UM HVUSSU SAGNORÐINl BLÍVA OG VERÐA KOMA FYRl í NÚTÍÐAR MUNNLIGUM FØROYSKUM áður sagt: henda sannroynd gjørdi tað áhugavert at kanna meir nágreiniliga, um hugsast kann, at merkingarmunur er at finna millum tey bæði sagnorðini blíva og verða. 5.2 Merkingarmunur millum blíva og verða? Tað, ið erfunnið í einfaldari mitíð Tað varð grundað yvir, um nýtslan í einfald- ari nútíð ikki mundi kunna geva svar uppá spurningin, um merkingarmunur er millum blíva og verða. Sambært ritmyndunum 1 og 2 tykist kappingin jøvn við fyrsta eygna- bragd. Eins og hevur verið gjørt omanfyri, var neyðugt at finna meir ítøkiligt fram við at kanna umhvørvið rundan um sagnorðið. Mynd 4 sýnir eitt úrval við tíggju dømum av hvørjum sagnorðinum. Hitt fyrsta parið í Mynd 4, Nr. 1 og 11 er sett upp lið um lið fyri at sammeta tey beinleiðis. Heimildarfólkið í Nr. 1 svarar upp á spurningin um, hvat hann sjálvur vil siga um móðurmáls-kunnleika sín. Inngangur av svarinum var tað, ið verður siterað, og síggja vit, at við at nýta tíðarhjáorðið alla tíðina, tekur hann framtíð uppí, hóast form- liga tíðin er nútíð. Við øðrum orðum er hetta ikki ein tilgongd, ið skal byrjast seinri, hon er longu byrjað og vil halda á frameftir. Altso eitt serkent norðurlendskt mynstur í nútíð við báði nútíðar og framtíðar merking. Eisini er hetta dømi um nýtslu av tíðar- sagnorði, sum leggur afturat varandi leiti. í Nr. 11 sigur heimildarfólkið frá um minkandi ávirkan úr donskum, samstundis sum enskt sigst at vera komið í staðin. Sam- anborið við tað fyrra dømið, fáa vit her kenslu av framtíð, tó uttan tíðarhjáorð. Eis- ini er hetta dømi um formliga nútíð fyri at málbera framtíð. A eini tíðarrás kunnu framsagnirnar báðar lýsast sum í Mynd 5. Vit kunnu siga at í Nr. I vinstrumegin ‘nútíðar-sjónarhornið’ er nakað, ið verður framborið óbeinleiðis um móðurmálskunn- leika røðarans: ein tilgongd er longu íkom- in, hon byrjaði ikki beint nú, og hann, ið tosar væntar, at hon fer at halda á frameftir. Hin vegin, í Nr. II hevur heimildarfólk- ið eitt lítið uppískoyti: trúgvi eg. Við hesum sigur hann nakað um, hvat hann væntar sær fyri framman: sum frá líóur verður minni og minni donsk ávirkan, og meir og meir ensk. Sagnorðió, ið lýsir gongdina er blíva. Døm- ið styðjar undir uppáhald um eina byrjanar- sagnorðamerking av blíva samanborið við verða. Tað hoyrir kortini uppí at peika á donsku ávirkanina í setninginum annars: (1) trúgvi eg er ein danisma, har føroyskt hev- ur aðrar møguleikar at siga frá um hugsan, væntan, persónligari meining, o.s.fr.: halda ella vænta. Harumframt hava hesi bæði frábrigdi av . ‘nútíðar-sjónarhornið’ Nr. 1) ....tað verður betri alla tíðina... : Nr. 11) ...men tað trúgvi eg hlívur minni 0. oe tað blívur meir o? me.ir ensk ávirkan... Mynd 5
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212

x

Fróðskaparrit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.