19. júní - 19.06.1963, Page 12

Svar: í lögum um vernd barna og ungmenna
nr. 29 9. apríl 1947. 32. gr. segir: „Áður en ættleið-
ing er veitt, skal ráðherra leita umsagnar barna-
verndarnefndar“. Hlutverk barnaverndarnefndar
er að meta hæfni kjörforeldra til barnauppeldis, er
því leitað allra fáanlegra upplýsinga um þá, saka-
vottorð athugað og annar fyrri ferill. Ekki tel ég,
að ráðherra sé skylt að fara eftir umsögn nefndar-
innar, en þó tel1 ég að eftir henni sé farið.
Fyrir 1947 þurfti aðeins meðmæli sóknarprests.
3. Er nefndinni skylt að fylgjast með líðan bam-
anna eftir að ættleiðingin hefur farið fram og ef
svo er, hve lengi?
Svar: Þar sem nefndin mælir ekki með nema
hæfum heimilum til ættleiðinga, er ekki fast
eftirlit með þeim, en persónulega hef ég reynt að
fylgjast með þeim og er mér ekki kunnugt um
nein ákvæði um þetta. Hins vegar er haft eftirlit
með öllum þeim börnum, sem barnaverndarnefnd
kemur fyrir í fóstur til' lengri tíma, allt að 16
ára aldurs. Á árinu 1962 kom nefndin í fóstur
9 börnum, þar sem vonlaust þótti, að aðstandend-
ur gætu annast þau á viðunandi hátt. Á sl. tíu
árum (1952—1961) hefur nefndin komið samtals
82 börnum í fóstur á einkaheimili, eða til jafn-
aðar um 8 börnum á ári.
4. Vitið þér til, að kjörbömum hafi verið skilað
aftur? — Væri skylt að leita álits barnaverndar-
nefndar í slíkum tilfellum?
Svar: Mér er ekki kunnugt um að ættleiddum
börnum hafi verið skilað aftur, en hafi slíkt kom-
ið fyrir, hefur okkur ekki verið tilkynnt um það.
Aftur á móti hefur fósturbörnum verið skilað aft-
ur af ýmsum ástæðum.
5. Eru nokkrar sérstakar hömlur á því, að er-
lendir ríkisborgarar geti ættleitt íslenzk börn?
Svar: Barnaverndarnefnd Reykjavíkur hefur
ekki um langan tíma mælt með ættleiðingum til'
erlendra ríkisborgara, nema þá þeirra sem hafa
verið búsettir hér um lengri tíma. Til hermanna
hefur nefndin ekki mælt mð ættleiðingum, nema
þegar konan hefur verið íslenzk og augljóst þætti
að það væri barninu fyrir beztu að fylgja móður
sinni.
★
Sigurður Olason hæstaréttarlögm. svarar spurn-
ingum um ýms lögfræðileg atriði:
1. Getur ógift móðir, sem ekki er lögráða,
tekið á eindæmi ákvarðanir um að láta ættleiða
barn sitt (þ.e. án vitundar
og vilja foreldra eða for-
ráðamanna) ?
Svar: Samkvæmt lögum
virðist ólögráða stúlka mega
ættleiða barn sitt án vitund-
ar og vilja foreldra en í
reyndinni myndi ráðuneyt-
ið þó varla samþykkja slíka ættleiðingu.
2. Er skriflegt loforð móður varðandi ætt-
leiðingu ófædds barns hennar bindandi, þótt hún
skipti um skoðun eftir fæðingu barnsins?
Svar: Slíkt loforð myndi ekki verða talið gild-
andi nema eftirfarandi samþykki kæmi til, í ein-
hverri mynd.
3. Eru nokkrir möguleikar á því að ógilda
ættleiðingu eftir stuttan (vissan) tíma, ef aðstæður
móðurinnar breytast, svo sem ef hún giftist föður
barnsins?
Svar: Mikil vandkvæði eru á slíku, og myndu
síðari breytingar á högum móðurinnar út af fyrir
sig litla þýðingu hafa í því sambandi.
4. getur ættleiðandi fengið ættleiðingu ó-
gilda og skilað bami aftur?
Svar: Ættleiðandi getur þetta, ef aðstæður breyt-
ast, svo sem ef barnið reynist háð siðferðislegum
vanköntum, að ráði.
5. Eru fyrirmæli um það í Iögum, að raunveru-
legur uppruni bams, sem er ættleitt, skuli skráð-
ur í opinber skjöl?
Svar: Engin bein fyrirmæli munu vera um þetta.
Eftir að ættleiðing er hins vegar komin í kring
munu kynforeldrar yfirleitt ekki gefnir upp í opin-
berum skjölum, svo sem skírnarvottorðum.
6. sp a) Getur móðir ráðstafað barni án vitund-
ar föður, sem greitt hefir með barninu, eða jafn-
vel gegn vilja hans?
b) Hefir faðir óskilgetins barns forgangsrétt til
að taka barnið að sér, sé hann fær um það að
dómi þeirra, sem til eru kvaddir, ef móðirin hef-
ir ákveðið að láta það frá sér?
c) Hver er réttur föður skilgetinna barna, ef
hjónin hafa skilið samvistum og börnin fylgt móð-
urinni?
Svar: a) Samkv. lögum á móðirin ekki að geta
gert þetta, án vitundar föðurins. Hins vegar er
ráðuneytinu ekki skylt að fara að vilja barnsföð-
ur, þótt hann setti sig á móti ættleiðingu.
b) Þetta er vafamál að núgildandi lögum, en
10
19. JÚNÍ