SunnudagsMogginn - 28.02.2010, Qupperneq 6

6 28. febrúar 2010
Jochen Sanio, forseti þýska fjár-
málaeftirlitsins, BaFin, segir að
þýskar fjármálastofnanir kynnu
að geta staðið það af sér ef
Grikkir gætu ekki staðið í skil-
um, en hrun í fjármálalífi landa á
borð við Ítalíu, Spán eða Portú-
gal myndi hafa skelfilegar afleið-
ingar fyrir bankageirann.
Sérfræðingar BaFin telja að
fari svo að fleiri lönd falli sé
komið að þolmörkum evrunnar.
Þýskir bankar eru helstu lán-
ardrottnarnir á Spáni og Írlandi
og í öðru sæti á Ítalíu. Þeir
beina spjótum sínum að fjár-
málafyrirtækjunum: „Sérstaklega
meðal vogunarsjóðanna er að
finna fulltrúa, sem veðjuðu á að
Grikkir gætu ekki borgað og
evrusvæðið myndi bresta.“ Sér-
fræðingarnir hjá BaFin líkja
ástandinu við gjaldþrot Argent-
ínu og segja að það sé hætta á
að skapist vítahringur þar sem
allt fari niður á við. Vegna þess
að þau ríki, sem eru veikust að
burðum, fái hvergi peninga verði
þau að spara og það hefti þróun
efnahagslífsins. Álit BaFin átti
þátt í því að Wolfgang Schäuble,
fjármálaráðherra Þýskalands,
ákvað að finna þyrfti leið til að
hjálpa Grikkjum.
Vogunarsjóðir veðjuðu gegn Grikkjum
Akropólis-hæð var lokuð gestum í sólarhring vegna verkfalls.
Reuters
S
pænska leyniþjónustan, CNI, hefur sam-
kvæmt blaðinu El País hafið rannsókn á því
hvort átt hafi að fella Spán með árásum
fjárfesta og ágengni ákveðinna eng-
ilsaxneskra fjölmiðla. Angela Merkel, kanslari
Þýskalands, var ómyrk í máli í ræðu, sem hún hélt á
öskudag: „Það er hneyskli ef sömu bankar og komu
okkur á brún hengiflugsins tóku þátt í að falsa fjár-
hagstölur Grikklands.“ Christine Lagarde, fjár-
málaráðherra Frakklands, er þeirrar hyggju að við-
skipti með skuldatryggingar – á ensku Credit
Default Swaps – hafi átt stóran þátt í fjárhagslegum
vandamálum Grikklands.
Staða Grikklands er gríðarlega viðkvæm og óvíst
hvort þeir hafi af að leysa úr sínum vandamálum.
Ekki er heldur ljóst með hvaða hætti önnur ríki á
evrusvæðinu ætla að koma þeim til hjálpar. Hættan
er sú að neyðarástandið í Grikklandi breiðist út og
þar eru Portúgalar, Írar, Ítalir og Spánverjar veik-
astir fyrir. Þá gæti orðið brátt um evruna.
Þetta eru kjöraðstæður fyrir þá, sem stunda
gjaldeyrisviðskipti. Þeir geta veðjað á að Grikkland
hrynji og evran með eða að Grikklandi verði bjarg-
að. Með fyrri kostinum hrynur gengi grískra rík-
isskuldabréfa, en hækkar með þeim síðari. Hættan
er sú að með ákvörðun sinni ýti braskararnir undir
þá þróun, sem þeir veðja á, og stuðli að því að
Grikkland fari í þrot.
Nú á að gefa út veiðileyfi á spekúlantana í Evrópu.
Í ræðunni, sem vitnað var til í upphafi, beindi Mer-
kel spjótum sínum að bandaríska fjárfestingafyr-
irtækinu Goldman Sachs, sem aðstoðaði Grikki við
að fela skuldir sínar þannig að ekki sæist hvað
skuldir þeirra væru komnar langt yfir mörkin, sem
fylgja myntsamstarfinu. Því hefur verið haldið fram
að án hjálpar fyrirtækisins hefðu Grikkir ekki feng-
ið að vera með í evrunni. Goldman Sachs er hins
vegar beggja vegna borðsins, ráðgjafi aðþrengdra
ríkisstjórna og í tygjum við vogunarsjóðina, sem nú
gera áhlaup á Grikkland.
Það er einnig rétt að halda því til haga að Grikkir
hafa ekki verið einir um að beita bókhaldsbrögðum.
Þau hafa líka verið vinsæl á Ítalíu og í Portúgal. Í
grein í tímaritinu Euromoney árið 2005 var talað
um að ríkisstjórnir Evrópu hefðu Enron-vætt
skuldir sínar. Ástæðan fyrir því að þessum brögð-
um er beitt er sú hvað reglurnar um skuldsetningu
ríkja í Evrópu eru strangar.
George Soros varð heimsfrægur 1992 þegar aðför
hans að breska pundinu gerði hann að millj-
arðamæringi. Hann þurfti að kaupa og selja gjald-
eyri. Nú eru notaðar skuldatryggingar, sem Soros
kallar gereyðingarvopn. Á nokkrum vikum tvö-
faldaðist skuldatryggingarálagið á grískum rík-
isskuldabréfum. Þeir sem fjárfestu á réttum tíma
gátu tvöfaldað fjárfestingu sína.
Þegar Lehman-banki fór á hausinn síðsumars
2008 fór fram umræða um að setja þyrfti ramma
utan um viðskipti með skuldatryggingar. Ekkert
var aðhafst og nú súpa menn seyðið af því.
Ekki er víst að það dugi til að flæma spekúlantana
burt að bjarga Grikkjum. Marc Chandler, sem er yf-
ir gjaldeyrisviðskiptum í bankanum Brown Brot-
hers Harriman, segir í viðtali í Der Spiegel að þá
leiti menn að „löndum með svipað DNA: háan fjár-
lagahalla, slæmar fjárhagstölur. Síðan verður sagt:
gerum áhlaup á Spán. Eða: nú skulum við komast
að því hvað vasar Evrópu eru djúpir í raun“.
Á Evrópa svar
við áhlaupinu?
Nú á að svara atlögu alþjóð-
legra fjármálafyrirtækja
Grikkland rambar á barmi gjaldþrots og allt logar í verkföllum og
óánægju. Lögregla stendur vörð fyrir utan Seðlabankann í Aþenu.
Reuters
Angela Merkel, kanslari Þýskalands, beinir spjótum
sínum að alþjóðlegum fjármálafyrirtækjum.
Reuters
Vikuspegill
Karl Blöndal kbl@mbl.is
Vill reglur
Jón Daníelsson, hagfræðingur
við London School of Econo-
mics, sagði í viðtali við Morg-
unblaðið í nóvember 2008 að
taka yrði upp staðlaða samn-
inga um skuldatryggingar (e.
Credit default swap). Aðeins
þannig yrði ljóst hver skulda-
staðan væri á hverjum tíma og
hver skuldaði hverjum hvað.
Þessir samningar væru
ógagnsæir og meginástæða
þess að illa fór.
Hvað ræður för?
Málþing Sjónarhóls um greiningar og þjónustu
við börn með sérþarfir
fimmtudaginn 4. mars kl. 12.30–16.30
á Hótel Nordica, Suðurlandsbraut 2, 108 Reykjavík
Á málþinginu verður fjallað um hvort greiningar hafi áhrif á
það hvort og hvernig þjónustu börn fá.
Fagfólk, foreldrar, systkini, afar og ömmur og allir þeir
sem láta sig málefni barna með sérþarfir varða eru hvattir
til að mæta.
Skráning fer fram á heimasíðu Sjónarhóls
www.sjonarholl.net