SunnudagsMogginn - 28.02.2010, Side 41

28. febrúar 2010 41
Friðrik V. Karlsson,
matreiðslumeistari á
veitingastaðnum Frið-
riki V á Akureyri, notar
villtar íslenskar jurtir í
miklum mæli sem
krydd. Í sælkeraverslun
hans er einmitt til sölu
slík blanda á krukkum,
en þau tengdamóðir
hans, María Lilja Hall-
dórsdóttir, bera sameig-
inlega ábyrgð á þeirri
skemmtilegu afurð.
„Tengdamamma tínir
mikið fyrir okkur; blóð-
berg, hrútaberjalyng,
krækiberjalyng, rjúpnalauf og ýmislegt
fleira. Hún er úr sveitinni nálægt Kópa-
skeri og tínir þetta allt í Norður-
Þingeyjarsýslu, aðallega í Öxarfirði,“ segir
Friðrik við Morgunblaðið.
„Við tengdamamma þurrkum jurtirnar
með sérstökum aðferðum, á stilkunum,
og þegar þær eru orðnar þurrar myljum
við laufið af og ég bý til blönduna; ég er
eini maðurinn sem veit nákvæmlega hlut-
föllin!“
Friðrik hefur notað blönduna hátt í
hálfan annan áratug, aðallega á villibráð
og lambakjöt „en undanfarið höfum við
prófað ýmislegt nýtt – til dæmis við að
elda gæs. Tökum þá vinstri bringuna og
gröfum hana í jurtunum og reykjum síðan
þá hægri á sprekunum af þeim“.
Athyglisvert; segja má að þarna sé búið
að snúa hlutunum við því jurtirnar sem
gæsin lifir á „gleypa“ hana …
„Engin aukaefni eru í blöndunni,
hvorki salt né annað, heldur skiptir miklu
máli að jurtirnar séu þurrkaðar rétt;
hvorki of hratt né of hægt, og það hefur
sitt að segja að þær séu þurrkaðar á stilk-
unum. Það skiptir líka máli hvenær þær
eru tíndar, hver og ein. Þetta er því ekki
eins einfalt og halda mætti.“
Upphaf þessa má rekja allt að aldar-
fjórðungi aftur í tímann, þegar Friðrik
kynntist tengdamóður sinni. Hún hefur
lengi safnað jurtum og lagaði gjarnan te úr
þeim, en tengdasonurinn verðandi, sem
var í kokkanámi á þessum tíma, sá aðra
möguleika.
„Íslendingar ættu að nota villtar jurtir
miklu meira sem krydd en gert hefur ver-
ið hingað til. Nokkrar tegundir eru reynd-
ar til sölu nú orðið, til dæmis gullfallegt
blóðberg úr Fnjóskadal. Mér finnst blóð-
berg vera matarjurt Íslendinga; það er
mjög fallegt og gott,“ segir Friðrik fimmti.
skapti@mbl.is
Freisting Frónbúans
Villtar jurtir Friðriks V
og tengdamömmu
Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson
Long Island Iced Tea á fátt sameiginlegt með hefðbundnu ístei, en dregur nafn sitt af
óáfengum svaladrykknum vegna þess hversu líkir þeir eru í útliti. Long Island ísteið er
hins vegar áfengisbomba, en drykkurinn er blanda af gini, vodka, tequila og rommi í
jöfnum hlutföllum, blandað með súr-
mixi (sourmix) og skvettu af kóki.
(Súrmixið er blanda af sítrónu eða
limesafa og sírópi í jöfnum hlut-
föllum, sem er hrist saman með klaka
þannið að úr verður glær-hvítur
vökvi)
Eins og með alla áfenga drykki eru
ýmsar útgáfur til. Gosinu er stundum
skipt út fyrir raunverulegt íste, en
langflestar uppskriftir taka kókið
framyfir teið. Í mörgum uppskriftum
er triple sec bætt við í sama hlutfalli
og hinum áfengistegundunum, en
triple sec er líkjör sem er gerður úr
bitrum appelsínum, eins og t.d. Co-
intreau.
Long Island Iced Tea
1 hluti vodka
1 hluti gin
1 hluti tequila
1 hluti romm
(1 hluti triple sec)
2-4 hlutar súrmix (eftir smekk)
skvetta af kóki
Áfengið og klaki sett í kokkteilhristara og hrist til að blanda og kæla. Öllu hellt í hátt
glas og skvettu af kóki bætt út í eftir smekk. Gjarnan skreytt með sítrónusneið.
Ef drykkurinn er pantaður á bar og það er stemning fyrir því að auka hið mikla
áfengismagn jafnvel enn frekar er jafnan beðið um Extra Long Island Iced Tea.
Drykkur vikunnar
Long Island Iced Tea
er ívið þykkari en hún á að vera. Vökv-
anum úr sveppadósinni hrært saman
við og kryddað með pipar og salti eftir
smekk. Sveppunum bætt út í og sósan
látin malla í nokkrar mínútur, smökkuð
og bragðbætt ef þarf og nokkrir dropar
af sósulit settir út í.
Kjötbollur eru þægilegur og fljótlegur
matur og hér er önnur uppskrift, öllu
nútímalegri. Bollurnar eru ekki steikt-
ar, heldur bakaðar í ofni og það þarf
ekki að snúa þeim. Í staðinn fyrir salt-
kex má nota tvær brauðsneiðar en þá
þarf aðeins meira salt.
Bakaðar kjötbollur með
tómatpestósósu
Fyrir 4
500 g kjöthakk
1 laukur, skorinn í bita
1-2 hvítlauksgeirar,
15-20 saltkexkökur
nokkur basilíkublöð (má sleppa)
1 tsk ítölsk eða grísk kryddjurtablanda
(eða þurrkaðar kryddjurtir eftir smekk)
¾ tsk salt
½ tsk nýmalaður pipar
Nota má hvaða hakk sem er en mér
þykir best að nota blöndu af nauta- og
svínahakki. Laukur, hvítlaukur, salt-
kex, basilíka og annað krydd sett í mat-
vinnsluvél og hún látin ganga þar til allt
er orðið að mylsnu. Þá er hakkinu
blandað saman við. Rúllað milli lófanna
í fremur litlar bollur (á stærð við borð-
tennisbolta) og þær settar í olíuborið
eldfast mót. Bakaðar í miðjum ofni við
200°C í 18-20 mínútur.
Tómatpestósósa
1 msk olía
1 hvítlauksgeiri, saxaður smátt
1 dós saxaðir tómatar
1 kúfuð matskeið rautt pestó
nýmalaður pipar, salt
Olían hituð í litlum potti og hvítlauk-
urinn látinn krauma aðeins en ekki
brenna. Tómötum, pestói, pipar og salti
hrært saman við og látið malla í nokkrar
mínútur.
Með þessu fer vel að hafa soðnar kart-
öflur og dreypa basilíkuolíu yfir þær (og
kringum bollurnar).
Basilíkuolía
½ knippi basilíka
1 hvítlauksgeiri
rifinn börkur af ½ sítrónu
1 msk nýkreistur sítrónusafi
nýmalaður pipar, salt
100 ml ólífuolía (jómfrúarolía)
Allt nema olían sett í matvinnsluvél eða
blandara og vélin látin ganga meðan ol-
íunni er þeytt saman við smátt og
smátt. Geymist í nokkra daga í ísskáp.
Bakaðar kjötbollur með tómatpestósósu, soðnum kartöflum og basilíkuolíu.
Þetta eintak Kvennafræðarans er heilt að mestu – nema kökukaflinn,
hann hefur bókstaflega verið lesinn í tætlur.