Fréttablaðið - 26.11.2011, Blaðsíða 22

22 26. nóvember 2011 LAUGARDAGUR
Oft hættir okkur til að líta á hlutina í of þröngu samhengi,
eins og t.d. að líta á hvern sjúkdóm
fyrir sig einangraðan frá öðrum
sjúkdómum. Þegar í flestum til-
fellum sjúkdómarnir eru nátengd-
ir lífsháttum okkar innbyrðis og
félagslegu öryggi. Talið er að
flesta algengustu og alvarlegustu
sjúkdómana megi þannig oftast
forðast með góðum lífsstíl, góðri
hreyfingu og hollu mataræði. Og
glaður maður er yfirleitt líka heil-
brigðari maður. Heilsugæslan og
heimilislæknisfræðin gengur ein-
mitt út á að tengja þessa þætti og
orsakir sjúkdómanna saman og
reynir að nota hverja heimsókn
skjólstæðings til að sjá heildar-
myndina.
Sjúklingarnir streyma hins
vegar á læknavaktir og bráða-
móttökur á kvöldin og um helgar
í þeirri von að fá skyndilausn við
aðsteðjandi vanda. Á sama tíma
og heilsugæsluna vantar meiri
tíma á daginn til að sinna skjól-
stæðingum sínum betur. Ekki
síst á sjálfu höfuðborgarsvæðinu
þar sem mikil vöntun er á heim-
ilislæknum og öðru sérþjálfuðu
starfsliði. Heilsugæslu sem býður
frekar upp á varanlegri lausnir,
fræðslu og eftirfylgd með ein-
kennum, í stað skyndilausna.
Heimurinn er alltaf að verða
flóknari að lifa í og hraðinn í
nútímaþjóðfélaginu eykst sífellt.
Margir hafa velt fyrir sér mann-
legri getu að tileinka sér endalaus-
ar nýjungar daglegs lífs og hvar
þolmörkin eiginlega liggja. Áreit-
ið er endalaust og sífellt er aukin
krafa að vinna hraðar og meira. Á
tímum sem búið var að spá fyrir
að öll tæknin myndi spara okkur
ómældan tíma, þyrftum að vinna
minna og fengjum meiri tíma til
að hugsa um okkur sjálf. Stressið
og álagið samt aldrei meira og oft
vitum við ekki í hvorn fótinn við
eigum að stíga. Við gleymum oft
þörfum okkar sjálfra, náungans
og jafnvel þeirra sem okkur eru
kærust. Samskiptin í auknu mæli
rafræn, í stað augliti til auglits.
Lyfjaávísanir eru líka í viss-
um skilningi gengnar læknum úr
höndum og oft orðnar hálf sjálf-
virkar. Eftir pöntun með tölvu-
samskiptum eða gegnum þriðja
aðila til að spara læknunum tíma.
Eins er nú rætt um að veita hjúkr-
unarfræðingum og ljósmæðrum
lyfjaávísanaleyfi á hormónalyf,
með tillögu að breytingum á lyfja-
lögum. Á sama tíma og ekki einu
sinni heimilislæknirinn hefur
síðan aðgang í „lyfjagátt“ apótek-
anna til að taka þar til og leiðrétta
ofskammtanir eða til að reyna
að koma í veg fyrir hugsanlegar
milliverkanir lyfja sem sjúkling-
arnir hafa fengið, héðan og þaðan.
Kostnaður við heilbrigðiskerf-
ið hefur náð nýjum hæðum og
hefur í reynd tugfaldast á ekki svo
mörgum árum. Á sama tíma sem
lyfjaiðnaðurinn hefur farið offari
á mörgum sviðum og ofmetið
árangur algengustu lyfjameðferð-
anna. Lyfjameðferðir sem í upp-
hafi voru aðeins ætlaðar fáum, en
sem síðan voru yfirfærðar fyrir
sem flesta.
En í raun getum við oft haft
meiri áhrif á heilsuna okkar í dag
en flestar lyfjameðferðir gera, ef
við hugsum dæmið tímalega. Allt
stefnir hins vegar í að offita, og
bróðir hennar, sykursýkin, muni
að öllu óbreyttu, með aukinni tíðni
og afleiddum sjúkdómum, geta
orðið heilbrigðiskerfinu ofviða
vegna kostnaðar. Forgangsraða
þarf þá upp á nýtt og hætt við að
margt að því sem okkur finnst svo
sjálfsagt í dag, verði einfaldlega
ekki í boði.
Heilsa barnanna okkar er mest
undir okkur sjálfum komin ásamt
góðri heilsuvernd. Og hvergi
fæðast börnin heilbrigðari en á
Íslandi. En börnin þurfa góðan
tíma með foreldrum sínum. Leik-
skólar og dagmömmur geta aldrei
komið í stað foreldra. Samvera,
tjáning og góð næring á fyrstu
aldursárunum, skapar þá sjálfs-
ímynd og heilsu sem við viljum
að börnin fái í veganesti til fram-
tíðar.
Börn þurfa ekki síður að fá að
vera heima í rólegheitunum þegar
þau eru veik með pestirnar sínar.
Ekki að þau fái sýklalyf á skyndi-
vöktunum í þeirri trú að þau kom-
ist fyrr í leikskólann. Passa þarf
líka betur upp á næringu þeirra,
nauðsynlegustu vítamín og tenn-
urnar. Miklar tannskemmdir og
endurteknar eyrnabólgur vegna
spillingar á sýklaflóru þeirra er
mikið okkur sjálfum að kenna og
í raun til skammar. Svo hefur allt
of lengi verið.
Það er vissulega alltaf von að
heilbrigðisyfirvöld sjái ljósið
við enda öngstrætisins, þar sem
kostnaðurinn er farinn að verða
í öfugu hlutfalli við árangurinn
í heilbrigðisþjónustunni. Að þau
sjái vandamálin í víðara sam-
hengi. Hugmyndafræði heim-
ilislæknisfræðinnar gerir það
vissulega og sérfræðingar í heim-
ilislækningum eiga að vera sér-
þjálfaðir í að leiða teymisvinnu
heilbrigðisstarfsfólks og tengja
saman mikilvægustu þættina sem
hafa áhrif á líkamlega og andlega
heilsu skjólstæðinganna. Ekki síst
þá sem tengjast fjölskyldunni og
vinnunni.
Þannig má líka segja að litið
sé meira til persónunnar í heild
sinni, en einstakra sjúkóma sem
hún ber hverju sinni. Heilbrigð-
isyfirvöld geta svo sannarlega
sparað mikið og fjárfest vel til
framtíðar ef þau nýta sér þessa
sérþekkingu vel í grasrótinni.
Við öll, og ekki síst foreldrar
landsins, eigum skilið að fá tæki-
færi til að hugsa betur um okkur
sjálf og börnin okkar. Líka gamla
fólkið. Fá meiri tíma til að vera
saman. En við þurfum hjálp frá
heilbrigðiskerfinu. Ekkert síður
frá fjölþættri þjónustu heilsu-
gæslunnar, en hátæknilækningun-
um þegar mest liggur við. Ekkert
síður félagsráðgjöf og sálfræði-
hjálp, en hjúkrun og almennum
lækningum. Með meiri heildrænni
sýn á vanda fólks en verið hefur.
Með þeirri sýn og meiri áherslu
á atferli mannsins verða væntan-
lega leiddar fram mestu framfar-
irnar í læknisfræðinni á næstu
áratugum.
Hraust þjóð, okkar er valið
Heilbrigðismál
Vilhjálmur Ari
Arason
heimilislæknir
Verslun
Ármúla 26
522 3000
hataekni.is
Opið:
virka daga
9.30–18
laugardaga
12–17
Restio er ný upplifun í
hljóði og hönnun frá
Yamaha. Restio vekur
fyrst athygli fyrir flott
útlit og síðan fyrir
frábæran hjómburð þegar
tónlistin er sett í gang.
Fæst í fjórum litum:
· iPod / iPhone vagga
· Geislaspilari
· FM útvarp
· Vekjaraklukka
· Hægt að tengja MP3 spilara
· USb 2.0 tengi
Restio getur staðið á gólfi eða hangið á vegg.
Verð: kr. 149.995
– Einstök hljómfegurð
YAMAHA RESTIO
PIPA
R\TBW
A
· SÍA
· 1
1
3
0
3
4