Vera - 01.02.1999, Side 25

til að verja blökkumenn sem voru svo hataðir
að það var ekki nóg með að enginn annar lög-
fræðingur vildi verja þá, heldur var henni alls
staðar neitað um hótelherbergi þegar fréttist í
hvaða erindagjörðum hún var. En ekkert fékk
aftrað Bellu frá því að berjast fyrir því sem hún
i trúði á. Þótt hún væri á þessum tíma ófrfsk að
eldri dótturinni lét hún sig ekki muna um að
sofa á umferðamiðstöðinni þann tíma sem mál-
ið tók.
En jafnréttishugsjónir Bellu voru ekki bundn-
ar við Bandaríkin ein. Á sjöunda áratugnum var
hún ein þeirra sem stofnuðu Friðarsamtök
kvenna sem börðust gegn Víetnamstríðinu með
oddi og egg og skiþulögðu margar mótmæla-
stöður við Hvíta húsið og þinghúsið. Árið 1971,
á fimmtugasta og fyrsta aldursári, var hún kos-
in þingmaður í neðri deild þandaríska þingsins.
Þar sat hún í sex ár og beitti sér fyrir mörgum
jafnréttismálum, svo sem fyrsta frumvarpinu
sem samþykkt var um réttindi samkyn-
hneigðra. Það var líka hún sem fyrst kvað upþ-
úr með það í þinginu að Richard Nixon ætti að
segja af sér í kjölfar Watergate-hneykslisins.
Fjölmiðlum þótti nóg um og sökuðu hana oft
um að koma málum í gegn með offorsi, en
samþingmenn hennar kusu hana hins vegar
þriðja áhrifamesta þingmanninn og hún var
kosin forseti fyrstu alríkisráðstefnu kvenna í
Bandaríkjunum. Þrátt fyrir fylgið sem hún naut
á þinginu stefndi Bella hærra og bauð sig fram
til Öldungadeildarinnar árið 1976, en tapaði
með eins prósents mun. Ári seinna var hún aft-
ur komin í kosningabaráttu og nú bauð hún sig
fram sem borgarstjóra í New York, en tapaði
aftur. Það var happ fyrir kvennahreyfinguna, því
eftir það sneri hún sér alfarið að því að þerjast
fyrir afnámi á misrétti gegn konum, stríðs-
rekstri, ofbeldi og umhverfissþjöllum og varð
heimsþekkt sem ötul kvenréttindakona, friðar-
sinni og umhverfisverndarsinni.
Á ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna vegna
kvennaáratugarins, sem haldin var í Mexíkó
1975, var Bella í forsvari fyrir bandarísku sendi-
nefndina og því hlutverki gegndi hún einnig á
samsvarandi ráðstefnum í Kaupmannahöfn
1980 og í Nairóbí 1985. Hún hélt áfram að
vinna að framgangi kvenna innan Sameinuðu
þjóðanna og árið 1990 stofnaði hún, ásamt
samstarfskonu sinni Mim Kelber, WEDO
(Women’s Environment & Development Organ-
isation), alþjóðleg samtök sem höfðu það á
stefnuskrá að auka áhrif kvenna á gang heims-
málanna í gegnum Sameinuðu þjóðirnar. Þessi
samtök, sem Bella veitti forstöðu í samvinnu
við starfssystur frá Brasilíu, Guyana, Noregi,
Egyptalandi, Kenya, Nígeríu, Costa Rica, Ind-
landi og Nýja Sjálandi, hafa höfuðstöðvar í
tengslum við aðalstöðvar Sameinuðu þjóðanna
í New York, en gangast jafnframt fyrir ýmsum
ráðstefnum um allan heim, einsog til dæmis
Heimsþingi kvenna um heilbrigða plánetu, sem
haldið var 1991 og lagði línurnar fyrir ýmsar
ráðstefnur S.Þ., til dæmis Umhverfismálaráð-
stefnuna í Brasilíu, Mannréttindaráðstefnuna í
Vín, Fólksfjölgunarráðstefnuna í Kairó og
Kvennaráðstefnuna í Peking. WEDO skilgreinir
auk þess öll skjöl S.Þ. með tilliti til málefna
kvenna og sér um sérstakar kvennadeildir á öll-
um fundum S.Þ.
Síðustu árin gerðist Bella atkvæðamikil í bar-
áttunni gegn brjóstakrabbameini og beitti sér
m.a. fyrir málþingi um tengsl brjóstakraþþa-
meins og umhverfisþátta í
New York 1993 og fyrstu
alheimsráðstefnunni um
brjóstakrabbamein í Kanada
1997. Hún greindist sjálf með
krabbamein í brjósti aðeins ör-
fáum mánuðum eftir málþingið
í New York 1993, en náði sér
að fullu og hélt baráttunni ó-
trauð áfram. Ýmis önnur mein
hrjáðu hana og síðustu árin var
hún bundin við hjólastól en lét
það ekki aftra sér frá því að
koma fram á ráðstefnum og
þingum víðsvegar um heiminn og halda eld-
heitar ræður um nauðsyn þess að konur fengju
jafn mikil völd I heimsmálunum og karlar, en
það taldi hún forsendu þess að friður, jafnrétti
og umhverfisvernd næðu fram að ganga. Eða
einsog hún sagði sjálf í síðustu ræðu sinni fyrir
nefnd S.Þ. um stöðu kvenna, þann 3. mars
1998: „Við höfum gert nánast allt í pörum síðan
í örkinni hans Nóa, nema það að stjórna. Og
heimurinn hefur orðið að gjalda þess.”
Kvöldið eftir að hún flutti þessa þrumandi
ræðu hjá Sameinuðu þjóðunum lagðist hún inn
á sjúkrahús til að gangast undir hjartaaðgerð.
Aðgerðin heppnaðist vel, en líkaminn var hætt-
ur að geta fylgt viljanum og hún átti ekki aftur-
kvæmt af sjúkrahúsinu, þar sem hún lést þann
31. mars 1998.
Þann 24. apríl gekkst WEDO fyrir minningar-
athöfn um Bellu Abzug í aðalsal höfuðstöðva
Sameinuðu þjóðanna þar sem 1.400 manns
komu saman til að heiðra minningu hennar. Þar
fluttu fulltrúar Sameinuðu þjóðanna, vinir og
aðdáendur tölur henni til heiðurs, tölur sem all-
ar fjölluðu um það hversu merkileg kona hún
hefði verið og hversu mikið heimurinn hefði
misst við fráfall hennar.
Heimildir: WEDO News & Views, júní 1998
Ms., júlí/ágúst 1998
Kvinner sammen, 3. tbl. 1997
Baráttuandi Bellu var ódrepandi
allt fram á síðustu stund. Hér er
hún með Hillary Clinton.
f yrir konur
sem vilj( n klædast vel;
í vinnunni, d fundum o<? í somkvæmum:
vandaður þýsl tur (xj ítalsltur fatnaður.
Man kvenfataverslun
Hverfisgötu 108, s: : 551 -2509, www.man@isholf.is
25