Árbók VFÍ/TFÍ - 01.06.2000, Side 306

304 Árbók VFÍ/TFÍ 1999/2000
Næsta skref var að gera umfangsmiklar keyrslur með líkaninu í þríþættum tilgangi:
• Til að sannprófa líkanið og leita að villum í gögnum (sem vitanlega fimdust).
• Til að safna efni í samanburðarathuganir og næmnigreiningu.
• Til að fá dýpri skilning á og innsæi í virkni líkansins og eðli bestu lausnar og ekki
síður þeirra lausna sem næstar voru bestu lausn.
Hér reyndist MPL-hugbúnaðurinn mjög vel. Þegar ólík tilvik voru keyrð þurfti að setja
líkanið upp aftur og aftur með ólíkum gögnum. Án hugbúnaðar af þessu tagi hefðu
líkankeyrslumar orðið mun færri og innsæi og skilningur á viðfangsefninu mun síðri.
I líkankeyrslunum vom 5 af vinnslustöðvunum 15 alltaf starfræktar, sumar augljóslega
vegna stærðar og hagkvæmni en aðrar vegna samgönguerfiðleika á vetmm. Spumingin var
hve mörgum af hinum 10 skyldi haldið opnum. Til að sjá næmi heildarkostnaðar fyrir íjölda
vinnslustöðva var gerð röð af líkankeyrslum með færri og færri vinnslustöðvum.
Niðurstöðurnar má sjá á mynd 3. Á myndinni sést að kostnaðarfallið er mjög flatt í nágrenni
bestu lausnar og reyndar em nokkrar lausnir nánast jafngóðar. Myndin sýnir m.a. að megnið
af spamaðinum næst með því að loka 3-4 í stað 8 af vinnslustöðvunum.
Hafa ber í huga að
reiknilíkön af þessu tagi fjalla
venjulega aðeins um hluta
vandans. Félagsleg og stjóm-
málaleg viðhorf svo sem
atvinnuástand og byggða-
þróun em utan líkansins. Þess
vegna var eðlilega áhugi á að
kanna með líkaninu hve
miklum spamaði mætti ná án
þess að segja fjölda manns
upp störfum.
Hér staðfestist að
varasamt getur verið að setja
fram aðeins eina bestu lausn reiknilíkans. Þegar næmiathuganir leiða í ljós að margar lausnir
em mjög nálægt bestu lausn þá ber að hafa í huga að endanleg ákvörðun byggist ekki ein-
ungis á líkaninu heldur á mörgum sjónarmiðum. Bestunarlíkön ber að nota til að varpa ljósi
á heildina en ekki til að einangra eina lausn og fela aðrar sem hugsanlega eru nánast
jafngóðar.
Ovissa um gögnin undirstrikar þetta enn frekar. Þegar rýnt var náið í fastan rekstrarkostnað
vinnslustöðva kom í ljós að lokun vinnslustöðva mundi ekki alltaf útrýma þessum kostnaði.
Sumir kostnaðarþættir myndu í raun lylgja mjólkinni yfír á aðrar vinnslustöðvar. í öðmm
tilvikum myndi nýr kostnaður myndast við lokun vinnslustöðvar, svo sem félagslegur
kostnaður.
Heildarkostnaður m.v. að 15 stöðvar séu reknar
Mynd 3. Sparnaður við fœkkun vinnslustöðva.
Lokaorð
Reiknilíkan það sem hér hefur verið lýst var notað til að styðja tillögugerð um endurskipu-
lagningu mjólkuriðnaðar á Islandi, sjá heimild 5. Unnið hefur verið samkvæmt niðurstöðum