Fréttablaðið - 18.10.2012, Síða 26

26 18. október 2012 FIMMTUDAGUR
Nú er komið að því að greiða atkvæði um fimm atriði sem
hugsanlega verða í nýrri stjórn-
arskrá og um meginspurninguna
hvort leggja skuli tillögur stjórn-
lagaráðs til grundvallar nýrri
stjórnarskrá. Það er algerlega
sjálfsagt að taka þátt í þeirri kosn-
ingu. Það er hins vegar vandasamt
a) vegna spurninganna eins og
þær eru orðaðar og b) vegna túlk-
unar þeirra sem aðallega tala fyrir
þessum breytingum eins og þær
liggja fyrir í tillögum stjórnlaga-
ráðs. Alþingi er vandi á höndum
því þangað fara niðurstöðurnar. –
Verður nú farið yfir spurningarnar:
Fyrst er spurt hvort kjósand-
inn vilji að tillögur stjórnlagaráðs
verði „lagðar til grundvallar“
frumvarpi að nýrri stjórnarskrá.
Ég er ósammála mörgu í tillög-
um um nýja stjórnarskrá, margt
er óskýrt, og túlkanir stjórnlaga-
ráðsmanna hafa ekki skýrt málin
heldur flækt þau. Það er til dæmis
fáránlegt að stilla málum þann-
ig upp að Alþingi verði að fallast
á tillögur stjórnlagaráðs óbreytt-
ar. Það er enginn þess umkom-
inn að stilla Alþingi upp við vegg.
Ég hallast fremur að því að segja
já en nei við þessari spurningu í
trausti þess að tillögur stjórnlaga-
ráðs verði hafðar til hliðsjónar en
ekki verði litið á þær sem úrslita-
kosti fyrir Alþingi.
Ég mun segja já við spurningu
tvö. Þessi spurning fjallar um
þjóðareign á auðlindum. Ég hygg
að andstaða Sjálfstæðisflokks-
ins við atkvæðagreiðsluna í heild
stafi reyndar sérstaklega af and-
stöðu við einmitt þetta ákvæði sem
er efnislega í andstöðu við stefnu
þess flokks.
Þriðja spurningin er flókin. Það
er unnt að hafa ákvæði um þjóð-
kirkju í stjórnarskránni en jafn-
framt að hafa þar skýrt ákvæði
um algert trúfrelsi og að enginn
trúflokkur megi vera öðrum æðri
í framkvæmd trúfrelsisákvæð-
anna. Mér finnst sérkennilegt ef
þeir sem styðja þjóðkirkjuákvæðið
fjölmenna ekki á kjörstað til þess
að styðja þjóðkirkjuna sérstaklega.
Athyglisvert er að Samband ungra
sjálfstæðismanna vill einmitt
segja nei við þessari spurningu.
Athygli vekur reyndar að þessi
samtök eru einu stjórnmálasam-
tökin sem þannig formlega lýsa
andstöðu við þjóðkirkjuna. Er það
einnig skoðun Sjálfstæðisflokksins
sem flokks?
Í fjórðu spurningunni er spurt
um persónukjör. Ég hef verið
hlynntur persónukjöri. Ég hef
lengi talið að kjósa ætti til Alþing-
is í tvennu lagi, annars vegar með
persónukjöri þar sem menn eru
kosnir í einmenningskjördæmum
– eins og helmingur alþingismanna
– hins vegar að landið væri allt eitt
kjördæmi þegar kjósa ætti helm-
ing alþingismanna. Prófkjörin
eru auðvitað eins konar persónu-
kjör og þannig hafa einstakling-
ar mikil áhrif. Það styrkir líka
áhrifavald einstaklinga að land-
inu er skipt í fleiri kjördæmi. Það
dregur úr miðstýrðu valdi flokks-
forystunnar og getur skapað svig-
rúm fyrir þingmenn sem vilja fara
aðrar leiðir. En gleymum því ekki
að stjórnmálaflokkarnir hafa þýð-
ingarmiklu málefnalegu hlutverki
að gegna í lýðræðissamfélagi. Með
því að auka vægi persónukjörs enn
frá því sem nú er þá værum við að
draga úr málefnalegu vægi kosn-
inganna hverju sinni.
Ég segi nei við spurningu
fimm um jafnt vægi atkvæða
á öllu landinu. Landsbyggðin
hefur á seinni árum lotið í lægra
haldi fyrir markaðsöflunum á
mörgum sviðum. Það er alger-
lega ljóst að yfirgnæfandi já við
þessari spurningu yrði misnot-
að til þess að gera landið allt að
einu kjördæmi. Það má ekki ger-
ast. En það væri líka ólýðræðis-
legt; þar með væri forystu flokk-
anna fært allt vald í hendur því
uppstilling á framboðslista yrði
á einum stað. Það að gera allt
landið að einu kjördæmi væri
því ólýðræðislegt – auk þess sem
það vegur að hagsmunum lands-
byggðarinnar.
Ég mun svara síðustu spurn-
ingunni með jái – treystandi því
að Alþingi finni þar eðlilegt með-
alhóf en þar er spurt hvort setja
eigi í stjórnarskrá ákvæði um að
tiltekinn hluti landsmanna geti
fengið þjóðaratkvæði með und-
irskriftum sínum.
Með þessu tali hef ég sýnt fram
á að það væri ábyrgðarlaust að
sitja heima. En það er sérstaklega
umhugsunarvert ef það er flokks-
lína Sjálfstæðisflokksins að láta
kylfu ráða kasti um málefni sem
sá flokkur hefur talið mikilvæg
eins og þjóðkirkjuákvæðið. Þessi
flokkur hefur lengst af talið sig
sérstakan fulltrúa þjóðkirkjunn-
ar í stjórnmálum. Er sú tíð liðin?
Ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að
snúa baki við þjóðkirkjunni? Það
er einnig umhugsunarvert að
flokkur sá láti sig einu gilda um
hagsmuni landsbyggðarinnar og
á hann þó vaska talsmenn dreif-
býlis í sínum röðum.
Sjálfstæðisflokkurinn er hér
nefndur oft af því að hann er eini
flokkurinn sem hefur sem flokk-
ur viljað beita sér eins og sam-
þykkt Sambands ungra sjálfstæð-
ismanna er til marks um.
Verum ekki of neikvæð
Þjóðaratkvæðagreiðslan laug-ardaginn 20. október snýst um
sjálfa stjórnarskrána, grunnlög
landsins. Með góðri þátttöku veita
kjósendur Alþingi trausta leiðsögn
um hvert stefna skuli í stjórnar-
skrármálinu.
Atkvæðagreiðslan snýst um til-
lögur stjórnlagaráðs um gagnger-
ar endurbætur á stjórnarskrá lýð-
veldisins, EKKI um neitt annað:
■ Hún snýst ekki um það hvort
ríkisstjórnin sé góð eða slæm.
■ Hún er hvorki til að þóknast
Jóhönnu né til að storka forset-
anum, eða öfugt.
■ Hún er ekki tæki til að mæla
fylgi stjórnmálaflokkanna, til
þess gefst tækifæri í vor.
■ Hún snýst ekki um það hvort
Evrópusambandið sé friðar-
bandalag eða ekki.
■ Hún er ekki tilefni til að ergja
sig yfir því sem er á undan geng-
ið, hvort sem er ógilding stjórn-
lagaþingskosningarinnar eða
málsmeðferðin á Alþingi.
■ Hún snýst ekki um persónur
þeirra sem sátu í stjórnlagaráði;
þeim hvorki til lofs né lasts.
Viðfangsefnið er einungis og
alfarið efni tillagna stjórnlaga-
ráðs auk fimm álitamála í því sam-
bandi.
Mörgu er ranglega haldið fram um
hvað felst í tillögum ráðsins:
■ Í tillögunum er ekki kveðið á
um inngöngu í Evrópusamband-
ið. Þvert á móti eru þar ákvæði
sem tryggja að slík ákvörðun
verður aðeins tekin af þjóð-
inni sjálfri í bindandi þjóðarat-
kvæðagreiðslu.
■ Það er ekki verið að vega að
landsbyggðinni með því mann-
réttindaákvæði að allir hafi
jafnan atkvæðisrétt. Þvert á
móti eru settir varnaglar í kosn-
ingakerfið til að tryggja lands-
byggðinni eðlilega tölu fulltrúa
á þingi. Um leið er í fyrsta sinn
kveðið á um að ákvarðanir skuli
eftir föngum teknar í heima-
byggð.
■ Það er ekki verið að gera atlögu
að flokkunum með persónukjörs-
tillögum ráðsins. Flokkarnir
eiga og munu eftir sem áður
vera máttarstólpar lýðræðis-
ins m.a. með því að tilnefna þá
frambjóðendur sem kjósendum
bjóðast.
■ Það er ekki verið að rýra þing-
ræðið enda þótt þjóðin sjálf fái
aukin tækifæri til að grípa inn í
lagasetninguna. Þvert á móti eru
ákvæði sem efla Alþingi til mót-
vægis við framkvæmdarvaldið.
■ Það er ekki verið að bylta upp-
byggingu samfélagsins. Þvert
á móti eru stoðir þess styrktar
með skýrari skiptingu valdþátt-
anna.
■ Það er ekki verið að koma á for-
setaræði að franskri eða amer-
ískri mynd. Þvert á móti er
vald forsetans og verksvið hans
afmarkað með skýrum hætti og
honum falið eftirlits- og aðhalds-
hlutverk, að vera öryggisventill
ef í óefni stefnir. En vissulega
veldur hver á heldur.
■ Það er ekki verið að koma á rík-
isrekstri í sjávarútvegi, eins og
heyrst hefur. Þvert á móti er
frelsi til athafna óskert að virt-
um sanngjörnum reglum.
■ Það er ekki verið að leggja þjóð-
kirkjuna niður, hvað þá að víkja
frá kristnum grunngildum.
Þvert á móti eru sjónarmið mis-
kunnsama Samverjans leiðarljós
í bættum ákvæðum um félagsleg
mannréttindi.
Fyrsta og um leið meginspurn-
ingin á atkvæðaseðlinum á laug-
ardaginn er sú hvort leggja skuli
tillögur ráðsins til „grundvallar
frumvarpi að nýrri stjórnarskrá“.
Já við þessari grunnspurningu
felur ekki í sér samþykkt á end-
anlegri gerð nýrrar stjórnarkrár.
En jáyrði vísar Alþingi veginn um
framhaldið. Þingið verður í kjöl-
farið að bregðast við niðurstöðun-
um um álitamálin fimm, við áliti
lögfræðingahóps um nauðsynleg-
ar lagfæringar en líka við þeim
ábendingum öðrum sem fram hafa
komið og til bóta horfa.
Jáyrði við meginspurning-
unni felur ekki í sér kröfu um að
Alþingi breyti engu í tillögum
stjórnlagaráðs heldur þvert á móti
áskorun um að vinna málið áfram
á uppbyggjandi hátt, en á „grund-
velli“ tillagnanna.
Að þessu sögðu mæli ég með eft-
irfarandi hrinu svara við spurn-
ingunum sex:
Já – Já – Nei – Já – Já – Já.
En umfram allt, tökum þátt í
mótun samfélagssáttmálans og
skundum á kjörstað 20. október.
EKKI kjósa –
eða hvað?
Laugardaginn 20. október ganga íbúar Álftaness og Garðabæjar
til kosninga um sameiningu sveit-
arfélaganna. Þetta er lokahnykkur
á ferli sem hófst í júní 2010 þegar
bæjarstjórnir beggja sveitarfélag-
anna samþykktu að hefja formleg-
ar viðræður um mögulega samein-
ingu sveitarfélaganna.
Frá því þessi samþykkt var gerð
hefur verið haldinn fjöldi funda í
sameiningarnefnd sveitarfélag-
anna. Fyrir liggur úttekt fag-
aðila, m.a. er lýtur að þörf á við-
haldi eigna sveitarfélaganna og
uppbyggingu stjórnkerfisins. Það
veigamesta er þó úttekt á fjárhags-
stöðu sveitarfélaganna.
Öflugt sameinað sveitarfélag
Þegar horft er fram á veg verð-
ur til öflugt, sameinað sveitarfé-
lag sem áfram getur veitt íbúum
afburðaþjónustu. Sveitarfélag með
sterka eiginfjárstöðu og bolmagn
til að takast á við nýframkvæmd-
ir á ýmsum sviðum. Í áætlunum er
gert ráð fyrir að rekstrarafgangur
sameiginlegs sveitarfélags aukist
ár frá ári næstu fimm árin.
Íbúar í sameinuðu sveitarfé-
lagi verða tæplega 14.000 og allar
forsendur fyrir hendi til að þeim
fari fjölgandi á næstu árum. Nýtt,
sameinað sveitarfélag mun standa
sterkar að vígi í hagsmunagæslu
fyrir íbúana, bæði gagnvart rík-
isvaldinu og eins á meðal sveitar-
félaganna á höfuðborgarsvæðinu.
Horft til framtíðar
Í sameiginlegri bókun bæjar-
stjórna beggja sveitarfélaganna í
júní sl. segir m.a. að „menningar-
lega, skipulagslega og rekstrarlega
sé það hagkvæmur kostur að sveit-
arfélögin verði sameinuð“. Þess
vegna hvet ég íbúa Álftaness og
Garðabæjar að horfa til framtíðar
og segja já í sameiningarkosning-
unum þann 20. október.
Öflugt sameinað
sveitarfélag
Orðum mínum beini ég til „lýð-veldisbarna“, núlifandi Íslend-
inga sem voru á Þingvöllum við
stofnun lýðveldisins Íslands 17.
júní 1944. Í kjölfar fagnaðar lýð-
veldisbarna í blíðskaparveðri í
Almannagjá á Þingvöllum 17. júní
í fyrra var ákveðið að safna endur-
minningum frá 17. júní 1944, hinum
sögufræga degi fyrir 68 árum er
lýðveldið Ísland var stofnað.
Stefnt var að því að fá um 50
minningarpistla. Mér hafa nú bor-
ist rúmlega 40 slík minningabrot,
sum stutt en önnur ítarleg og fer
það eins og gefur að skilja mjög
eftir aldri fólks árið 1944 og minni
manna núna að öllum þessum árum
liðnum. Ekki vil ég hætta söfnun-
inni fyrr en pistlarnir eru orðn-
ir um 50 talsins og er grein þessi
eins konar lokaútkall. Það vantar
herslumuninn og væri ánægju-
legt að fá um tug pistla til að reka
smiðshöggið á söfnunina. Að svo
búnu er stefnt að söfnun mynda
til fróðleiks með minningum lýð-
veldisbarna og útgáfa er síðan fyr-
irhuguð fyrri hluta árs 2014, fyrir
70 ára afmæli lýðveldisins.
Ég hef hitt allmarga sem kunn-
að hafa frá þessum eftirminnilega
degi að segja en hafa síðan guggn-
að við að skrifa nokkrar línur og
senda. Skora ég því á aðstandendur
að hjálpa til. Það hefur verið feng-
ur að hverjum pistli sem hefur
borist og giska ég að fleiri hefðu
frá einhverju skemmtilegu að
segja. Myndin af 17. júní 1944 með
skynjun barnsins og unga fólksins
yrði fyrir bragðið enn fyllri. Slík-
ur dagur rennur aldrei upp aftur.
Við vonum að Ísland þurfi aldrei
aftur að endurheimta sjálfstæði
sitt. Hvert lítið minningarbrot frá
stofnun lýðveldisins er því mikils
virði.
Lýðveldisbörn, vinsamlega send-
ið mér sem fyrst línur eða pistil.
Best væri sending á netinu, sjá
netfang hér með nafni mínu. Bréf
í pósti gengur þó líka.
thor.jakobsson@gmail.com
Síðasta útkall
Ný stjórnarskrá
Svavar
Gestsson
fv. ráðherra Ný stjórnarskrá
Þorkell
Helgason
sat í stjórnlagaráði
Sveitar-
stjórnarmál
Kristinn
Guðlaugsson
forseti bæjarstjórnar
Álftaness
Menning
Þór
Jakobsson
veðurfræðingur og
lýðveldisbarn
Staður og stund: Heilsuhúsið Lágmúla 5, kl.20.00 - 21:30
www.heilsuhusid.is
Upplýsingar og skráning á rakel@rakelhealthyliving.com
eða í síma 616 8529. Verð: 3.000 kr.
RAKEL TEKUR M.A. FYRIR Á NÁMSKEIÐINU:
• Hvar byrjar uppbygging á heilbrigði barns
• Uppbygging á ónæmiskerfi barna
• Dagleg næringarþörf
• Hverju þarf að huga að í mataræði barna
• Rétt samsett fæða sem samsvarar daglegum þörfum barna
• Nauðsynleg vítamín og steinefni fyrir vöxt barna
• Hvernig hægt er að stuðla að hollum matarvenjum barna
Með RAKEL SIF SIGURÐARDÓTTUR næringar- og heilsuráðgjafa
Tilvalið námskeið f
yrir
foreldra ungra bar
na
og barna á skólaal
dri!