Heimilisritið - 01.03.1945, Blaðsíða 13

Nobelsverðlaunin
Eftir Skúla Þórðarson, magister
í síðasta hefti ritaði sami höf-
undur um ævi Alfred Nobels,
sænska auðmannsins og upp-
finningamannsins. Hér birtist
seinni hluti greinariimar og
fjallar hann einkum um stofn-
un Nobelsverðlaunasjóðsins og
hvernig verðlaununum hefur
verið útlilutað.
ÞEGAR Nobel dó vissu einungis
örfáir menn, hvernig hann hafði
ráðstafað eignum sínum. Erfða-
skrá sína gerði hann árið áður
en hann lést og var hún undir-
rituð af fjórum vitnum, er voru
úr hópi hinna sænsku kunningja
Nobels í París. Bertha von
Suttner og nokkrir af nánustu
samstarfsmönnum hennar í frið-
arhreyfingunni vissu um orð þau
sem áður var getiéj um, að Nobel
hafi látið falla í bréfi til hennar
en þeim var ails ekki ljóst,
hvort nokkur alvara fylgdi máli.
Aðalatriði erfðaskrárinnar voru
þau, að af meginhluta eigna hans
skyldi stofna sjóð og verja
vöxtum hans árlega til verðlauna
handa mönnum, sem næsta ár á
undan hefðu unnið mannkyninu
mest gagn. Vöxtunum skyldi
skipta í fimm jafna hluta, er ár-
lega skyldi veita sem verðlaun til
þeirra, er næsta ár á undan
hefðu unnið mest afrek á þessum
sviðum: Eðlisfræði, efnafræði,
lífeðlisfræði eða læknisfræði, bók-
menntum og starfi í þágu friðar-
ins og bræðralags þjóðanna.
Verðlaununum fyrir eðlisfræði og
'efnafræði átti sænska visinda-
akademíid að útbýta, Karolinska
stofnunin í Stokkholmi verðlaun-
um fyrir lífeðlisfræði eða lækn-
isfræði, Stokkhóimsakademíið
og fimm manna nefnd kjörin af
norska Stórþinginu friðarverð-
Romain Rolland
HEIMILISRITIÐ
11