Læknablaðið - 15.04.1988, Blaðsíða 36

146
LÆKNABLAÐIÐ
áfengisneyslu og að lokum spurningar um
skaðlegar og gagnlegar afleiðingar
áfengisneyslunnar.
Eins og sést á töflu I reyndist svarhlutfallið
breytilegt, lægst í Noregi 54,5% en hæst i
Finnlandi 71,3%. Hér á landi var svarhlutfallið
63,1%. Til þess að athuga hvort svörin gæfu rétta
mynd af úrtakinu var kyn, aldur, búseta og
hjúskaparstétt svarenda borin saman við
sambærilegar upplýsingar um mannfjöldann úr
þjóðskrám landanna. Þessi samanburður leiddi í
ljós að góð samsvörun var á milli svarenda og
mannfjöldans hvað þessi atriði varðar.
Samanburður á niðurstöðum á milli landanna á
því ekki að vera neinum vandkvæðum bundinn.
NIÐURSTÖÐUR
Áfengisneyslan. Til að fá upplýsingar um
áfengisneysluna var spurt hvort viðkomandi hefði
drukkið áfengan bjór, létt vín eða sterkt áfengi á
síðustu 12 mánuðum. Þeir sem svöruðu játandi
voru beðnir að segja hversu oft þeir drykkju og
hversu mikið þeir drykkju venjulega í hvert skipti.
Þeir sem ekki höfðu drukkið áfengi á árinu fyrir
rannsóknina eru skilgreindir sem bindindismenn.
Á töflu II sést hve stór hluti fullorðinna í
löndunum fjórum eru bindindismenn.
Bindindismenn eru tiltölulega flestir á íslandi þó
Tafla I. Samnorrœn áfengiskönnun. Úrtak og
svarhlutfali
Svarhlutfall
Úrtak (Vo)
Finnland...................... 2.998 71,3
ísland........................ 3.420 63,1
Noregur....................... 2.986 54,5
Svíþjóð....................... 3.066 58,3
að litlu muni á íslandi og Finnlandi en fæstir í
Svíþjóð. í öllum Iöndunum eru tvisvar sinnum
fleiri konur bindindismenn eða rúmlega það. Þeir
eru hlutfallslega fæstir í yngstu aldurshópunum
en langflestir í elstu aldurshópunum og er
munurinn á kynjunum meiri eftir þvi sem
aldurinn verður hærri. Þetta á við um öll löndin.
Skýringin á þessu kann að hluta til að vera sú, að
þegar fólk eldist hætti það að drekka áfengi
einkum konurnar. En sennilega er munurinn á
áfengisneyslu karla og kvenna til kominn vegna
ólíkra kynhlutverka og neysluvenja kynjanna.
Þeir sem eru í elsta aldurshópnum voru aldir upp
á tímum þegar áfengi var nær eingöngu drukkið
af körlum. Með breyttum tíðaranda hefur
áfengisneysla orðið liður í neysluvenjum beggja
kynja. Munurinn á áfengisneyslu karla og kvenna
kemur því ekki Iengur fram í því hvort áfengi er
drukkið heldur hversu mikið er drukkið. Þetta
kemur greinilega fram í töflu III, sem sýnir árlega
meðalneyslu þeirra sem höfðu drukkið áfengi árið
fyrir rannsóknina.
Árleg meðalneysla er fundin með því að
margfalda saman tíðni áfengisneyslu og magn
áfengis sem venjulega hefur verið drukkið á
síðustu 12 mánuðum fyrir könnunina samkvæmt
svörum neytendanna. Það sést á töflu III að í
öllum löndunum drekka konur langtum minna en
karlar og að heildarmagnið sem hver
einstaklingur neytir fer minnkandi með hækkandi
aldri þannig að á íslandi og í Noregi drekka þeir
sem eru á milli fimmtugs og sjötugs ekki nema
tæpan helming af því sem þeir sem eru á milli
tvítugs og þrítugs drekka.
Árleg meðalneysla áfengis er hæst í Finnlandi 5,8
lítrar fyrir hvern karl en lægst á íslandi 4 lítrar.
Hinsvegar er munurinn á meðalneyslu kvenna
20-29 ára 30-49 ára 50-69 ára Alls
Karlar Konur Karlar Konur Karlar Konur Karlar Konur
Finnland.. .. 6 8 7 17 n 43 10 23
ísland .... .. 4 10 12 26 23 50 12 27
Noregur .. .. 4 9 8 14 19 37 11 20
Svíþjóð ... .. 3 2 5 10 15 28 8 15
Tafla II. Hlutfall
bindindismanna á
Norðurlöndum eftir aldri
og kyni.
20-29 ára 30-49 ára 50-69 ára Alls
Karlar Konur Karlar Konur Karlar Konur Karlar Konur
Finnland.. .. 6,6 1,9 6,8 1,7 3,6 1,2 5,8 1,6
fsland .... .. 5,0 1,8 3,3 1,6 2,1 0,7 4,0 1,5
Noregur .. .. 7,1 2,0 3,8 2,0 3,2 1,1 4,7 1,8
Svíþjóð ... . . 6,5 2,4 4,8 2,2 4,0 1,2 5,0 1.9
Tafla III. Reiknuð
meðalársneysla (í lítrum)
þeirra sem neytt hafa áfengis
eftir löndum, kyni og aldri.