Dagblaðið Vísir - DV - 14.09.2007, Síða 22

föstudagur 14. september 200722 Helgarblað DV
Fyrir rúmum þrjátíu árum fékk lít-
ið land sjálfstæði sitt. Fram að þeim
tíma hafði verið bannað að flytja
söngtexta á því tungumáli sem þjóð-
in talaði, kreól. Landið, Gínea-Bissá,
var undir nýlendustjórn Portúgals
og sá sem söng ekki á portúgölsku
átti á hættu að fara í fangelsi. Núna
er ein vinsælasta hljómsveit þjóðar-
innar að koma til Íslands. Tilgang-
urinn er að hljóðrita plötu.
Hljómsveitin Super Mama
Djombo er þekkt víða meðal þeirra
sem hafa áhuga á vestur-afrískri
tónlist. Hljómsveitin á rætur sínar í
Gíneu-Bissá og upphaf hennar má
rekja til þess þegar nokkrir ungir
drengir komu saman og sungu við
skírnir, giftingar og aðrar hátíðir.
„Á þeim tíma var landið í stríði
gegn Portúgölum og þá mátti ein-
göngu syngja á portúgölsku,“ seg-
ir Geir Gunnlaugsson barnalæknir
en hann er einn þeirra sem standa
að baki því að sameina hljómsveit-
ina að nýju og gefa út hljómdisk
með henni. „Ég sá þessa hljómsveit
fyrst árið 1982 þegar við konan mín,
Jónína Einarsdóttir mannfræð-
ingur, bjuggum í Gíneu-Bissá, þar
sem ég starfaði sem læknir í þrjú
ár. Við komum fyrst þangað á veg-
um sænskra samtaka og kynntumst
vel mannlífinu, þjóðlífinu og þeirri
ágætu tónlist sem þar er.“
Keypti allar plötur sem komu
út í landinu
„Á þeim tíma var plötuútgáfa
í landinu afar takmörkuð og ekki
nein hljóðver. Ég setti mér þá það
takmark að kaupa allar þær plöt-
ur sem kæmu út í landinu og safn-
aði þeim skipulega í mörg ár. Síðar
fór umfang útgáfu vaxandi, þannig
að ég gafst upp á að fylgja þessu
takmarki mínu,“ segir hann bros-
andi. „Super Mama Djombo kom
fyrst fram undir portúgölsku nafni,
en breytti því á tónleikum sem þeir
léku á í höfuðborginni árið 1972.
Þá var hljómsveitin fámenn, fimm
manns, en rúmlega tvöfaldaðist á
blómatíma hennar eftir að sjálf-
stæði fékkst 1974.“
Sungið um von um bjarta
framtíð
Geir segir margt heillandi við
tónlist Super Mama Djombo.
„Það er takturinn, gleðin, um-
fjöllunarefnið... Þeir syngja um líf-
ið og tilveruna, baráttuna fyrir dag-
legu brauði, fjalla um nýfengið frelsi
undan nýlendustjórn Portúgala og
syngja um vonir um bjartari fram-
tíð. Hljómsveitin varð mjög mik-
ilvæg á þeim tíma sem landið fékk
sjálfstæði og skipar stóran sess í
tónlistarsögu þess. Þeir ferðuðust
með forseta landsins, kynntu sögu
þjóðar sinnar og fjölbreytta tónlist
hennar.“
Geir og Jónína héldu til Svíþjóð-
ar árið 1985, þar sem Jónína nam
mannfræði og Geir lauk doktors-
námi í barnalækningum árið 1993.
Þá voru þau orðin fimm – með þrjá
drengi – en Vestur-Afríka togaði þau
til sín.
„Við héldum aftur til Gíneu-Bissá
1993, þar sem við störfuðum næstu
fimm árin,“ segir hann. „Þá kynntist
ég enn frekar þeim vaxandi fjölda
tónlistarmanna sem var að stíga á
svið, en stóra hljómsveit þjóðar-
innar var enn sem fyrr Super Mama
Djombo. Hljómsveitin var þó ekki
mjög virk á þessum árum en minni
uppsetning hennar kom þó fram
við sérstök tilefni, eins og til dæm-
is í kveðjuhófi dönsku samtakanna
sem ég vann fyrir á þessum tíma.
Lög hennar lifðu þó góðu lífi þótt
hljómsveitin hefði eingöngu farið
einu sinni í hljóðver til að taka upp
árið 1980. Þá spiluðu þeir stanslaust
í sex klukkutíma í hljóðveri í Portú-
gal og enn er til óútgefið efni frá
þessum tíma. Í lok tíunda áratug-
arins komu þó út tveir geisladiskar
undir nafni hljómsveitarinnar með
þátttöku nokkurra fyrri liðsmanna
hennar.“
Þráðurinn tekinn upp – í
Mosfellsbænum!
Breyting varð á skipan hljóm-
sveitarinnar og nokkrir lögðu land
undir fót.
„Einn þeirra, Zé Manel, fór árið
1983 til Portúgal til að læra tón-
smíðar, hélt þaðan áfram til París-
ar og svo til Bandaríkjanna þar sem
hann hefur búið síðustu sextán árin.
Á þessum tíma hefur hann með-
al annars samið tónlistina í fyrstu
afrísku óperunni á vegum Sahel
Opera Project og var hún frumflutt
í Amsterdam í júní og nú í Châtel-
et-leikhúsinu í París í lok október.
Tveir meðlimanna fóru til Parísar
og hafa verið að vinna þar. Annar
þeirra er gítarleikari og hefur spilað
með Angelique Kidjo sem er mjög
þekkt söngkona þar en með rætur
frá Benín í Vestur-Afríku. Einhverj-
ir úr hljómsveitinni búa í Portúgal,
en ákveðinn kjarni hennar er enn í
Gíneu-Bissá.“
Það eru því liðin nokkuð mörg
ár frá því hljómsveitin kom saman í
upprunalegri mynd, en eins og Geir
bendir á er vinsælt um þessar mund-
ir að „gamlar” hljómsveitir taki upp
þráðinn.
„Nú er hugmyndin sú að hljóm-
sveitin sameinist aftur og það hér á
Íslandi og þá væntanlega í hljóð-
veri Sigur Rósar í Mosfellsbæ til
að taka upp ný lög,“ segir hann
og útskýrir hvernig það kom til.
„UNICEF á Íslandi hefur unnið að
starfi með börnum í Gíneu-Bissá
frá árinu 2004 með öflugum fjár-
hagsstuðningi einkaaðila, meðal
annars frá Baugur Group þar sem
Hreinn Loftsson var stjórnarfor-
maður. Við Hreinn heimsóttum
landið fyrir tveimur árum og urð-
um þar vitni að því góða starfi sem
UNICEF er að vinna. Áhugi Hreins
á að styrkja enn frekar tengsl við
landið jókst og eitt leiddi af öðru.
Í viðræðum okkar snemmsum-
ars ræddum við möguleika á því
að efla tvíhliða samband Íslands
og Gíneu-Bissá og þá kom upp
sú hugmynd að fá hljómsveitina
Super Mama Djombo til að koma
hingað til lands, hljóðrita plötu
og gefa út hérlendis sem erlendis.
Í því skyni stofnuðum við einka-
hlutafélag ásamt Agli Þorvarðar-
syni lögfræðingi sem er stjórnar-
formaður en ég framkvæmdastjóri.
Félagið hefur það að markmiði að
styðja við og efla menningarleg og
menntunarleg samskipti við lönd
í Vestur-Afríku og þetta er fyrsta
verkefnið okkar í þá veru. Samstarf
okkar við Super Mama Djombo
hefur vakið mikinn áhuga í land-
inu og hitti ég meðal annars bæði
utanríkis- og menningarmálaráð-
herra landsins og var í sjónvarps-
viðtali vegna þessa þegar ég var þar
í júlí. Lengi lifir því í gömlum glæð-
um. Hljómsveitin hefur sinn eigin
tónlistarstíl, sem er frábrugðinn
þeim sem við heyrum í nágranna-
löndunum eins og Senegal, Malí og
Gíneu-Conacry. Í stuttu máli flytur
hljómsveitin dægurtónlist sem lað-
GÓÐ TÓNLIST Á ENGIN LANDAMÆRI
Barnalæknirinn Geir Gunnlaugsson
stendur fyrir því að fá vestur-afrísku
hljómsveitina Super Mama Djombo til
Íslands í nóvember. Markmiðið er að
koma hljómsveitinni saman eftir rúm-
lega tuttugu ára aðskilnað og hljóðrita
með henni plötu í hljóðveri Sigur Rósar.
Á blómaskeiði hljómsveitarinnar, sem á
rætur að rekja til Gíneu-Bissá, voru
gefnar út fimm vínylplötur í byrjun átt-
unda áratugarins. Geir og félagar hans
vilja efla menningarsamband Íslands og
Gíneu-Bissá með þessu framtaki.
„Það er takturinn, gleðin, umfjöllunarefnið sem er heillandi við hljómsveit-
ina. Þeir syngja um lífið og tilveruna, baráttuna fyrir daglegu brauði, fjalla
um nýfengið frelsi undan nýlendustjórn Portúgala og syngja um vonir um
bjartari framtíð. Hljómsveitin varð mjög mikilvæg á þeim tíma sem landið
fékk sjálfstæði og skipar stóran sess í tónlistarsögu þess.“
Zé, Geir oG eGill ÓlafSSon
Íslenskir tónlistarmenn munu
koma að hljóðritun plötunnar sem
super mama djombo mun vinna
að í mosfellsbænum í nóvember.