Listin að lifa - 01.06.2005, Qupperneq 3

Blásið til sóknar
Velferðarmarkmið nýsköpunarstjórnarinnar árið
1944 voru eftirfarandi: „að hér á landi skyldi koma á
fullkomnu kerfi almannatrygginga sem næði til allrar
þjóðarinnar án tillits til stétta og efnahags; að ísland
yrði á þessu sviði í fremstu röð nágrannaþjóðanna."
Verulegur árangur náðist framan af, en síðustu 10-15 árin hefur
verið þrengt að eftirlaunaþegum. Reiknistuðull eldri borgara, er
varðar lífeyrisgreiðslur og þróun kaupmáttar ráðstöfunartekna,
hefur verið staðfestur af Tryggingastofnun ríkisins og sýnir - að
greiðslur almannatrygginga, miðað við meðallaun verkafólks,
hafa lækkað verulega 1988-2004. í ofanálag hefur skattheimtu-
hlutfall af lífeyri dæmigerðs lífeyrisþega hækkað úr 1,5% í 13,7% á
sama tímabili, en jafnframt hafa skattar lækkað á hátekjufólki!!!
Nú er góðæri og fulltrúar ríkisins fullyrða að kaupmáttur eldri
borgara sem og annarra borgara muni aukast um 55% á árunum
1995-2007. Út undan verða um þriðjungur eftirlaunaþega, þ.e.
10.500 manns sem einungis fá grunnlífeyri, tekjutryggingu
og eingreiðslu, samtals 64.860 kr. að viðbættum 45.800 kr. úr
lifeyrissjóði árið 2004. Meginafleiðing þessa er að kaupmáttur
ráðstöfunartekna síðarnefnda hópsins hækkar aðeins um 9.6%
frá árunum 1995-2007, en lækkar um 3,3% miðað við árið 1988.
Þetta er einfalt reikningsdæmi þó að gildir þingmenn stjórnarliðs
hafi misskilið dæmið, vonandi vegna vanþekkingar. Þeir hafa
einblínt á 300 eldri borgara sem fá alla bótaflokka almannatrygg-
inga óskerta, en hækkunin til þeirra hefur orðið örlítið meiri en
hjá þeim hópi sem hér var nefndur.
Lágt raungildi skattleysismarka leiddi til hærri skatta meðal
hinna tekjulágu þrátt fyrir lækkun skattprósentu. Á sama tíma
hafa skattar lækkað á hátekjufólki!! Skattleysismörkin ættu í dag
að vera rétt um 103.000 kr. (eru 75.062 í dag) og um 110.000 kr.
árið 2007, ef þau hefðu fylgt verðlagi en ekki verið sett föst í rúm-
lega 85.000 kr. það ár eins og boðað er í nýjum lögum um skatta.
Þarna munar tæplega 25.000 kr. á mánuði í skattleysismörkum
sem þýðir um 9.000 kr. hærri tekjuskatta á mánuði en ella.
f samanburði við hin Norðurlöndin hafa almannatryggingar
á íslandi dregist verulega aftur úr (Félagsvísindadeild Háskóla
íslands 1999). Ég treysti þeirra upplýsingum betur en upp-
lýsingum frá Hagstofu íslands sem segja að óskertar bætur 300
eldri borgara gefi réttan samanburð við tryggingabætur á hinum
Norðurlöndunum!!! Markmiðið frá 1994 er þvf markleysa.
Landssambandið hefur krafist leiðréttingar á grunntrygg-
ingargreiðslum (grunnlífeyri og tekjutryggingu) með hliðsjón
af launaþróun á almennum vinnumarkaði. Til þess að leiðrétta
grunntryggingargreiðslur þyrfti a.m.k. 6 milljarða á ári eftir
skatta og útsvar eða 1% af 500 milljarða fjárlögum ríkisins.
Þessar breytingar gefa fyrrnefndu lágtekjufólki tekjur til
að mæta nauðsynlegustu útgjöldum t.d. til matarkaupa, síma-,
strætisvagna-, lyfja- og heimahjálparkostnaði. Staðreynd er að
fjölmargir neyðast til að fresta lyfjakaupum vegna fjárskorts.
Greiðslur vegna þessara þátta hafa hækkað um 130-333% á s.l.
10-15 árum. Önnur atriði sem þarf að leiðrétta eru margumtal-
aðar tekjutengingar sem eru þær mestu á Norðurlöndum (Social
Security 2003). Vistunarpláss aldraðra eru í megnasta ólestri. Við
höfum sett fram frambærilegar kröfur í þessu efni, sem verða
ræddar á næsta samráðsfundi með fulltrúum ríkisstjórnar.
Ólafur Ólafsson formaður LEB
Kveöja ritstjöra
Sérstætt mannlíf og menning
Já, mörg ný sjónarhorn opnuðust fyrir vestan - útsýni yfir
stórbrotna náttúru, Silfurtorgið með alla þræði bæjarlífsins,
innsýn í sterka menningarstrauma Isafjarðar sem milljónaborgir
gætu verið stoltar af.
Guðfinna Hreiðarsdóttir segist daglega finna fyrir áhrifúm
stórbrotinnar náttúru, hvernig hún mótar lífið sem þrífst hér
inn á milli fjallanna. Og hreina fjallaloftið gefur mikið. í fjallinu
fær Gunnlaugur í Bókhlöðunni upplyftingu líkama og sálar. Jón
Fanndal segir hvergi heiðarlegra fólk og kurteisari börn, hvergi
sé betra að verða gamall. Mikil meðmæli fyrir mannlífið í faðmi
fjallanna.
Ingjaldssandur var mesta ævintýrið. í afskekktum fjalladal,
með brimhljóð við sand, tókst Guðmundi, síðasta Hraunsbónd-
anum, að bregða upp spegilbrotum fortíðar. I nánum tengslum
við móður jörð mátti lesa veðrabrigði úr fari norðurljósa og skýja.
Draumar og kenndir boðuðu komandi tíð og ekkert kom á óvart.
Ungur drengur hlustaði á álfakórinn syngja, gat jafnvel síðar
miðlað tónum hans og hughrifum. Og í þá daga gátu afbrýði og
hefndarhugur magnað upp ættardraug.
Guðmundur sótti fróðleik til sér eldri
og hlustar enn á líkamann gefa vísbend-
ingu um aðsteðjandi hættu. Með því að
innprenta svokallaða sérvisku, bjargaði
Guðmundur hugsanlega lífi sonar síns
og fjölskyldu hans. Tregi fyllti hugann
þegar ekið var frá Ingjaldssandi. Erum
við að fjarlægjast um of Móður jörð?
„Ég hef oft hugsað um, hve gaman er að lifa,“ segir Inga
Hrefna frá Seyðisfirði, sem er svo lífsglöð að hún ræður ekki við
sig. Maðurinn hennar spurði, hvort hún ætlaði aldrei að verða
fullorðin? Er þetta ekki galdurinn við fullorðinsárin - að sleppa
aldrei tökum á einlægri barnsgleðinni?
Aðeins innra með þér býr veruleikinn sem þú þráir.
Ég get ekki gefið neitt sem er ekki þegar innra með þér,
ekkert gallerí sýnir betri listaverk en þín eigin sál.
Orð Hermann Hesse lauslega þýdd.
O.Sv.B