Dagblaðið Vísir - DV - 10.10.2014, Qupperneq 19

Fréttir 19Helgarblað 10.–13. október 2014
Reitt til höggs gegn hæstaRétti
„Einnota réttarfars“ n Það er allra hagur að gera umbætur á Hæstarétti strax
kalla yfir þig gagnrýni og andstöðu
dómaranna?
„Mín skoðun er og hefur verið að
starfsemi sú sem fer fram í Hæsta-
rétti Íslands þurfi á málefnalegri og
heilbrigðri gagnrýni að halda. Þarna
eru menn æviskipaðir, þurfa aldrei
að leita eftir endurnýjuðu umboði.
Það er því miður þannig að þjóð-
in veit varla hvað þeir heita hvað þá
að þeir hafi þurft að gera grein fyr-
ir því hvaða valdheimildir þeir telji
dómstólinn hafa. Það eru uppi heil-
miklar deilur um það hvaða valdsvið
dómstólar hafi. Sumir telja að þeir
hafi hlutverki að gegna við að setja
ný lög. Ég hef alltaf hafnað því. Það
er skylda dómstóla að dæma eftir
gildandi lögum og þegar því sleppir
koma til aðrar réttarheimildir og lög-
fræðikennslan gengur út á að kenna
okkur þær. Hvaða aðferðir séu heim-
ilar til þess að komast að niðurstöðu.
Ein af þeim er ekki okkar eigin geð-
þótti. Þessu hef ég alltaf verið harður
á. Ég hef gagnrýnt Hæstarétt og reynt
að gera það málefnalega. Þetta virð-
ist auðvitað reyna á þolrifin í mönn-
um í litlu samfélagi. Það skapast
óbeit og óvild.“
Við búum í miklu návígi kun-
ingjaþjóðfélags, að ekki sé sagt klíku-
þjóðfélags, sem fer á skjön við al-
mennar meginreglur um jafnræði.
Einföldum reglum samkeppninn-
ar er iðulega kippt úr sambandi, oft
með fulltingi kjörinna fulltrúa sem
gæta sérhagsmuna. Þú færð ekkert ef
þú ert ekki í klíkunni. Þér er refsað ef
þú ferð gegn henni. Er ekki erfitt að
vera prinsípmaður um einstaklings-
frelsi borgaranna í þessu umhverfi?
En það ertu sannarlega og hefur tjáð
það á prenti. Þú segir til dæmis á ein-
um stað um þig og Davíð Oddsson
að þið hafið verið á móti misnotkun
opinbers valds og spillingu.
Lætur vinina heyra það
„Fyrir mér er þetta þannig að svona
grunnhugmyndir eru gríðarlega
þýðingarmiklar sem grunnur lífsins.
Fyrir mér er þetta alvara, til þess að
geta lifað gefandi lífi og verið sáttur.
Ég tel mig hins vegar hafa orðið var-
an við það að menn sem fara út í
stjórnmálaþátttöku freistist til þess,
þótt þeir leggi af stað með mikil pr-
insíp, að brjóta gegn þeim. Ég lýsi
því í bókinni að það hafi verið mín
gæfa að hafa ekki farið út á þá braut
og ég staðset það nánast hvernig það
varð og hvenær. Ég trúi því sjálfur
að ég hefði fylgt slíkum grunnhug-
myndum jafnvel þótt ég hefði far-
ið út í pólitík. En ég ber ekki alveg
skynbragð á það. En það er rétt sem
þú segir að skoðanabræður og vin-
ir sem hafa farið út í pólitískt starf
hafa gert hluti sem samrýmast ekki
hugsjónum. Ég hef upplifað það
þannig að þar sem þessi ágreiningur
er undirliggjandi milli mín og vina
að þá sleppi þeir því jafnvel að ræða
það við mann af því þeir vita að þeir
fá ekki minn stuðning.
Ég var andvígur fyrirætlan Davíðs
Oddssonar um að veita ríkisábyrgð
á láni til Kára Stefánssonar vegna
stofnunar Íslenskrar erfðagreiningar
og nefni það í bókinni. Það var al-
gerlega andstætt mínum hugsunum
og skoðunum og hefði átt að vera
andstætt hugsunum og skoðun-
um Davíðs Oddssonar. En hann er
kannski meiri pólitíkus. Ég reyndar
kaupi það ekki. Svo ég taki dæmi. Af
hverju er maður og ekki bara mað-
ur heldur heill stjórnmálaflokkur
(les: Davíð Oddsson og Sjálfstæðis-
flokkurinn) fylgjandi því að byggja
heilt veitingahús upp á Öskjuhlíð?
Bíddu, er það hlutverk sem við ætl-
um sveitarstjórnum að sinna? Ekki
aldeilis. Ég hef reynt að vera trúr
hugsjón minni og sannfæringu. Og
allir vinir mínir vita það. Og ég vona
að minnsta kosti stundum hafi ég
haft jákvæð áhrif á þá. Ég veit það
ekki en vonandi er það. Ég hef átt
trúnað manna sem hafa haft mikil
völd í þjóðfélaginu og ekkert hikað
við að segja þeim skoðanir mínar á
þessum hlutum.“
„Einnota réttarfar“
Þú upplýsir að þú sért höfundur
frægra blaðsíðna sem fóru í umferð
á tímum Baugsmálsins undir nafn-
inu „Einnota réttarfar“. Þú birtir
þetta umtalaða bréf í bókinni. Þú
gengst við því að hafa skrifað það
sem hæstaréttardómari. Þú gast
ekki tekið þátt í að dæma í Baugs-
málum vegna liðsinnis þíns við Jón
Gerald Sullenberger við undir-
búning kæru. Hver
var tilgangur þinn
með því að skrifa
þetta bréf og koma
því í dreifingu? Var
þetta eðlileg athöfn
hæstaréttardóm-
ara? Má ekki gera
ráð fyrir því að flest-
ir hæstaréttardóm-
ararnir hafi grunað
hver var höfundur
bréfsins?
„Vel má vera að
þá hafi grunað hver
höfundurinn var.
Það getur vel ver-
ið. Ég býst við því að
flestir þeirra hafi þá verið búnir að
kynnast viðhorfum mínum nægi-
lega vel til þess að átta sig á að svona
framganga við meðferð á dóms-
valdi var óviðunandi.
Bréfið hafði
verið skrifað eftir að kveðnir höfðu
verið upp einir fjórir til fimm dóm-
ar í Baugsmálum og aðallega vísað
frá dómi. Þessar ákærur höfðu verið
lesnar yfir af erlendum sérfræðing-
um og þeir höfðu ekkert athugavert
séð við þær heldur. Meðferð dóm-
stólsins stóðst ekki lög og þess
vegna kallaði ég þetta „Einnota
réttarfar“. Ef ákæra er
þannig úr garði gerð
að sakborningur
veit ekki fyr-
ir hvað
hann
er ákærður, þá á að vísa henni frá
dómi.“
Heldur þú að öðruvísi hefði verið
dæmt í þessum Baugsmálum nú?
„Það er engin spurning um það.
Það sjáum við þegar við skoðum
þau mál sem nú eru fyrir dómi. Auð-
vitað hafa verjendur svonefndra
útrásarvíkinga reynt að krefjast frá-
vísunar ákæruliða frá dómi. Ég held
ég geti sagt að við höfum engin
dæmi um það nú að orðið hafi ver-
ið við slíkri kröfu um frávísun, jafn-
vel þótt um hafi verið að ræða ríkari
ástæður til þess en um var að ræða í
sumum þessara Baugsmála.“
Skortur á hlutlægni
Ertu að segja að þrátt
fyrir lög og regl-
ur og þá hlut-
lægni sem á
að vera
Eimreiðarhópurinn „Reyndar var hópur okkar svo laus við samheldni að með tímanum kvarnaðist úr honum, meðal annars vegna skorts
á henni ... Þorsteinn Pálsson hætti að mæta þegar Davíð Oddsson skákaði honum í formannskjöri í Sjálfstæðisflokknum.“
Misnotkun fjölmiðla „Hann (Magn-
ús Thoroddsen) hreinlega lenti í því að
atvinnumaður í misnotkun fjölmiðla, sem
nú gegnir embætti forseta Íslands, notaði
málið kunnáttusamlega til að slá sjálfan sig
til riddara ...“
Davíð Oddsson „Við vorum þess vegna
andvígir ríkisforsjá og skattheimtu. Við vor-
um auðvitað andvígir hvers kyns misnotkun
opinbers valds og spillingu.“
Óvægin gagnrýni Sjaldan
eða aldrei hefur Hæstiréttur
Íslands sætt jafn harðri
gagnrýni opinberlega og frá
Jóni Steinari Gunnlaugssyni.