Fréttablaðið - 23.07.2016, Side 18

Hart tekist á um verklag
lögreglu á Þjóðhátíð
í Eyjum
Þriðjudagur 19. júlí
Elliði Vignisson
bæjarstjóri
í Vestmannaeyjum
í hádegisfréttum Bylgjunnar
Er einhver þannig innrættur að
hann haldi að hagsmunum kynferðis-
fórnarlamba sé fórnað fyrir hagsmuni
Þjóðhátíðar sem haldin er af íþróttafélagi
í Vestmannaeyjum? Ég einfaldlega trúi því
ekki að nokkur beri slíkt á borð. Það er
allt gert sem hægt er og allir verkferlar eru
unnir með hagsmuni fórnarlamba og rann-
sóknarhagsmuni að leiðarljósi.
Við getum ekki, sem flytjendur og
listamenn á þessari hátíð, komið fram
vitandi það að einhverjir úr áhorfenda-
skaranum verði fyrir kynferðisofbeldi
ef bæjaryfirvöld og lögreglustjórinn í
Vestmannaeyjum hafa ekki gert allt sem í
þeirra valdi stóð til að koma í veg fyrir það.
atburðarásin rakin á síðu 38
Fimmtudagur 21. júlí
unnsteinn manuel
Stefánsson
tónlistarmaður
á vef Ríkisútvarpsins
Fimmtudagur 21. júlí
Hjalti jónsson,
formaður áfallateymis
á Þjóðhátíð
í Bítínu
Það sem kom mér á óvart eru þessi
tengsl við þöggun. Mér finnst sú umræða
á mjög lágu plani. Það er verið að blanda
saman hugtökum sem eiga ekki samleið.
Það er ekki verið að tala um þöggun þótt
þú sért að bíða með upplýsingar. Þöggun er
ef þú veitir engar upplýsingar .
Þriðjudagur 19. júlí
guðrún jónsdóttir,
talskona Stígamóta
í Fréttablaðinu
Ég hef ekki breytt skoðun minni frá
því í fyrra og segi enn þá að þetta verklag
verndi ekki þolendur kynferðisofbeldis.
Þessi framgangur er á skjön við það sem
tíðkast í öðrum málum. Ég veit að flestir
fagaðilar eru sammála um að það sé rétt að
veita þessar upplýsingar.
FöStudagur 22. júlí
Páley Borgþórsdóttir,
lögreglustjóri
í Vestmannaeyjum
á Vísi
Ég held að þetta sé misskilningur í
gangi um að hérna sé þöggun. Eins og það
eigi aldrei að veita þessar upplýsingar. Það
verða veittar upplýsingar um þessi mál
þegar það er tímabært.
En ÞEtta hEfur VErið klaufa-
lEgt, allt í kringuM ÞEtta
hEfur VErið ofsalEga klaufa-
lEgt. uMræðan fór í algjört
rugl, aftur.
Íris Róbertsdóttir
Hvað er Bleiki fíllinn?
Nauðgun er glæpur sem
enginn vill ræða en við
vitum öll að á sér stað,
líkt og bleiki fíllinn í
stofunni. Þaðan er nafnið
komið.
Farið var af stað með
átakið 2012 með það að mark-
miði að fá fólk til að ræða saman og horfast í
augu við þennan glæp.
Bleiki fíllinn vinnur í nánu samstarfi við
þjóðhátíðarnefnd.
Ég reyni að sitja allt þetta viðtal án þess
að hljóma eins og ég sé í vörn. En auðvitað
er ég í vörn. Ég er að berjast gegn kynferðis­
ofbeldi en ég er Vestmannaeyingur. Ég hef
upplifað Þjóðhátíð eins og Vestmanna­
eyingur.
Auðvitað eru Vestmannaeyingar í vörn
þegar manneskja í fréttum er spurð hvað
henni finnst um ríkislögreglustjóra og hún
notar bara orðin Vestmannaeyingar, Vest­
mannaeyjar og þjóðhátíðarnefnd en aldrei
lögreglustjóri. Og svo sitja 4.200 heima og
hlusta. Þarna er ein manneskja tekin í gegn
í fjölmiðlum en í kjölfarið er ráðist á heilan
hóp af fólki.
íris: Vestmannaeyingum finnst eins og
það sé verið að ráðast á barnið sitt. Þess
vegna erum við alltof mikið í vörn. Það er
fámennur hópur sem rífst á samfélagsmiðl­
unum og fer í varnargír þar. Flestir sem ég
þekki eru þöglir. Mig langaði til að breiða
yfir haus í gær, því mér finnst við ekki ráða
við umræðuna og það heyrist ekki það sem
við segjum.
dóra: Við höfum undanfarin ár reynt
hvað sem við getum til að efla gæsluna,
erum með eftirlitsmyndavélar, fundum með
forvarnaraðilum og skoðum hvað við getum
bætt. Það er fullur vilji til góðra verka.
Getum staðið okkur betur
En eru skilaboðin ykkar nógu skýr?
íris: Örugglega ekki. Við erum ekki að
standa okkur nógu vel í að koma skýrum
skilaboðum á framfæri. Við getum staðið
okkur miklu betur og við viljum bæta
okkur. Öll ráð eru vel þegin enda er algjör­
lega á oddinum að gestirnir okkar séu
öruggir.
jóhanna Ýr: Við erum ekki að stinga
höfðinu í sandinn. Upphaf Bleika fílsins er
í druslugöngunni í Eyjum 2012. Þáverandi
þjóðhátíðarnefnd hlustaði á þrumuræður
um að það þyrfti að berjast gegn kynferðis­
ofbeldi á Þjóðhátíð og forvarnarhópurinn
var stofnaður í kjölfarið. Það hefur margt
breyst á þessum fjórum árum.
Á fyrstu Þjóðhátíðinni þar sem ég var að
rölta um og dreifa miðum í hvítu tjöldin,
kemur sextug kona til mín og segir mér að
hún hafi verið á ófáum Þjóðhátíðum og að
auðvitað hafi hún alltaf vitað að kynferðis­
afbrot séu framin. En að þetta árið hefði
hópurinn sest niður við rjómatertuna og í
fyrsta skipti rætt um nauðganir.
Við höfum líka lagt áherslu á að fólk láti
sig aðra varða, sýni samkennd og spyrji fólk
hvort allt sé í lagi ef því finnst eitthvað vera
grunsamlegt. Gæslan tók eftir miklum mun
því alls konar fólk var að koma til þeirra og
benda þeim á aðra.
Gestir að passa upp á hver annan
dóra: Já, viðhorfið hefur breyst mikið meðal
heimamanna og líka gesta. Ef par er að kela í
brekkunni fær það varla frið því það er alltaf
einhver að athuga hvort það sé ekki örugg­
lega allt gert með samþykki.
Ég veit líka um hjón sem gengu með
unglingsdóttur sína á milli sín, sem var í
annarlegu ástandi. Þau voru stoppuð þrisvar
af gestum hátíðarinnar og spurð hver tengsl
þeirra væri við þessa stúlku. Þetta eru góðar
breytingar.
jóhanna Ýr: Aukin samkennd þýðir
ekki að það sé verið að taka ábyrgðina af
gerandanum. En við getum passað upp á
hvert annað.
Og eruð þið ánægð með árangurinn?
dóra: Við erum ekki ánægð á meðan það
eru framin brot. Það þarf að halda áfram
góðum verkum.
En er hátíðin orðin of stór? Ráðið þið
kannski ekki við þetta?
íris: Það voru þrjár nauðganir í miðbæ
Reykjavíkur síðustu helgi. Eigum við að
loka miðbænum? Við þurfum bara að taka
höndum saman og berjast gegn þessu. Alls
staðar á landinu.
dóra: Árið 2014 var stærsta hátíðin og
ekkert kynferðisbrot tilkynnt. Það virðist
ekki vera samsvörun þarna á milli.
Ykkur finnst þið sem sagt ráða við þennan
fjölda?
dóra: Við getum ekki sagt það á meðan
það eru glæpir. Ég bý líka á sex manna
heimili og ég er ágætis verkstjóri en ég er alls
ekki alltaf með stjórn á málunum.
Lífið er bara þannig að maður hefur aldrei
fulla stjórn. Ekki yfir fjölskyldunni sinni og
ekki tíu þúsund manns.
jóhanna Ýr: Manneskjan er faktor þarna.
Hún er óútreiknanleg.
dóra: En fólki er hent út úr dalnum ef það
er ófriðsamlegt og það nokkuð mörgum
á hverjum sólarhring. Böndin þeirra eru
klippt og þeim hent út.
Eyjamenn líta á sig sem gestgjafa
Í vikunni hótuðu tónlistarmenn að hætta við
að koma fram og taka sterka afstöðu. Það
fékk þjóðhátíðarnefnd til þess að senda frá
sér tilkynningu um að hefja samvinnu við
neyðarmóttökuna og Stígamót. Var ekki hægt
að gera það fyrr?
dóra: Við erum með mjög vel mannað
áfallateymi á okkar vegum. Við erum þess
fullviss að það sé að vinna vel. En núna
langar okkur að gera góða hátíð enn betri
með því að fá leiðbeiningar frá fleirum.
jóhanna Ýr: Ég man að ég var svo hissa
þegar ég heyrði af öllu þessu gæsluteymi
og myndavélum og spurði af hverju er ekki
búið að básúna þetta? Eigum við eitthvað
að þurfa þess? var svarið. Kannski er þetta
hroki? Eða barnaskapur? Ég veit það ekki.
Er þetta skömm?
dóra: Ég held þetta snúist ekki um
skömm. Ég held frekar að í einfeldni okkar
finnist okkur skrítið að fólk sjái ekki
Þjóðhátíð með okkar augum. Allir Eyja­
menn líta á sig sem gestgjafa enda hafa
mjög margir á eyjunni hjálpað til við undir­
búning meira og minna allan júlímánuð í
sjálfboðaliðastarfi.
jóhanna Ýr: Og nú ræða heimamenn
um að skreyta tjöldin sín með bleikum
blöðrum og borðum til að taka enn betur
þátt í forvarnarstarfi Bleika fílsins. Það er
engin þöggun í gangi meðal Eyjamanna.
dóra: En við erum alltaf tilbúin að læra
meira. Það eru margir mánuðir síðan við
byrjuðum í undirbúningsvinnu. Við vorum
ekkert að vakna í síðustu viku og fatta að að
það væri að koma Þjóðhátíð. Umræðan er
svolítið þannig, eins og við sitjum bara með
hendur í skauti. En ræðum endilega málin.
Eftir síðustu Þjóðhátíð var grimm
umræða í fjölmiðlum en það hafði enginn
samband við þjóðhátíðarnefnd til að ræða
hvernig hefði gengið yfir helgina eða eftir
helgina.
íris: Við erum til í meira samtal. Með
öllum fjölmiðlum og Íslendingum í liði
að berjast gegn kynferðisofbeldi. Þetta er
vandi okkar allra.
En fyrst og frEMst gagnrýni
Ég ríkislögrEglustjóra og að
Það sÉu Ekki skýrar rEglur
uM jafn grafalVarlEgt Mál
og kynfErðisbrot.
Jóhanna Ýr Jónsdóttir
Ef par Er að kEla í brEkkunni
fær Það Varla frið ÞVí Það
Er alltaf EinhVEr að athuga
hVort Það sÉ Ekki örugglEga
allt gErt MEð saMÞykki.
Dóra Björk Gunnarsdóttir
↣
2 3 . j ú l í 2 0 1 6 l a u g a r d a g u r18 H E l g i n ∙ F r É t t a B l a ð i ð
2
3
-0
7
-2
0
1
6

0
4
:0
9
F
B
0
6
4
s
_
P
0
4
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
3
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
3
1
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
A
1
0
-D
5
6
4
1
A
1
0
-D
4
2
8
1
A
1
0
-D
2
E
C
1
A
1
0
-D
1
B
0
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
2
B

F
B
0
6
4
s
_
2
2
_
7
_
2
0
1
6
C
M
Y
K