Náttúrufræðingurinn

Volume

Náttúrufræðingurinn - 2013, Page 12

Náttúrufræðingurinn - 2013, Page 12
Náttúrufræðingurinn 120 Tíðni gjóskufalls eftir tengingu gjóskulaga milli jarðvegsopna Eftir tengingu gjóskulaga milli jarðvegssniða má meta tíðni gjóskufalls og hvernig hún hefur breyst með tíma. Alls hafa 345 gos myndað gjósku sem varðveist hefur í jarðvegssniðunum sjö umhverfis Vatnajökul (3. og 5. mynd) og um 70% þessara laga eru upprunnin í Grímsvötnum, Bárðarbungu og Kverkfjöllum. Um 39% eru frá Grímsvötnum, eða 135 tengd gjóskulög, 25% frá Bárðarbungu (87 tengd lög) en einungis 5% frá Kverkfjöllum (17 tengd lög). Hægt var að tengja 54% af Grímsvatna- lögum frá einni opnu í aðra, hlut- fallslega fleiri Bárðarbungulög voru tengjanleg eða 62% og best gekk að tengja Kverkfjallagjósku en 65% laga var hægt að tengja frá einni opnu í aðra; þó verður að hafa í huga að megnið af Kverkfjallagjóskunni fannst einungis norðan Vatnajökuls. Uppruni annarra gjóskulaga leiðir í ljós að 17% gjóskulaga umhverfis Vatnajökul eru frá Kötlu, 5% frá Heklu og 2% eru frá öðrum eld- 5. mynd. Fjöldi gjóskulaga frá Gríms- vötnum, Bárðarbungu og Kverkfjöllum í hverju sniði fyrir sig.48 Á y-ás er sýndur fjöldi gjóskulaga en aldursflokkunum er skipt í 1000 ára tímabil á x-ás. Númerin til hægri vísa til staðsetningar sniða (sbr. 1. mynd b) og litir súlna tákna uppruna gjósku (sbr. 1. mynd). Súlur sem sýndar eru með brotnum línum tákna lágmarks gjóskufallstíðni þar sem sniðin ná ekki yfir allt tímabilið. Lóðréttar litaðar línur sýna staðsetningu helstu gjóskuleiðarlaga í tíma. – Overview of tephra layer frequency (TLF) histograms from the seven soil profiles.48 Number of tephra per bin is shown on the y-axis and the x-axis shows 1 ka bin size. Profile numbers are shown on the right and refer to Fig. 1. Colour indicates tephra provenance as shown in Fig. 1. The three histograms give the TLF for each volcano. Columns with broken lines represent mini- mum estimates for the TLF because of in- complete soil record. Vertical lines show location of main tephra marker layers in time. Gjóskuleiðaralög – Tephra marker layers Tími* – Time Hreysis- kvísl (1) Nýidalur (2) Sauðár- hraukar (3) Kára- hnjúkar (4) Snæfell (5) Steina- dalur (6) Núpsstaðar- skógar (7) K1918-Ö1727 191 0,75 Ö1727-K1625 102 0,54 V1717-K1625 92 0,22 K1625-V1477 148 0,26 0,61 K1755-V1477 278 1,34 H1636-V1477 159 1,31 V1477-Ö1362 115 2,70 1,44 0,83 0,14 0,28 0,46 Ö1362-K1262 100 0,550 Ö1362-H1158 204 0,43 0,53 1,15 0,82 0,26 Ö1362-V871 491 0,20 K1262-Eldgjá 328 0,53 Eldgjá-V871 63 0,55 H1158-H1104 54 0,14 1,05 H1158-V871 287 1,21 0,16 0,20 H1104-V871 233 0,38 0,54 V871-G+A 861 0,33 0,99 0,21 0,48 0,26 0,17 0,68 G+A-UN 855 0,22 G+A-H3 1060 0,17 0,26 0,21 0,28 0,15 G+A-HS 1865 0,17 UN-HS 1010 0,32 H3-LN 380 0,09 0,23 H3-H4 1200 0,25 0,21 HS-H4 395 0,13 0,28 LN-H4 820 0,23 0,29 H4-N1 945 0,27 H4-HÖ 1860 0,15 0,17 0,27 0,36 N1-HÖ 960 0,57 HÖ-H5 1010 0,42 0,13 0,16 3. tafla. Jarðvegsupphleðsluhraði (mm/ári) á milli gjóskuleiðarlaga í hverri jarðvegsopnu.48 – Soil accumulation rate (mm/yr) between tephra marker layers in soil sections.48 Frekari upplýsingar um gjóskuleiðarlög er að finna í 1. töflu. *Aldursmunur gjóskuleiðarlaga. Aldur (þúsund ár) – Age (ka) Fj öl di g jó sk ul ag a – Te ph ra la ye r f re qu en cy (T LF )

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.