Morgunblaðið - 01.10.2016, Blaðsíða 2

2 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 1. OKTÓBER 2016
VITA | Skógarhlíð | Sími | VITA.IS
Verð frá39.900 kr.
og 12.500 Vildarpunktar
á mannm.v. flug fram og til baka
á völdum dagsetningum í allan vetur.
Verð án Vildarpunkta: 49.900 kr.
Flogið með Icelandair
Flugsæti til
Kanarí og Tenerife
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 5691100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Sigurður Nordal vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Sunna Ósk Logadóttir netfrett@mbl.is Smartland Marta María Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/senda grein Prentun Landsprent ehf.
Laufey Rún Ketilsdóttir
Þorsteinn Ásgrímsson
Skjálftahrinan er óvenjuleg og meiri
en oft hefur verið og því erfitt að
túlka það öðruvísi en að hún tengist
kvikuhreyfingum. Við erum því mjög
á varðbergi fyrir því að þróunin geti
orðið sú að það gjósi – þó ekki sé
hægt að slá neinu föstu,“ sagði
Magnús Tumi Guðmundsson jarðeðl-
isfræðingur í samtali við Morgun-
blaðið í gær en öflugar jarðskjálfta-
hrinur hafa gengið yfir í Kötlu í
Mýrdalsjökli síðan á fimmtudags-
morgun.
Stærsti skjálftinn sem reið yfir í
fyrrinótt mældist 3,7 að stærð og
fannst í skálanum í Langadal og
einnig í Básum. Fimm skjálftar urðu
í hádeginu í gær yfir þremur stigum
eins og fram kemur í upplýsingum
frá Veðurstofu Íslands. Enginn gos-
órói er þó sýnilegur enn sem komið
er.
Ríkislögreglustjórinn í samráði við
lögreglustjórann á Suðurlandi ákvað
að virkja viðbragðsáætlun vegna eld-
goss undir Mýrdalsjökli á óvissustigi
seinnipartinn í gær en með þeirri að-
gerð er verið að undirbúa mögulegan
viðburð. Óvissustigið er lægsta stig
viðbragðsáætlunarinnar. Þetta sagði
Víðir Reynisson, verkefnastjóri al-
mannavarna í umdæminu, í samtali
við mbl.is í gærkvöldi.
Meira en árið 1999 og 2011
Fyrr í gær var litakóða fyrir flug-
umferð yfir eldstöðina breytt úr
grænum lit í gulan vegna óvenjumik-
illar virkni í eldstöðinni. Næsta stig
fyrir ofan gula litinn er appelsínugult
sem þýðir að eldstöðin sýni aukna
virkni og vaxandi líkur á eldgosi.
Litakóðinn er í samræmi við tilmæli
Alþjóðaflugmálastofnunarinnar sem
veitir upplýsingar um ástand eld-
fjalla.
„Skjálftavirknin er orðin það mikil
að hún er komin yfir mörkin og menn
því komnir með ákveðið viðbúnaðar-
stig,“ segir Magnús Tumi, en síðast
gaus í Kötlu árið 1918. Á þeim tíma
fóru engar mælingar fram á jarð-
hræringum og því er ekki ljóst hvaða
forboðar voru fyrir það gos.
„Við vitum bara að það komu
skjálftar sem fundust í Vík og ná-
grenni í nokkra klukkutíma áður en
gaus,“ bætir hann við en tekur þó
fram að í öðrum eldfjöllum sé að-
dragandi goss oft langur með stig-
vaxandi skjálftavirkni. „Við vitum
ekki hvaða takt Katla vill hafa á
þessu og því verðum við að vera
viðbúin.“
Ákveðið var á fundi vísindaráðs al-
mannavarnadeildar ríkislögreglu-
stjóra í gærdag að fara með aukinn
rannsóknarbúnað nær upptökum
jarðskjálftanna nú í morgun til að
öðlast betri yfirsýn yfir virknina.
Þetta sagði Kristín Jónsdóttir, fag-
stjóri jarðvár á Veðurstofu Íslands, í
samtali við mbl.is í gær.
Jarðhræringarnar eru einnig
meiri en bæði árið 1999 þegar hlaup
varð úr Sólheimajökli og 2011 þegar
hljóp undan jöklinum í Múlakvísl.
„Við erum komin með fleiri og öflugri
skjálfta,“ segir Kristín en erfitt sé að
segja nákvæmlega til um hvaða þýð-
ingu aukin virkni við ketil 16 í Kötlu-
öskjunni muni hafa. Helst sé þó til
skoðunar að hlaup færi niður Sól-
heimajökul eða í Múlakvísl, en Múla-
kvísl sé mun líklegri. „Svo er spurn-
ingin, ef það kemur öflugt gos; við
gætum fengið svakalegt hamfara-
flóð. Það kæmi líklegast undan þess-
um jöklum austan við Kötlu.“
Óvissustig vegna Kötlu
 Jarðskjálftahrinan í Kötlu talin óvenjuleg og mikil  Almannavarnir virkjuðu
viðbragðsáætlun vegna eldgoss undir Mýrdalsjökli  Frekari mælingar í dag
Morgunblaðið/Jónas Erlendsson
Smöluðu hjá Kötlu „Við fengum símtal í morgun þar sem mælst var til þess að við færum ekki að smala,“ segir Karl
Pálmason, bóndi á Kerlingardal, en hann hafi í félagi við aðra smalað fé sem finna mátti næst Kötlu. Þeir voru í
sambandi allan tímann á meðan ef eitthvað skyldi breytast en mest jarðskjálftavirkni var í kringum hádegið í gær.
Morgunblaðið/RAX
Katla Síðasta stórgos í Kötlu í Mýrdalsjökli var árið 1918. Þá voru engar mælingar og því engin gögn til.
Lögreglan á Suð-
urlandi tekur
óróann í Kötlu
mjög alvarlega
og hélt inn með
Múlakvísl í gær
til að kanna
fjölda ferða-
manna á svæðinu
þar í kring. Víðir
Reynisson, lög-
reglufulltrúi og verkefnastjóri al-
mannavarna, sagði lögreglu hafa
hvað mestar áhyggjur af þessu
svæði miðað við staðsetningu
skjálftanna. „Við erum á tánum.
Okkar fyrsta verkefni verður að
kanna hvað er mikið af ferðamönn-
um inni í Þakgili, Hafursey og á
Mýrdalssandi.“
Víðfeðmt upplýsinganet var not-
að til að koma upplýsingum á fram-
færi. Margir fjölmiðlar miðla frétt-
um á ensku og notast er við
upplýsingakerfi Safetravel-
verkefnis Landsbjargar. „Ef kemur
til rýmingar notum við SMS-kerfið,
en þá eru sendar upplýsingar á ís-
lensku og ensku í alla farsíma á
svæðinu,“ segir Víðir en bætir við
að það sé bara gert ef til eldgoss
kemur.
Víðir Reynisson
Leita ferða-
manna á
svæðinu
„Við erum búin að ákveða að kaupa
þyrlur fyrir Landhelgisgæsluna. Það
er gert ráð fyrir svigrúmi til þess í
fjármálaáætlun til næstu fimm ára
sem Alþingi hefur samþykkt,“ segir
Ólöf Nordal innanríkisráðherra.
Gera þarf ráð fyrir fjármunum til
þyrlukaupa í fjárlögum hvers árs.
Gerir Ólöf ráð fyrir því að ráðist
verði í kaupin á fjárlögum ársins
2018.
Ráðherra skipaði nefnd til að
skoða hagkvæmustu leiðir til að
halda uppi þyrlu- og björgunarflugi í
íslenskri lögsögu, gera þarfagrein-
ingu og koma með tillögur.
Lagði nefndin til að keyptar yrðu
þrjár þyrlur fyrir Landhelgisgæsl-
una.
Er um mikla fjárfestingu að ræða,
eða á bilinu 13-14 milljarða ef keypt-
ar yrðu þrjár þyrlur. Að mati nefnd-
arinnar er miklu hagkvæmara að
kaupa þyrlur en leigja eins og nú er
gert og er talið að sparnaðurinn
nemi um 500 milljónum á ári. Eftir
er að taka endanlegar ákvarðanir,
segir ráðherra. sisi@mbl.is
Morgunblaðið/Árni Sæberg
TF LIF Þyrla Landhelgisgæslunnar að störfum við verkefni í Grænlandi.
Auk landhelgisgæslu sinna þyrlur Gæslunnar hinum ýmsu verkefnum.
Þyrlur verða keyptar
 13-14 milljarðar ef
keyptar yrðu 3 þyrlur
Viðbragðsáætlun almannavarna-
deildar ríkislögreglustjóra, sem
virkjuð var í gær á óvissustigi, skal
fylgja ef til eldgoss kemur í Mýr-
dalsjökli eða jökulhlaups niður
Mýrdalssand og Sólheimasand.
Þar kemur meðal annars fram að
við upphaf eldgoss er brýnt að
rýma strax þau svæði sem stafar
hætta af jökulhlaupi og hafa íbúar
knappan tíma til að yfirgefa heimili
sín. Fólk sem býr eða dvelst í ná-
grenni Kötlu þarf því að undirbúa
rýmingu fyrirfram svo unnt sé að
komast í öruggt skjól í tæka tíð.
Búfé á svæðinu verður ekki flutt
burt fyrr en hættuástandi hefur
verið aflýst.
Lítill tími
til að rýma
Óvíst Hlaup gæti orðið í Múlakvísl.