Dagblaðið Vísir - DV - 11.04.2017, Síða 26

26 Páskablað 11. apríl 2017fréttir
Strákurinn hafði misnotað hana
og þegar móðir hennar sótti hana
daginn eftir brotnaði hún saman
og sagði frá ofbeldinu. Í kjölfarið
var hún vistuð á BUGL í tvær vikur.
Það hjálpað ekki. Hún veit ekki
hvort kynferðisofbeldið hafi haft af-
leiðingar fyrir strákinn eða hvort
hann hafi verið kærður.
„Ég talaði ekkert um þetta. Þegar
ég hugsa til baka sé ég að mín kyn-
ferðislega hegðun kemur út frá mis-
notkuninni. Að hafa verið misnotuð,
lögð í einelti og kynferðislega áreitt
af strákum og körlum hefur haft áhrif
á kynlífið í mínum samböndum.“
Eftir að Birna fór að vinna í
sjálfri sér, eftir að hafa sagt skilið
við áfengi og vímuefni, byggja upp
sjálfsvirðinguna og takast á við kvíð-
ann og fleira sem fylgir alkóhólisma
sá hún að kynlíf hennar var ekki á
hennar forsendum, heldur var hún
alltaf að reyna að gera strákum til
geðs.
„Mér var drullusama um alla.
Mér var alveg sama hversu kjánaleg
ég var á Facebook eða Tinder. Það
sem ég vildi var bara athygli og þetta
var ljót athygli. Ég stundaði gróft og
sársaukafullt kynlíf með strákum. Ég
hef til dæmis aldrei stundað fallegt
kynlíf.“
Birna segir að hún hafi sífellt
verið að leika leikrit. Það skipti engu
máli hvar hún var, hvort sem það var
heima, í skólanum, með vinunum,
hún var alltaf í hlutverki, með grímu
og dofin tilfinningalega.
„Ég var eiginlega að sækjast í of-
beldið sem ég var beitt að hálfu ger-
andans, því ég þekkti ekki annað.
Ég var alltaf að gera eitthvað sem ég
hélt að þeir vildu.“
Varð háð grasi
Þegar Birna var 19 ára var hún hætt
í Kvikmyndaskólanum og neyslan
orðin harðari. Hún reykti gras
og byrjaði að nota amfetamín og
kókaín. Hún drakk ekki aðeins tíu,
fimmtán bjóra um helgar, neyslan
gat varað í nokkra daga og ekkert var
sofið.
Eftir að hafa flakkað um í þrjú
ár hafði Birna engan samastað og
þurfti að flytja aftur til móður sinn-
ar. Hún hafði þá samband við kunn-
ingja sinn sem leyfði henni að sofa á
sófanum og bauð henni hass.
„Þetta var í fyrsta skipti sem ég
reykti hass. Ég ætlaði bara að vera
þarna í þrjá daga en þegar upp var
staðið var ég þarna í fimm mánuði, í
daglegri neyslu.“
Birna og kunningi hennar urðu
bestu vinir á þessum tíma. Hún vann
lítið en ef svo bar við var um svarta
vinnu að ræða. Hún stal því sem
hún þurfti, eins og mat og snyrti-
vörum, og fékk öll fíkniefni hjá vini
sínum og félögum hans. Hver dagur
var öðrum líkur í nokkra mánuði og
Birna lýsir þeim á þessa leið:
„Ég vaknaði, reykti hass og lagði
mig aftur. Vaknaði og fékk mér aftur.
Horfði á Friends og át pítsu, fór svo í
bað og reykti á meðan ég var í baði.
Þetta var bara lífið. Mér fannst ég
eðlileg þegar ég var að reykja, en var
alveg kolrugluð.“
Edrú í þrjá mánuði
Þegar vinur Birnu flutti til útlanda í
janúar á síðasta ári neyddist Birna til
að flytja aftur til móður sinnar. Hún
skráði sig í förðunarskóla og tókst að
vera edrú í tvo til þrjá mánuði. Hún
lýsir ástæðunni fyrir því á þessa leið:
„Ég vaknaði og meikaði ekki
daginn og reyndi að redda mér hjá
dópsölum en það tókst ekki. Við
reyktum venjulega hjá þvottavél í
íbúðinni og stundum datt eitthvað
á bak við þvottavélina. Við færðum
þvottavélina og þar voru hasskögglar
fastir við gólfið og grasmylsna. Við
skófum það upp og einnig drulluna
innan úr flöskunum sem við reyktum
úr og það dugði. Þarna hugsaði ég
að það væri eitthvað mikið að mér.
Þetta var ógeðslegt. Ég var edrú eftir
þetta í tvo þrjá mánuði.“
Byrjaði aftur að dópa
Birnu gekk vel í förðunarskólanum
og smám saman fór henni að líða
betur. Kennararnir þekktu sögu
hennar og sýndu henni mikinn
stuðning og skilning og henni fór
að líða betur með sjálfa sig. En
nokkrum vikum áður en skólanum
lauk kynntist Birna strák sem reykti
gras og byrjaði sjálf að reykja aftur.
Sagan endurtók sig og hún mætti illa
í skólann. Henni tókst þó að útskrif-
ast. Næst lá leiðin að Jökulsárlóni þar
sem hún vann við uppvask á hóteli.
Þar byrjaði hún aftur að drekka. Eftir
að hafa orðið fyrir kynferðislegri
áreitni frá kokkinum ákvað hún að
segja skilið við Ísland og flutti til vin-
ar síns sem bjó í Hollandi.
Tólf bestu tímar ævi hennar
Birna hafði aldrei prófað e-töflu og
var hrædd við það. Hún sat í íbúð
vinar síns í Hollandi sem lýsti fyrir
henni áhrifum efnisins. Eftir því
sem hann lýsti því nánar því meira
spennandi hljómaði það. Hún ákvað
að prófa hálfa töflu. Eftir tæpan
klukkutíma leið henni eins og hún
væri að deyja. Þrátt fyrir það tók hún
einnig hinn helminginn.
„Þá byrjaði ég öll að skjálfa, kjálk-
inn var á fullri hreyfingu og fæturnir
líka. Ég svitnaði og svitnaði, þetta
var mjög skrýtið. Ég fann yfirgnæf-
andi góða tilfinningu sem ég hafði
aldrei fundið fyrir á ævinni.“
Birna segir að næstu tólf tímar
sem fylgdu hafi verið bestu tólf tím-
ar ævi hennar, en á mánudeginum
hrundi heimurinn. „Ég vakna og mig
langaði að deyja, mér leið svo illa. Ég
skalf og ældi öllu og kom engu niður.
Vinur minn var í vinnunni og ég vissi
ekki hvað ég átti að gera. Ég fór út á
svalir og öskraði eftir hjálp á ensku.“
Að lokum hljóp hún í náttfötun-
um út á götu og stöðvaði 12 ára
stelpu og öskraði á hana að hringja
á sjúkrabíl. Hún var ekki með síma
og benti á líkamsræktarstöð. „Ég
hljóp þangað inn, lagðist á gólfið og
sagðist hafa tekið e-töflu og væri að
deyja.“
Það kom enginn sjúkrabíll en
hjúkrunarfræðingur frá sjúkrahús-
inu kom á líkamsræktarstöðina og
fór með Birnu aftur upp í íbúð. Birna
útskýrði fyrir henni hvað hefði gerst,
að þetta væri í fyrsta sinn sem hún
hefði tekið e-töflu og henni liði eins
og hún væri að deyja.
„Konan segir mér að efnin í e-
töflum ættu að vera farin úr mér eft-
ir þrjá daga, þetta var á mánudegi
og ég hafði tekið inn töfluna laugar-
dagsmorgni.“
Nokkrum dögum seinna hafði
ástand Birnu ekkert skánað. Hún
var komin í kvíðakast og vildi helst
deyja. Hún fór upp á spítala þar sem
hún fékk róandi lyf og var send í
blóðprufu í sömu vikunni. Þá kom í
ljós að í líkama hennar var að finna
rottueitur, sýru og fleiri hættu-
leg efni, en hin ýmsu eiturefni geta
fundist í e-töflum.
„Ég hugsaði hvað ég væri eigin-
lega búin að gera sjálfri mér. Ég
er með hjartagalla og of hár blóð-
þrýstingur getur reynst mér hættu-
legur,“ segir Birna og gerði sér ljóst
að hún yrði að gera eitthvað í
sínum málum. Hún hringdi í móð-
ur sína. „Hún bauð mér að annað-
hvort koma heim samstundis og
fara í meðferð, eða vera áfram í
Hollandi. Hún ætlaði ekki leyfa
mér að búa heima ef ég færi ekki
í meðferð. Ég kaus að fara heim í
meðferð.“
Var á Vogi í viku
Júní á síðasta ári er sá dagur sem
Birna neytti síðast fíkniefna. Hún fór
beint á Vog og var þar í sjö daga. Þar
sá hún langt leidda fíkla og hugsaði
að hún vildi ekki vera í þeirra spor-
um eftir tíu til tuttugu ár.
Birna fór í 12 spora samtökin eftir
meðferðina. Það er fjöldi 12 spora
samtaka um landið sem hjálpa fólki
að takast á við alkóhólisma. Þrátt
fyrir að hún væri hætt neyslu á þess-
um tíma var hún enn óheiðarleg og
í raun var hegðunin þannig að það
var eins og hún væri enn að neyta
fíkniefna.
Birnu tókst að breyta hegðun
sinni og var á réttri leið. Í nokkra
mánuði lék lífið við hana en svo fór
að halla undan fæti. Á ný fór hún
hegða sér líkt og hún væri í neyslu
en þó án þess að taka inn efni eða
drekka áfengi, þessu fylgdu lygar og
hroki.
„Þarna var ég komin á fallbraut.
Mamma spurði af hverju ég færi ekki
aftur á Vog í meðferð áður en ég félli.
Ég hlustaði á hana og komst inn á
Vog sex vikum síðar.“
Birna fór aftur á Vog og ákvað að
sigrast á sjálfri sér.
„Það var sagt við mig að eymd
væri val. Ég réði hvernig dagurinn
minn yrði. Ég gæti ekki stjórnað
öllu sem gerðist í kringum mig, líf-
inu eins og það legði sig, en ég réði
hvernig ég brygðist við. Ef ég ætlaði
að bregðast við með vorkunn, reiði
og stjórnleysi, þá gengi ekkert.“
Þarna áttaði Birna sig á hvert
vandamálið var.
„Ég var vandamálið. Ekki Ísland,
ekki mennirnir sem áreittu mig, ekki
stelpurnar sem lögðu mig í einelti
eða strákurinn sem misnotaði mig,
heldur ég.“
Komst að kvíðanum á Vogi
Á Vogi var Birna greind með kvíða.
Það gerðist eftir mikið kvíðakast og
var vel tekið á því á Vogi. Hún fékk
lyf, mætti í hóptíma og tók á kvíðan-
um ásamt sálfræðingi. Eftir fimmt-
án daga dvöl á Vogi fór hún í eftir-
meðferð á Vík á Kjalarnesi.
„Ég fékk alla þá hjálp sem ég
þurfti. Hjálp við kvíðanum, hegð-
unarvandanum, alkóhólismanum
og hjálp við að vinna í sjálfs-
virðingunni og hegðun minni í kyn-
lífssamböndum.
Þetta er krónískur sjúkdómur
sem spyr ekki um aldur eða tíma,
hann læðist aftan að þér,“ segir
Birna. Hún setur sér aðeins mark-
mið fyrir daginn í dag og veltir sér
ekki upp úr fortíðinni. „Markmið
mitt er að vera edrú í dag. Ég er að
leita að innri frið. Ég er bara ég og er
að reyna að sættast við sjálfa mig. Ég
er á hárréttri leið, vegna Vogs, Víkur
og samtakanna.“
„Það besta sem mamma gerði
fyrir mig var að henda mér út“
Aðspurð hvort hún hafi einhver
ráð til foreldra sem eiga börn og
unglinga í sömu stöðu mælir hún
með SÁÁ og að foreldrar setja börn-
unum sínum mörk. „Það besta sem
mamma gerði fyrir mig var að henda
mér út. Það var sárt en ég sá að mér.
Þegar þú leyfir barni að búa heima
hjá þér meðan það er í neyslu þá
ertu að gefa grænt ljós. Alkóhólistar
lofa öllu en svíkja allt. Barnið verð-
ur að reka sig á, en það er bara mín
skoðun og eflaust margir ósam-
mála mér. Það er ekkert sem heitir líf
þegar maður er í neyslu, ekkert. Það
er bara fljótari leið til að deyja.“
Lífið var svart
og hvítt en núna í lit
„Lífið mitt var svart og hvítt en núna
lifi ég í lit. Ég er full af lífi og tilfinn-
ingum. Ég lifi í þakklæti. Ég er hætt að
reyna að stjórna lífinu, ég get aðeins
stjórnað mér sjálfri. Ég geri mistök og
leyfi mér að gera þau og reyni að læra
af þeim en ekki rakka mig niður.“
Birna nýtur lífsins og það sem
er hversdagslegt hjá mörgum er
nýtt fyrir henni, eins og að bursta
tennurnar á hverjum degi eða fá
tekjur í hverjum mánuði, sem ekki
fara í fíkniefni. Í dag veit hún hvað
hún vill, bæði frá sér sjálfri og öðru
fólki.
„Það er ekki sjálfsagt að lifa. Það
deyja allir en það fá ekki allir að lifa.
Ég er þakklát á hverjum einasta degi,
fyrir lífið mitt í dag og að fá að njóta
þess. Ég hugsa ekki um gærdaginn
eða morgundaginn, aðeins daginn
í dag. Bara það að fá að vakna á
morgnana er nýtt upphaf, nýtt líf,
nýr endir og ný tækifæri.“ n
„Ég vaknaði
og mig
langaði að deyja
„Lífið mitt
var svart og
hvítt en núna lifi
ég í lit
Birna Kristel
Segir sögu sína í
von um að hjálpa
öðrum. „Það er
ekkert sem heitir
líf þegar maður
er í neyslu.“
Mynd SigTryggur Ari