Dagblaðið Vísir - DV - 11.04.2017, Qupperneq 52

52 lífsstíll Páskablað 11. apríl 2017
Leiðandi á leiksvæðum • Sími 565-1048
jh@johannhelgi.is • www.johannhelgi.is
Gúmmí-
hellur
Jóhann Helgi & Co ehf, „Stofnað 1990“
Sími 565 1048 - 820 8096
jh@johannhelgi.is – www.johannhelgi.is
Útileiktæki: Rólur, vegasölt,
gormatæki, rennibrautir,
leikkastalar ofl. Frá viðurkenndum
framleiðendum eins og Lappset,
Wicksteed, Stilum, Dynamo, Huck
ofl.
Járnrimlagirðingar fyrir
skóla- og leikskólalóðir, íþróttavelli,
fjölbýlishús og einkalóðir. Þýsk gæði
frá Legi.
Hjólabrettapallar frá Rhino
Ramps í Belgíu, komnir upp víða
um land við frábærar undirtektir
notenda.
Fallvarnarefni: Gúmmíhellur
frá Þýskalandi og gúmmímottur á
gras, þar sem grasið vex upp í gegn
um motturnar og motturnar hlífa
grasinu og virka sem fallvörn.
Leikföng, húsgögn og
búnaður fyrir leikskóla frá
stærsta dreifingaraðila Danmörku,
Lekolar (áður Rabo - Brio).
Mörk og körfur,
útiþrektæki og ýmsar
gerðir af sparkvöllum frá
viðurkenndum framleiðendum eins
og t.d. Sure Shot, Lappset, Wicksteed
og Saysu.
Bekkir, ruslafötur,
stubbahús, skýli,
reiðhjólagrindur,
trjágrindur, pollar,
ljósastaurar, blómaker ofl.
frá GH Form, Vekso, Nifo, Orsogril
Vestre o.fl.
Bændur og hestamenn:
Nótuð plastborð, fjárhúsgólf,
búgarðagirðingar (Dallas), gerði
og girðingarstaurar. úr plasti,
básamottur og fóðurgangamottur.
BJóðuM HeiLdarLausnir á
LeiksvæðuM. uppsetning,
viðHaLd og þJónusta
Leitið tiLBoða
w
w
w
.jo
ha
nn
he
lg
i.i
s
Sumarhúsið og garðurinn 2. 2009 33
M
yn
di
r f
rá
F
er
ða
þj
ón
us
tu
nn
i V
at
ns
ho
lti
w
w
w
.s
ta
yi
ni
ce
la
nd
.is
Meðferð sem
gagnast flestum
Erla Björnsdóttir hefur sérhæft sig í hugrænni atferlismeðferð við svefnleysi
E
rla Björnsdóttir hefur sérhæft
sig í hugrænni atferlismeð-
ferð við svefnleysi og vinnur
að rannsóknum á því sviði
með samstarfsmönnum í
Evrópu og Bandaríkjunum. Erla, sem
er doktor í líf- og læknavísindum,
er höfundur bókarinnar Svefn, sem
kom nýlega út.
Erla er fyrst spurð hvað gerist ef
við sofum ekki nóg. „Það er ótal margt
sem gerist, bæði í líkama og sál. Það
má segja að áhrifin séu mjög víðtæk og
snerti flesta fleti daglegs lífs,“ segir hún.
„Fólk finnur fyrir einbeitingarskorti,
orkuleysi og pirringi. Þráðurinn verð-
ur styttri og minnið verður verra. Þegar
svefnskortur fer að verða langvarandi
taka að hlaðast upp alls kyns bólgu-
efni í blóðinu sem geta aukið áhættu
á ýmsum sjúkdómum. Fólk er líklegra
til að upplifa kvíða og depurð af því
að það er í til finningalegu ójafnvægi.
Ónæmis kerfið gefur eftir og fólk nælir
sér í flensu og pestir. Slysahætta eykst,
afköst í vinnu minnka, fólk tekur fleiri
veikindadaga og nýtir heilbrigðisþjón-
ustu í auknum mæli. Við sjáum líka
að fólk sem þjáist af svefnleysi leitar
frekar í áfengi og lyf.“
Sjaldgæfar undantekningar
Eru dæmi um að manneskjur sem
sofa einungis nokkra tíma á sólar-
hring finni ekki fyrir neinum nei-
kvæðum áhrifum vegna þess?
„Samkvæmt rannsóknum eru
til einstaklingar sem hafa ákveðna
genasamsetningu og komast upp
með að sofa minna en sex tíma, án
þess að finna fyrir neikvæðum áhrif-
um. Það eru um þrjú prósent mann-
kyns sem hafa þessi einkenni. Þetta
er því miklu sjaldgæfara en við
kannski höldum.“
Er alltaf til lausn við krónísku
svefnleysi?
„Í langflestum tilvikum er til
lausn. Hvert tilvik þarf að skoða fyrir
sig. Sú meðferð sem gagnast flestum
er hugræn atferlismeðferð.“
Leita seint hjálpar
Segðu mér aðeins frá hugrænni atferl-
ismeðferð.
„Hugmyndafræðin á bak við hug-
ræna atferlismeðferð er sú að þegar
vandinn er orðinn langvarandi þá
séu það hugsanir okkar og atferli sem
halda lífi í honum. Mjög oft byrjar
svefnleysi út af einhverju, til dæmis
veikindum eða álagi, svo líða veik-
indin hjá en svefnleysið er ennþá til
staðar. Fólk er þá komið í ákveðið
mynstur og er farið að temja sér
slæmar venjur sem vinna með því.
Þegar fólk sefur illa þá finnst því
eðlilegt að bæta sér það upp og fara
fyrr að sofa kvöldið eftir eða ná sér
í kríu í hádeginu, en það er einmitt
þessi hegðun sem heldur því inni í
vítahringnum. Þá þarf að kortleggja
svefnmynstrið. Fólk sem kemur til
mín heldur mjög nákvæma svefn-
dagbók sem ég fer mjög vel yfir. Ég
set fólki ákveðnar reglur og ramma
um það hvenær það á að fara að sofa
og hvað það á að gera ef það getur
ekki sofnað. Svo fer ég yfir þá þætti
sem hafa áhrif á svefn, eins og streitu,
hreyfingu, mataræði og lífsstíl, svefn-
herbergið og svefnumhverfið. Það
eru svo ótal margir litlir þættir sem
skipta máli þegar kemur að svefni.
Með hugrænni atferlismeðferð
sjáum við 80–90 prósent fólks ná
góðum bata með svefninn. Þetta eru
mjög oft einstaklingar sem eru búnir
að glíma lengi við svefnleysi. Því mið-
ur kemur fólk oft seint að leita sér
hjálpar, er jafnvel búið að glíma við
vandann í áratugi. Það kemur fólki
stundum á óvart hversu fljótt árangur
næst þar sem margir hafa gefið upp
von um betri svefn. En þetta er ekki
auðvelt fyrir einstaklinginn. Með-
ferðin tekur að meðaltali sex vikur og
reynir verulega á. Fólk þarf að breyta
lífsstíl og venjum og taka allt svefn-
mynstur algjörlega í gegn.“
Mælir ekki með svefnlyfjum
Gera svefnlyf gagn?
„Þar tekur fólk lyf sem bæla niður
einkenni vandans en allt annað
breytist ekki. Það er ekki verið að
vinna í rótum vandans og ef fólk
sleppir svefntöflunni þá dúkkar
vandinn gjarnan upp aftur.“
Mælirðu þá ekkert sérstaklega
með svefnlyfjum?
„Nei, ég mæli ekkert sérstak-
lega með þeim. Við Íslendingar tök-
um allt of mikið af þeim en þau eiga
rétt á sér í ákveðnum aðstæðum
ef þau eru notuð rétt. Svefnlyf eru
hugsuð í skamman tíma til að bregð-
ast við skyndilegu og skammvinnu
svefnleysi eða til að rjúfa vítahring.
Þau geta verið gagnleg í upphafi
meðferðar en það er ekki mælt með
að fólk taki svefnlyf í meira en fjór-
ar vikur í einu. Þau geta haft skaðleg
áhrif til lengri tíma.“
Hreinsun fyrir hugann
Er svefnleysi barna og unglinga mikið
vandamál?
„Mín tilfinning er sú að vandinn
sé vaxandi. Það er mikil aukning
í þjónustu hjá sálfræðingum fyrir
börn og unglinga með svefnvanda.
Nýleg íslensk rannsókn sýndi að
börn í tíunda bekk sofa sex tíma á
sólarhring á virkum dögum með-
an þau þurfa að sofa níu til tíu
tíma. Rannsóknir sýna mikil tengsl
milli svefnskorts og athyglisbrests,
þunglyndis, kvíða og lakari náms-
árangurs. Heimurinn hefur gjör-
breyst á stuttum tíma, tæki, tól og
tækni sem var ekki til staðar áður
hefur áhrif á svefn.
Það er svo mikilvægt að
auka fræðslu um svefn og góðar
svefnvenjur. Um þetta ætti að vera
mikil fræðsla í skólum.“
Í lokin, okkur dreymir þegar við
sofum. Hvað viltu segja um drauma?
„Við vitum lítið um drauma, jafn
spennandi og þeir eru. Meðal þeirra
sem koma til mín er fólk sem glím-
ir við endurteknar martraðir sem
tengjast oft einhverju óuppgerðu
áfalli. Raskanir á draumsvefni verða
oft ef við erum undir álagi og ljóst er
að einhvers konar sálræn úrvinnsla
á sér stað þegar okkur dreymir. Í
draumsvefninum virðist eiga sér
stað einhvers konar hreinsun fyrir
hugann .
Við Íslendingar erum mjög sér á
báti meðal vestrænna þjóða þegar
kemur að draumatrú og drauma-
ráðningum. Kollegar mínir úti í
heimi eru oft hissa þegar ég segi frá
því hversu mikið við Íslendingar trú-
um á drauma. Mér finnst sú trú mjög
falleg.“ n
Kolbrún Bergþórsdóttir
kolbrun@dv.is
„Það kemur fólki
stundum á óvart
hversu fljótt árangur
næst þar sem margir
hafa gefið upp von um
betri svefn.
Erla Björnsdóttir
Meðferðin tekur að meðaltali
sex vikur og reynir verulega á.
Mynd Sigtryggur Ari