Morgunblaðið - 04.03.2019, Qupperneq 16

16
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 4. MARS 2019
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Þingflokkurdemókrataákvað að
setja á svið nokk-
urra daga leikþátt
með fyrrverandi lög-
fræðingi og hand-
langara Trumps for-
seta á meðan sá var
á mikilvægum leiðtogafundi hin-
um megin á hnettinum. Sá flokk-
ur er svo sannarlega ekki einn um
að stunda upphlaupsstjórnmál
þegar hann unir sér illa í stjórn-
arandstöðu við Hvíta húsið en
hefur vald á annarri eða báðum
deildum þingsins. Slík tilþrif voru
allmörg þegar repúblikanar voru
að eiga við Obama í Hvíta húsinu.
En segja má að það hafi verið
óskráð en virt regla að hlífa for-
setanum við þess háttar stráka-
pörum þegar hann er í erindum
þjóðarinnar erlendis.
Reyndar er það mál manna að
upphlaupin gefi heldur lítið af sér
þegar þannig háttar til. Sjálfsagt
er sú raunin og þá ekki síst þegar
efnin eru jafn rýr og reyndist í
þessu tilviki.
Sá sem kallaður var til að vitna
um það í þinginu hvað Trump
væri vondur var óvenjulega
ólystugur biti, svo ekki sé meira
sagt.
Forystumenn demókrata af-
sökuðu það að slá þessum „at-
burði“ upp í þinginu nú, þvert á
venju, með því að þetta tiltekna
vitni yrði mjög vant við látið á
næstunni og því hefði þurft að
grípa gæsina núna. Þetta má svo
sem til sanns vegar færa. Lög-
fræðingurinn Cohen mun ekki
eiga heimangengt næstu árin. Og
hver skyldi ástæðan vera til þess.
Hún er sú að hann er á leið í fang-
elsi til að hefja afplánun á þriggja
ára dómi.
Miðað við hvernig frægir fjöl-
miðlar ljósvakans
vestra og „stór-
blöðin“ láta hvern
virkan dag og allar
helgar við forsetann
mætti ætla að þessi
lögfræðingssnati
hans væri að taka út
refsingu fyrir ein-
hver „skítverk“ sem hann hefði
unnið fyrir forsetann áratuginn
áður en sá flutti sig til höfuðborg-
arinnar. Þótt ekki virðist hafa
verið neinn sérstakur skortur á
„skítverkum“ sem hefði þurft að
annast á þeim tíma og Cohen hafi
virst óvenjulega upplagður í þau
verk þá var dómstóllinn ekki að
hirta hann vegna þess. Hvað var
það þá?
Jú, Cohen lögfræðingur fékk
þungan dóm fyrir að hafa hvað
eftir annað logið eiðsvarinn að
þinginu. Þessu sama sem var svo
mikilvægt að fá að drekka nú af
visku og sannleiksbrunni hans.
Það þarf óneitanlega dálítið sér-
kennilega þroskaða dómgreind
að telja brýnast alls að kalla til
mann með þá fortíð, og reyndar
nútíð eins og þá sem prýðir þenn-
an löglærða sendisvein til að færa
demókrötum heim sannindi um
það hvað Trump forseti sé mikill
þrjótur. Og brjóta um leið við-
urkennda umgengnisvenju við
forsetaembættið þegar sá sem
því gegnir sinnir mikilvægum
verkum erlendis.
En hitt er svo enn eitt sér-
kennið að menn skuli geta fengið
þunga fangelsisdóma fyrir að
segja ósatt í þinghúsinu. Það er
ekki sérkenni sem bundið er við
þinghúsið í Washington eitt,
heldur flest slík hús, að sannleik-
urinn er svo sjaldséður gestur
þar innan dyra að hann missir
samstundis fótanna og hann kem-
ur þar inn fyrir dyr.
Það er slándi merki
um vondan málstað
að þurfa að seilast
langt í sorann til að
styðja hann}
Lygalaupur
besta vitnið?
Nú liggja tölurfyrir um bíla-
sölu í febrúar og
þær sýna að sam-
dráttur var 30% á
milli ára. Þetta er
heldur skárra en í janúar þegar
samdrátturinn var 50%, en
hörmulegt engu að síður.
Forystumenn fáeinna verka-
lýðsfélaga láta sér fátt um finn-
ast. Þeir láta eins og hótanir
þeirra hafi engin áhrif haft og að
aðgerðir sem nú hafa verið boð-
aðar hafi ekki alvarleg áhrif
heldur. Efnahagslífið muni ein-
faldlega halda áfram að vaxa og
dafna án tillits til skemmd-
arverkastarfsemi nokkurra
áhrifamikilla aðila í hagkerfinu.
Efnahagslífið er viðkvæmt um
þessar mundir. Í því felst að und-
irstöðurnar eru að mörgu leyti
traustar, hægt er að halda áfram
vexti, en tímabundin og væg nið-
ursveifla er líkleg.
Ef sú atvinnugrein
sem átt hefur stóran
þátt í að lyfta land-
inu upp úr efna-
hagserfiðleikum
verður nú fyrir þungu höggi er
um leið ljóst að niðursveiflan get-
ur orðið allt annað en væg. Og
því má ekki gleyma að um leið og
leikinn er háskalegur leikur með
það nýjabrum sem ferðaþjón-
ustan er, þá er útlit fyrir að skell-
ur komi í annarri og ekki síður
mikilvægri grein vegna loðnu-
brests. Ennfremur má öllum
vera ljóst að annað af stóru flug-
félögum landsins glímir við mjög
alvarlega erfiðleika og þarf ekki
á viðbótarhöggi að halda.
Tímasetning og útfærsla at-
lögunnar gæti tæpast verið
verri. Engin ástæða er til að
ætla að það sé aðeins óheppileg
tilviljun.
Þungt högg á við-
kvæmum tíma er
ábyrgðarleysi}
Tæpast óheppileg tilviljun
L
iðin eru sex ár síðan Barnasáttmáli
Sameinuðu þjóðanna var lögfestur
hér á landi en stjórnvöld hafa ekki
enn staðist þau viðmið sem Barna-
réttarnefnd Sameinuðu þjóðanna
hefur sett fyrir innleiðingu hans. Þau viðmið
kalla á heildstæða áætlun um málefni barna.
Slíka áætlun hafa stjórnvöld trassað að vinna.
Eitt af forgangsmálum Samfylkingarinnar á
yfirstandandi þingi er þingsályktunartillaga um
að gera tímasetta og fjármagnaða aðgerðaáætl-
un til næstu fjögurra ára til að styrkja stöðu
barna og ungmenna. Þessar aðgerðir byggjast á
rétti barna eins og hann er skilgreindur í Barna-
sáttmála Sameinuðu þjóðanna.
Í áætluninni er stefnt að því að bæta líf og líð-
an allra barna en við gefum líka viðkvæmum
hópum sérstakan gaum. Tillögurnar eru yfir-
gripsmiklar og settar fram í sjö köflum og 49 liðum. Þetta
eru aðgerðir til að bæta afkomu barnafjölskyldna, styðja við
uppeldi og efla forvarnir. Þær eru í þágu barna og ung-
menna með þroskafrávik og geðraskanir, langveikra barna,
innflytjenda, barna og ungmenna sem glíma við vímuefna-
vanda eða hegðunarvanda og til að vernda börn gegn heim-
ilisofbeldi, kynferðisbrotum og vanrækslu.
Við viljum að fundnar verði leiðir til að samræma vinnu,
fjölskylduábyrgð og þjónustu við barnafjölskyldur með
styttri og sveigjanlegri vinnutíma og tryggja foreldrum að
þeir geti sinnt veikum eða fötluðum börnum sínum. Við vilj-
um lengja fæðingarorlof í tólf mánuði og bæta afkomu
barnafjölskyldna með því að hækka barnabætur
og að fleiri fjölskyldur fái barnabætur en nú er.
Í tillögunum er talað um stuðning við nemendur
í framhaldsskólum til kaupa á námsgögnum,
niðurgreiddan hádegismat í skólum og bætt að-
gengi allra barna og ungmenna að íþróttum og
félagsstarfi, ekki síst þeirra sem búa við veikan
fjárhag. Umgengnisforeldrum verði tryggður
stuðningur til framfærslu og umgengni við börn
sín.
Við viljum vernda börn fyrir hvers konar of-
beldi með virkri teymisvinnu barnaverndar-
nefnda, lögreglu og heilsugæslu um allt land.
Einnig er í tillögum okkar gert ráð fyrir því að
miðlægu landsvöktunarkerfi verði komið á
þannig að tryggt sé að gripið verði strax til að-
gerða ef grunur vaknar um að barn sé beitt of-
beldi. Þannig verði upplýsingum safnað á sama
stað frá heilsugæslustöðvum, skólum og lögreglu og komið í
veg fyrir að flakkað sé með börn á milli sveitarfélaga til að
komast hjá aðgerðum þeim til verndar. Við viljum efla for-
varnarstarf gegn kynferðisofbeldi og barnaklámi og að lög-
gæsla á netinu verði gerð skilvirk.
Þetta er tillaga um að við gerum og stöndum við sáttmála
við íslensk börn. Hún hefur verið til vinnslu í velferðarnefnd
Alþingis frá því í september. Hvort hún kemst þaðan út til
samþykktar í þingsal verður tíminn að leiða í ljós.
Oddný G.
Harðardóttir
Pistill
Sáttmáli okkar við börnin
Höfundur er þingmaður Samfylkingarinnar.
oddnyh@althingi.is
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
SVIÐSLJÓS
Magnús Heimir Jónasson
mhj@mbl.is
Kristján Þór Júlíusson,sjávarútvegs- og land-búnaðarráðherra, gaf útreglugerð í síðasta mán-
uði sem heimilar áframhaldandi
veiðar á langreyði og hrefnu árin
2019-2023. Nær ákvörðunin til
veiða á fimm ára tímabili, eins og
fyrri reglugerð gerði. Atvinnu-
vega- og nýsköpunarráðuneytið
segir ákvörðun ráðherra byggjast
á ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar,
en jafnframt hafi ráðherra haft
hliðsjón af nýlegri skýrslu Hag-
fræðistofnunar Háskóla Íslands
um þjóðhagsleg áhrif hvalveiða.
Skiptar skoðanir hafa verið
um þessa ákvörðun. Samtök fyr-
irtækja í sjávarútvegi (SFS) fögn-
uðu því að sjávarútvegsráðherra
hefði ákveðið að heimila áfram-
haldandi hvalveiðar. Segja SFS
ákvörðun ráðherra vera skyn-
samlega og að það beri að nýta lif-
andi auðlindir sjávar við Ísland.
„Enda byggist nýtingin á vísinda-
legum grunni, hún sé sjálfbær,
lúti eftirliti og í samræmi við al-
þjóðalög,“ segja SFS.
Hvalaskoðunarsamtök Íslands
gagnrýndu ákvörðun ráðherra og
þá sér í lagi að ekki hafi verið leit-
að til samtakanna í tengslum við
hana. Ákvörðun ráðherra um hval-
veiðar til næstu fimm ára hefur,
að mati Rannveigar Grétars-
dóttur, formanns Hvalaskoðunar-
samtaka Íslands, ekki eingöngu
áhrif á hvalaskoðun heldur á alla
ferðaþjónustu yfirhöfuð. „Þetta
hefur neikvæð áhrif á ímynd
landsins,“ segir Rannveig.
Guðmundur Andri Thorsson,
þingmaður Samfylkingarinnar,
lagði fram fyrirspurn til ráðherra
á Alþingi á fimmtudaginn sl. þar
sem m.a. var spurt hvort ráðherra
teldi þessa ákvörðun geta haft
áhrif á ímynd Íslands út á við,
þ. á m. á ímynd íslenskrar ferða-
þjónustu.
Slík spurning er ekki ný af
nálinni en samgönguráðherra gaf
út skýrslu um áhrif hvalveiða á
ímynd Íslands sem ferðamanna-
lands, samkvæmt beiðni, á 131.
löggjafarþingi (2004-2005). Á þeim
tíma var Norður-Ameríka eina
markaðssvæðið þar sem reynt
hefði verið, með samanburðar-
hæfum könnunum, að mæla reglu-
lega breytingar á ímynd Íslands,
ef svo má að orði komast. Slík
könnun var framkvæmd á vegum
Iceland Naturally (IN) og snérist
um kaup á vörum frá Íslandi
fremur en ímynd.
„Í könnun IN árið 1999 sögðu
53% aðspurðra að þeir mundu
ekki kaupa vöru eða þjónustu frá
löndum sem stunduðu hvalveiðar.
Í maí 2004 var hlutfall þeirra sem
svöruðu spurningunni á sama hátt
34%. Árið 1999 sögðust 75% að-
spurðra í umræddri könnun IN
vera mótfallnir því að „takmörkuð
nýting hvala skyldi leyfð“. Í maí
2004 var hlutfall þeirra sem svör-
uðu þessari spurningu á sama hátt
49%.“
Þúsund svara aflað
Ferðamálastofa lét árið 2007
ParX viðskiptaráðgjöf gera rann-
sókn á heildarmynd af áhrifum
hvalveiða í atvinnuskyni á íslenska
ferðaþjónustu og ímynd landsins á
erlendum mörkuðum. Rannsóknin
fór fram í Þýskalandi, Bretlandi,
austurströnd Bandaríkjanna,
Frakklandi og Svíþjóð á meðal al-
mennings á aldrinum 15-75 ára en
eitt þúsund svara var aflað í
hverju landanna fimm.
„Sérstök greining var gerð á
þeim sem töldu líklegt að þeir
myndu ferðast til Íslands á næstu
5 árum en þeir voru um 17% af
úrtakinu og voru kallaðir mark-
hópur. Hægt var að draga þá
ályktun að hvalveiðar Íslendinga í
atvinnuskyni væru ólíklegar til að
hafa mikil áhrif á íslenska ferða-
þjónustu í bráð, segir í skýrslu um
ímynd Íslands að beiðni forsætis-
ráðherra árið 2007. „Hins vegar
byggist það á því að markhóp-
urinn er ekki vel upplýstur um þá
staðreynd að Íslendingar stunda
hvalveiðar í atvinnuskyni og hins
vegar á því að þótt viðhorf til
hvalveiða sé almennt neikvætt
virðist það hafa lítil tengsl við
ímynd Íslands sem áfangastaðar.“
Í skýrslu Hagfræðistofnunar
Háskóla Íslands um þjóðhagsleg
áhrif hvalveiða frá janúar á þessu
ári segir að engar marktækar vís-
bendingar séu um að hvalveiðar
dragi úr komu útlendinga til
landsins að neinu ráði.
Svars ráðherra við fyrirspurn
Guðmundar Andra er síðan að
vænta á næstu mánuðum.
Hvalveiðar og ímynd
Íslands erlendis
Morgunblaðið/RAX
Hvalveiðar Landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra hefur gefið út reglu-
gerð sem heimilar áframhaldandi hvalveiðar á Íslandi til ársins 2023.