Dagblaðið Vísir - DV - 12.06.2020, Blaðsíða 19

EYJAN 19DV 12. JÚNÍ 2020
skipaði sömuleiðis nafna sinn
Ásgeirsson, þingmann Fram-
sóknarflokks, sendiherra í
Ósló, árið 1951.
Guðmundur Í. Guðmunds-
son, utanríkisráðherra og
þingmaður Alþýðuflokksins,
skipaði Kristin Guðmunds-
son, fyrrverandi ráðherra
Framsóknarflokks, í embætti
sendiherra í Lundúnum 1956
og tvo fyrrverandi formenn
eigin flokks í stöður sendi-
herra árið 1957, þá Harald
Guðmundsson sem gerður var
að sendiherra í Ósló og Stefán
Jóhann Stefánsson sem varð
sendiherra í Kaupmannahöfn.
Emil Jónsson, formaður Al-
þýðuflokksins og arftaki Guð-
mundar á stóli utanríkisráð-
herra, skipaði síðan forvera
sinn sendiherra í Bretlandi
árið 1965. Sama ár skipaði
Emil Gunnar Thoroddsen,
ráðherra Sjálfstæðisflokks,
sendiherra í Kaupmannahöfn.
Fyrrverandi stjórnmála-
menn gátu haft það náðugt í
starfi sendiherra. Í ævisögu
Gunnars Thoroddsen kemst
höfundur, Guðni Th. Jóhann-
esson, svo að orði að hið dag-
lega líf hafi verið „dejligt“
hjá sendiherranum og þar
hafði hann næði til að vinna
að doktorsritgerð sinni. Guðni
birtir í ævisögunni áætlun
sem Gunnar hafði samið um
það hvernig best væri að
skipuleggja daginn sem sendi-
herra í Kaupmannahöfn, en þá
dagskrá má sjá hér til hliðar.
Sjö alþýðuflokksformenn
á sendiherrastóli
Árið 1970 skipaði Emil Jóns-
son Sigurð Bjarnason frá
Vigur sendiherra í Kaup-
mannahöfn, en Sigurður var
þingmaður Sjálfstæðisflokks.
Ólafur Jóhannesson skipaði
Einar Ágústsson, fyrrverandi
utanríkisráðherra Fram-
sóknarflokks, í stöðu sendi-
herra í Kaupmannahöfn árið
1980 og tveimur árum síðar
skipaði Ólafur Benedikt Grön-
dal, fyrrverandi forsætisráð-
herra Alþýðuflokksins, sendi-
herra í Stokkhólmi. Arftaki
Benedikts á stóli formanns
Alþýðuflokksins var Kjartan
Jóhannsson. Það átti líka fyr-
ir honum að liggja að verða
sendiherra, en Jón Baldvin
Hannibalsson utanríkisráð-
herra skipaði þennan sam-
flokksmann sinn sendiherra
árið 1989. Jón Baldvin skipaði
einnig Albert Guðmundsson,
formann Borgaraflokksins,
sendiherra í París sama ár.
Sjálfur varð Jón Baldvin
síðar sendiherra, en sömuleið-
is arftakar hans á formanns-
stóli flokksins, þeir Sighvatur
Björgvinsson og Guðmundur
Árni Stefánsson. Af tólf for-
mönnum Alþýðuflokksins
urðu alls sjö sendiherrar.
Ellefu sendiherrar á einu ári
Enginn hefur setið lengur á
stóli utanríkisráðherra en
Halldór Ásgrímsson. Umsvif
ráðuneytisins jukust mikið
í hans tíð og þar er stundum
talað um utanríkisþjónustuna
„fyrir og eftir Halldór“. Í
ævisögu Halldórs eftir Guð-
jón Friðriksson segir frá því
að Halldór hafi meðal annars
komið upp verkefnabókhaldi
fyrir öll sendiráð þar sem sýnt
væri fram á þann tímafjölda
sem unnið væri að útflutn-
ingi. Þessi nýbreytni mæltist
illa fyrir hjá ýmsum gömlum
sendiherrum sem vildu um-
fram allt hafa það náðugt.
Pólitískt skipuðum sendi-
herrum stórfjölgaði í tíð Dav-
íðs Oddssonar. Hann gegndi
embætti utanríkisráðherra í
eitt ár en skipaði á þeim tíma
ellefu sendiherra, þar af voru
einungis tveir úr utanríkis-
þjónustunni. Eiríkur Berg-
mann Einarsson stjórnmála-
fræðingur sagði af þessu
tilefni í fjölmiðlum að utan-
ríkisráðuneytið hefði verið
nánast notað „sem rusla kista
fyrir stjórnmálamenn sem
hafa komist að endanum á
sínum ferli“.
Geir H. Haarde, arftaki
Davíðs, skipaði þrjá sendi-
herra, þar af tvo úr utanríkis-
þjónustunni. Þegar Valgerður
Sverrisdóttir tók við embætti
af Geir gaf hún frá sér yfir-
lýsingu þess efnis að fara ætti
sparlega í pólitískar embættis-
veitingar. Össur Skarphéðins-
son skipaði sjö sendiherra og
Gunnar Bragi Sveinsson tíu,
þar vakti mesta athygli þegar
hann skipaði Geir H. Haarde
og Árna Þór Sigurðsson í emb-
ætti sendiherra í ágúst 2014.
Því var síðar haldið fram að
Gunnar Bragi hefði sjálfur
gert sér vonir um að verða
skipaður sendiherra.
„... hvernig á ég að bera
mig að við Guðlaug Þór?“
Í frægum umræðum Mið-
flokksmanna á barnum
Klaustri 20. nóvember 2018
sagði Sigmundur Davíð Gunn-
laugsson, formaður flokksins,
meðal annars um mögulega
sendiherraskipun Gunnars
Braga sjálfs: „Niðurstaðan
var sú að Bjarni [Benedikts-
son] bara sagði við Gulla: Þú
leysir þetta. Og þú talar við
Sigmund og svo kemurðu á
fundi með Gunnari Braga.
Gott og vel, þannig var niður-
staðan. En. Vitandi það …
hvernig á maður að bera sig
að við að fylgja málinu eftir?
Guðlaugur Þór hefur engan
áhuga á því að klára málið. En
formaður Miðflokks er búinn
að segja honum að hann eigi
að klára það. Þannig að hvern-
ig á ég að bera mig að við Guð-
laug Þór til að …“
Bjarni Benediktson vísaði
því á bug að Sjálfstæðis-
flokkurinn skuldaði Gunn-
ari Braga sendiherrastöðu
vegna skipunar Geirs H.
Haarde. Rétt er að taka fram
að Gunnar Bragi sagði í kjöl-
far þess að upptökurnar af
Klaustri voru birtar að þetta
hefði verið lygi sem hann
hefði spunnið upp á staðnum.
Hann gerði enga kröfu um
sendiherrastöðu en bætti því
við að hann teldi sig ágætan
kandidat í slíkt embætti.
Hvað sem þeim vangaveltum
líður kann svo að fara að
pólitískar sendiherrastöður
heyri brátt sögunni til líkt
og bankastjórastólar stjórn-
málaflokkanna. n
Frá því að Gunnar Bragi Sveinsson lét af embætti utanríkisráðherra hefur enginn sendiherra verið
skipaður. Sjálfur þvertekur Gunnar fyrir að hafa sóst eftir embætti sendiherra. MYND/STEFÁN
Alþýðuflokkur
Haraldur Guðmundsson 1957
Stefán Jóhann Stefánsson 1957
Guðmundur Í. Guðmundsson 1965
Benedikt Gröndal 1982
Kjartan Jóhannsson 1989
Eiður S. Guðnason 1993
Jón Baldvin Hannibalsson 1998
Sighvatur Björgvinsson 2004
Guðmundur Árni Stefánsson 2005
Framsóknarflokkur
Bjarni Ásgeirsson 1951
Kristinn Guðmundsson 1956
Einar Ágústsson 1980
Aðrir flokkar
Albert Guðmundsson 1989
Svavar Gestsson 1999
Sigríður Dúna Kristmundsd. 2006
Árni Þór Sigurðsson 2014
Sjálfstæðisflokkur
Thor Thors 1941
Jakob Möller 1945
Gísli Sveinsson 1947
Gunnar Thoroddsen 1965
Sigurður Bjarnason 1970
Þorsteinn Pálsson 1999
Björn Dagbjartsson 2001
Tómas Ingi Olrich 2004
Júlíus Hafstein 2005
Markús Örn Antonsson 2005
Sigríður Anna Þórðardóttir 2008
Geir H. Haarde 2014
Stjórnmálamenn sem urðu sendiherrar
Ýmsir fleiri sendiherrar voru þó pólitískt skipaðir.
HVAÐ FENGUST STJÓRNMÁLAMENN Á SENDIHERRASTÓLI VIÐ?
Áætlun Gunnars Thoroddsen um hvernig verja skyldi deginum sem sendiherra í Höfn
7.00 Vakna
7.30–8.30 Vinna heima, píanó 10–20 mín.,
málanám í frönsku
8.30 Morgunverður
8.45 Af stað
9.02 Lest til Østerport
9.10–10.00 Ganga: Østre Anlæg o.fl.,
eða Grønningen, Kastellet
10.00 Skrifstofa
12.30 Borða á skrifstofu
13.00–15.00 Konunglega bókhlaðan
15.00 Í bíl heim
15.30–16.30 Leggja sig að jafnaði
16.30–18.00 Vinna heima, píanó 10–20 mín.,
ganga með Völu, málanám
18.00 Kvöldverður
19.00–23.00 Útvarp, sjónvarp, lestur.
MYND/GVA
HEIMILD: GUNNAR THORODDSEN -
ÆVISAGA EFTIR GUÐNA TH. JÓHANNESSON.