Dagblaðið Vísir - DV - 12.06.2020, Blaðsíða 32

32 FÓKUS 12. JÚNÍ 2020 DV
Við hvetjum lesendur til að senda
spurningar og vangaveltur sínar til
Kristínar í tölvupósti á:
hjonabandssaela@gmail.com.
Spurningunum verður svo svarað
hér í Fjölskylduhorninu, að sjálf-
sögðu nafnlaust og í fullum trúnaði.
Fjölskylduhornið
Sérfræðingur svarar
Kristín Tómasdóttir hjónabandsráðgjafi
svarar spurningum lesenda um málefni
er varða fjölskylduna, börnin og ástina í
Fjölskylduhorni DV. Að þessu sinni svarar
hún spurningu lesanda um mismunandi
áherslur í uppeldi barna.
ÓSAMMÁLA UM UPPELDIÐ
S æl, Kristín. Okkur hjón-unum greinir mjög á í tengslum við uppeldi
barnanna okkar. Við eigum
tvö börn, annað (stelpa)
er mjög orkumikið, krefst
mikillar athygli og fer sér
stundum að voða með smá
áhættuhegðun. Hitt barnið
(strákur) er mjög mikið inn
í sig og getur haldið til inni
í herberginu sínu svo tímum
skiptir, sækir lítið í athygli
okkar og hvorki okkar félags-
skap né annarra. Maðurinn
minn vill sífellt skamma
orkumikla barnið en ég vil
nálgast hana með hlýju og
reyna frekar að leiðbeina.
Varðandi strákinn okkar,
sem fílar að vera í tölvu-
leikjum inni í herbergi, reyni
ég að vera hvetjandi en mað-
urinn minn á það til að vera
skipandi. Hvort er betra?
Algengur vandi
foreldrapara
Vó, pínu pressa á mér. Á ég
bara að skera úr um hvort
ykkar hefur rétt fyrir sér? Það
væri nú ekki vænlegt til ár-
angurs, enda þekki ég hvorki
ykkur né börnin ykkar og veit
sömuleiðis að þær leiðir sem
ég myndi ráðleggja ykkur eru
ekki endilega lausnirnar sem
henta ykkur best.
Aftur á móti get ég fullviss-
að þig um að þetta er algengur
vandi foreldrapara. Fólk hefur
ólíka sýn á það hvað er börn-
um fyrir bestu og hvernig
best sé að beina þeim rétta
leið. Þessi ólíka sýn stafar að
því að fólk hefur fengið ólíkt
uppeldi og hefur mismunandi
viðmið þegar kemur að upp-
eldislegum gildum.
Samtalið skiptir hér miklu
máli og í stað þess að rífast
um „bestu“ leiðina, reyna
heldur að finna samkomulag
sem þið hafið bæði trú á. Get-
ur verið að það henti stundum
að skamma aðeins og stundum
að fara meira varlega að orku-
miklu stelpunni ykkar? Svo
getur það verið afar misjafnt
hvaða merkingu þú leggur í
orðið skammir. Er maðurinn
þinn að setja skýr mörk eða
er hann með ósanngjarnar
skammir?
Engin hvolpanámskeið
Þegar fólk sækir kennslu
í hvolpaskóla þá lærir það
leiðir til þess að stýra hegðun
hvolpsins. Í raun felst uppeldi
líka í því að reyna að stýra
hegðun barnanna okkar, þ.e.
minnka ákveðna hegðun,
t.d. tölvuleikjanotkun eða
auka aðra hegðun, t.d. til-
tekt. Það er því ótrúlegt að
við séum ekki öll skikkuð á
uppeldisnámskeið beint af
fæðingardeildinni. En grunn-
hugmyndin á bak við þessi
hegðunarfræði er sú að börn
þurfa skýr mörk og einföld
skilaboð (þetta á líka við um
unglinga). Ef við tökum dæmi
af barni sem suðar alltaf um
sleikjó þegar það fer í búðina,
þá gefur þú barninu óskýr
skilaboð með því að gefa því
stundum sleikjó og stundum
ekki. Þannig geturðu treyst
því að barnið lærir að suð
virkar. Ef þú vilt minnka suð-
ið þá getur verið ráð að gefa
því aldrei sleikjó þegar það
suðar í búðinni. Þannig lærir
barnið að suð virkar ekki og
það hættir fyrr eða síðar.
Þetta hljómar mjög einfalt
en getur reynst erfitt í fram-
kvæmd. Við erum ekki alltaf
í einföldum aðstæðum eins og
að versla í matinn og hegð-
unin getur verið flóknari en
að suða um sleikjó. En grund-
vallarpælingin er sú sama, ef
þú vilt viðhalda hegðun þá er
upplagt að hrósa stundum
þegar hún birtist. Ef þú vilt
slökkva hegðun þá væri best
að láta sem þú sjáir ekki
hegðunina og bregðast helst
ekki við henni.
Við gerum öll mistök
Ef við yfirfærum þetta á
ykkar aðstæður þá er dóttir
ykkar að krefjast mjög mik-
illar athygli. Gæti hún ein-
mitt þurft að æfa sig í að
fá ekki alltaf athygli þegar
henni hentar? Að sjálfsögðu
gefið þið henni sinn tíma,
en það þarf að vera skýrt
hvernig og hvenær. Er hægt
að umbuna stráknum ykkar
í hvert sinn sem hann kemur
fram og sýnir meiri virkni?
Þá læra börn og unglingar
mest af því sem fyrir þeim
er haft. Þau muna betur það
sem gert er, frekar en það
sem sagt er. Nú veit ég ekki
hvernig einstaklingar þið for-
eldrarnir eruð en gott er að
minna sig á mikilvægi þess
að vera góð fyrirmynd.
Eins og þú lýsir þessu þá
eru þið nokkurn veginn á
sömu blaðsíðunni með hvert
þið stefnið hjónin. Þið viljið
hafa meiri hemil á stelpunni
ykkar og þið viljið að strák-
urinn sé virkari. Leiðirnar
að þessu markmiði geta verið
ólíkar en það sem betra er,
þið getið vegið hvort annað
upp. Pabbi getur lært að vera
hlýr þegar hann er skýr og
mamma getur lært að vera
ákveðin þegar hún er hlý.
Að sama skapi getur pabbi
gefið hvetjandi fyrirmæli og
mamma verið örlítið meira
skipandi þótt hún hún sé að
leiðbeina.
Ef þið hjónin setjist niður
og ræðið það besta sem
hvort ykkar um sig leggur
til uppeldisins þá gæti það
orðið lausnamiðaðra sam-
tal en ef þið færið rök fyrir
mistökum hvort annars. Við
gerum öll mistök og það er
enginn 100% í foreldrahlut-
verkinu. Það er ekki hægt,
en langflest viljum við
þessum krakkarössum það
allra besta og það er mikil-
vægt að líta í það hjá hvort
öðru. Pabbi vill þeim vel og
mamma vill þeim vel, þið
þurfið bara að samstilla
ykkur á þeirri vegferð. n
MYND/GETTY
Pabbi getur lært að vera
hlýr þegar hann er skýr og
mamma getur lært að vera
ákveðin.