Fréttablaðið - 06.02.2021, Blaðsíða 30

væri að kalla þessa daga fjölskyldu-
daga. „Ég fékk þau svör að þetta væri
hefð og það væri bara svona.“ Að
mati móðurinnar er yfirleitt kom-
inn tími á breytingar þegar svörin
eru af því tagi.
Kallaði hann strax pabba
Á fimmta ári drengsins hafði faðir-
inn samband og óskaði eftir að hitta
soninn. Móðirin hugsaði að það yrði
gaman fyrir soninn að hitta föður
sinn. „Hann hefur alltaf vitað af
honum og ég hef alltaf sagt að hann
eigi pabba.“
Í heimsókninni var eldri dóttir
föðurins með í för. „Ég þekki eldri
systur hans vel og ég og hin barns-
móðir hans höfum alltaf verið góðar
vinkonur og leyfum systkinunum
að hittast reglulega.“
Þennan dag hitti drengurinn
hins vegar föður sinn í fyrsta skipti
sem hann man eftir. „Við fórum öll
saman í sund og strákurinn minn
byrjaði strax að kalla hann pabba
því systir hans gerði það.“ Hún segir
þetta hafa verið mikla gleðistund.
Feðgarnir hittust einu sinni í viðbót
en eftir það fjöruðu öll samskipti út.
Rígheldur í minninguna
„Ég finn að strákurinn minn rígheld-
ur í minninguna um þessa sundferð.“
Mánuðir og ár liðu og enn rifjaði
drengurinn reglulega upp þennan
fyrsta fund við föður sinn. „Hann
spyr mig oft hvort ég muni eftir því
þegar við hittum pabba í sundi.“
Skömmu eftir sundferðina fór
móðirin til fjölskylduráðgjafa. „Ég
hugsaði að það hlyti að vera eitt-
hvað sem ég gæti gert til að bæta
samskipti okkar og reyna að láta
þetta ganga upp.“ Faðirinn sam-
þykkti að mæta til ráðgjafa en
móðirin segir fundinn hafa endað á
því að hann hafi stormað út áður en
tímanum lauk. „Við tók alger þögn.
Engin símtöl, afmælis- eða jólagjafir
eða neitt. Það féll allt aftur í sama
horfið.“
Nær vart endum saman
Móðirin vinnur í heilbrigðis-
geiranum á sumrin en stundar
háskólanám á veturna. „Ég verð að
vinna yfir sumarið til að ná endum
saman, námslánin ná ekki alltaf að
brúa bilið þó að ég búi á stúdenta-
görðum.“
Engin aukaaðstoð er í boði frá
hinu opinbera. „Það er ekki gert ráð
fyrir fólki eins og mér.“ Meðlagið er
það sama og fyrir mæður sem deila
forsjá með feðrum. „Það er ekki
horft á aðstæður hverju sinni eða
tekið inn í reikninginn að faðir taki
engan þátt.“
Feðgarnir hafa ekki hist síðustu
tvö ár en undanfarna mánuði hefur
hann þó hitt föðurömmu sína
og afa. „Mér líður eins og amma
hans hafi ákveðið að taka svolítið
ábyrgðina fyrir son sinn í bili.“
Drengurinn kann vel að meta það
og hefur haft orð á því að honum
þyki í lagi að hitta ekki pabba sinn.
„Það róar aðeins mömmuhjartað að
hann sé ekki að upplifa stanslausa
höfnun. Mér líður líka eins og hann
sé farinn að átta sig á því að pabbi
hans geti ekki verið pabbi núna.“
Ákvað ein að eiga barnið
Önnur móðir hefur svipaða sögu
að segja. „Ég hef séð hversu mikil
áhrif þetta hefur á barnið mitt og
þá verð ég reið.“ Hún segir erfitt að
hugsa til þess að manneskja þarna
úti viti ekki að hann sé að særa lítið
barn. „Eða ég ímynda mér allavega
að hann geri sér ekki grein fyrir því.“
Móðirin varð ólétt á tvítugsaldri
og var ekki í sambandi á þeim tíma.
„Þetta voru svokölluð skyndikynni
en við þekktumst samt fyrir.“ Það
kom að hennar sögn f latt upp á
aðstandendur þegar hún sagðist
ætla að eignast barnið. Faðirinn
óskaði einnig eftir að framkvæmt
yrði faðernispróf. „Ég var einhleyp á
þessum tíma og þrátt fyrir að ég hafi
vitað að hann væri pabbinn fannst
mér eðlilegt að gangast undir DNA-
próf.“
Á meðan beðið var eftir niður-
stöðu prófsins var hún ekki í sam-
bandi við föðurinn. „Þetta var erfið
meðganga sem endaði á 27. viku,“
útskýrir móðirin, sem eyddi fyrstu
vikum í lífi dóttur sinnar einstæð á
vökudeildinni.
Á síðari árum hefur móðirin
útskýrt fyrir dóttur sinni að hún
hafi sjálf ákveðið að eiga hana og
viljað vera mamma hennar. Fjar-
vera föðurins hefur þó ætíð verið
dóttur hennar hugleikin. „Hún
er mjög skýrt barn og hefur upp-
lifað sterka höfnunartilfinningu í
gegnum árin.“ Í gegnum það tíma-
bil hafi verið mikilvægt að útskýra
fyrir henni að þetta tengdist henni
sjálfri ekki neitt.
Meira en líffræði
„Hún tók í raun út hefðbundið sorg-
arferli yfir þessu,“ útskýrir móðirin.
„Fyrst einkenndust tilfinningarnar
af sorg og gráti en svo kom reiðin
yfir því að hann væri ekki í sam-
bandi.“ Nýlega upplifir móðirin
að dóttir hennar hafi sætt sig við
aðstæðurnar og þar hafi hjálpað
mikið að nú eigi hún stjúpföður sem
hefur gengið henni í föðurstað.
„Ég veit í rauninni ekki hvort það
mætti segja að blóðfaðir hennar sé
pabbi hennar í dag, þar sem hún
þekkir hann ekki,“ segir hún og
bendir á að það sé meira en líffræði
sem geri fólk að foreldri.
Myndi ekki þekkja pabba sinn
Að sögn móðurinnar er ólíklegt
að stúlkan myndi þekkja líffræði-
legan föður sinn á förnum vegi.
„Hún hefur oft fabúlerað um að ein-
hverjir ókunnugir menn gætu verið
feður hennar þrátt fyrir að sú sé ekki
raunin.“
„Ég skil sjálf ekki þá ákvörðun
að fría sig allri ábyrgð og taka ekki
þátt og ég get alls ekki sett mig í
þessi spor að vilja ekki vera í sam-
bandi við barnið mitt.“ Engin aug-
ljós ástæða sé fyrir því. „Það er
engin saga um veikindi, vanda eða
erfiðleika, en fólk leitar oft að slíkri
ástæðu þegar það spyr.“
Þá sé iðulega spurt hvort það hafi
eitthvað komið upp þeirra á milli.
„Fólk heldur oft að okkar sam-
skipti gætu hafa hindrað hann í að
hitta barnið sitt.“ Það finnst henni
fremur barnaleg afsökun. „Það sem
máli skiptir er að þetta er lítið barn
og ef þú vilt raunverulega hafa sam-
band við barnið þá berstu fyrir því.
Það á ekki að vera óyfirstíganlegt að
hringja eitt símtal.“
Ég er enn að vinna í þessu í dag
Ellý Ármannsdóttir þekkir það á
eigin skinni hvernig það er að alast
upp með fjarverandi föður og hefur
það haft gríðarleg áhrif á hennar líf.
„Þetta mótar ekki aðeins barnæsk-
una heldur hefur þetta alltaf fylgt
mér alla daga og ég er enn að vinna
í þessu í dag,“ útskýrir Ellý alvarleg.
„Ég er dóttir pabba míns, þó að ég
hafi ekki beint fengið að hafa hann
í lífi mínu.“
Móðir Ellýjar þurfti að berjast
fyrir því að faðir hennar gengist við
henni. „Aðeins sautján ára gömul
fór hún í mál við pabba, en það
dómsmál tók heil þrjú ár og mikla
staðfestu af hennar hálfu.“ Fram-
kvæmt var faðernispróf og þegar
Ellý var orðin þriggja ára fékk hún
loks nafn og staðfestingu á því að
Ármann væri faðir hennar. „Ég fékk
föðurnafnið mitt og það tekur eng-
inn frá mér,“ segir hún stolt.
Systirin fæddist
sjö dögum síðar
Mæðgurnar voru ekki í neinum
samskiptum við Ármann fyrstu
árin í lífi Ellýjar. „Ég vissi að ég átti
pabba en það var eiginlega það eina
sem ég vissi.“ Fjölskylduaðstæður
Ármanns voru nokkuð f lóknar á
þessum tíma en hann átti fyrir eig-
inkonu og börn. Systir Ellýjar fædd-
ist sjö dögum á eftir henni og gerði
það aðstæður mögulega erfiðari.
Þegar Ellý var á fermingaraldri
hitti hún föður sinn óvænt í heim-
sókn hjá ömmu sinni. „Það voru
náttúrulega gríðarleg vonbrigði þar
sem hann sagði bara „hæ, þekkirðu
mig ekki?“ stoppaði örstutt og fór
svo.“ Ellý hafði séð fyrir sér mikla
fagnaðarfundi eða tilfinningalega
stund en þess í stað voru kynnin
heldur hversdagsleg. „Hann var
almennilegur en ég var búin að
gera mér svo miklar vonir eftir allan
þennan tíma.“
Þegar á leið braut Ellý heilann um
það hvernig hún gæti náð sambandi
við föður sinn. „Það var þá sem ég
ákvað að verða þula.“ Í þeirri veiku
von að bæta samband sitt og föður
síns ákvað hún að fanga athygli
hans með því að gerast þula hjá
RÚV og starfaði við það um árabil.
„Ég vissi að hann horfði alltaf á frétt-
irnar og ég vonaðist til þess að hann
sæi mig og myndi hafa samband.“
Það gerðist þó aldrei.
Áhrifin óneitanleg
Ellý kveðst ekki vita hvort faðir
hennar hafi gert sér grein fyrir
hversu mikil áhrif fjarvera hans
hafði á líf hennar, en hann féll frá
fyrir nokkrum árum. „Það var rosa-
lega gott þegar ég hætti að hata sjálfa
mig og allt í heiminum af því að
enginn vildi mig.” Sú hafi ekki verið
raunin en upplifunin var á þá leið.
„Ég hélt að hann myndi koma
þegar ég eignaðist börn.“ Þráin um
að hann yrði hluti af lífi barnanna
var á pari við drauminn um feðgina-
sambandið. „Elsta barnið mitt heitir
Ármann Elías í höfuðið á honum,“
útskýrir Ellý. Faðir hennar óskaði
aldrei eftir því að hitta hana eða
börnin en Ellý tekur þó fram að
hann hafi alltaf verið tilbúinn til
þess þegar hún bauð. „Hann kom í
skírnina hjá yngri syni mínum, sem
var alveg yndislegt.“
Bæði sem barn og fullorðin átti
Ellý erfitt með að tala um föður
sinn. „Ég gat það ekki því ég hafði
engin svör.“ Enn í dag taki það á.
„Þegar ég tala við börnin mín um
hvernig þetta var þá finnst mér það
enn þá rosalega erfitt og reyni að
segja þeim bara stuttu útgáfuna því
annars fer ég bara að gráta.”
Þrátt fyrir allt er Ellý innilega
þakklát fyrir þann tíma sem hún
átti með föður sínum sem hún
segir að hafi verið draumi líkast. „Í
jarðarförinni hans fékk ég að eiga
stund með honum í kirkjunni og ég
sagði honum að ég fyrirgæfi honum
allt,“ segir Ellý og brestur í grát. „Ég
verð bara fimm ára aftur að tala um
þetta,“ segir hún og brosir í gegnum
tárin. „Pabbi var alveg frábær maður
og ég reyni alltaf að sjá það besta í
honum. Það er það eina sem ég get
gert.”
Ellý þekkir það
á eigin skinni
hvernig það er
að alast upp án
samskipta við
föður. FRÉTTA-
BLAÐIÐ/SIG-
TRYGGUR ARI
ÞETTA MÓTAR EKKI AÐ-
EINS BARNÆSKUNA HELD-
UR HEFUR ÞETTA FYLGT
MÉR ALLA DAGA OG ÉG ER
ENN AÐ VINNA Í ÞESSU Í
DAG.
6 . F E B R Ú A R 2 0 2 1 L A U G A R D A G U R28 H E L G I N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð