Strandapósturinn - 01.06.1997, Síða 80

riðslegið og ójafnt á röðunum; þetta járn er ei kaldýrt, og þolir opt-
ast bæði suðu og slátt sem og líka drátt; en of deigt er það til að renn-
ast, þar því hættir við að rifna fyrri en renna járnin skjera það.
Síðan koma kaflar um ýmsar smíðaaðferðir. Tuttugasti kafli er
um hvernig eigi að deigajárn og brenna af eða stilla. Kafli 35 er
um brúkanlegan íslenskan suðusand og sá 39. er um hvernig
eigi fara að við að sjóða saman pípur:
Fyrst þarf vandlega að slá efnið jafnt þykkt, og jafna breidt ef píp-
an á að vera jafn víð; þar næst er það lagt sarnan og stúfsett, slegið í
hvolfdu undirlagi ótt og títt með litlum hamri. Má uppá þenna máta
sjóða saman bissu hlaup likil pípur og fleyrra.
Nokkrir kaflar eru um mismunandi reikniaðferðir og flatar-
málsmælingar t.d. hvernig eigi að mæla gjörð eða hólk á sívalan
hlut (43. kafli) og mæla út trekt (44. kafli). Kaflar 79-114 er um
smíðar úr horni, tré og beini, og hefur kafli númer 103 yflrskrift-
ina: ,Að bleyta horn til steypu.“
Þar til tekur niaður: 1 pund óbrotið kalk, 4 lóð Vínstein 1/2 pund
pottösku 4 lóð Salt sýður það í vatni, svo mikið að það mínki urn
þriðjúng; hornið er raspað niður, og látið ofaní þessa blöndu, og svo
er soðið að nýu þangað til allt er orðið að graut, þá lætur maður lit
þann í sem hann vill hafa, og lætur síðan grautinn í mótið.
Að endingu eru í bæklingnum nokkrir kaflar sem kalla mætti
húsráð en þar eru lausnir á ýmsum algengum vandamálum sem
upp geta komið. Eitt þeirra gæti hafa nýst á barnmörgum heim-
ilum þar sem mjólkursopinn var dýrmætur. Það er kafli 136 sem
heitir: Ábatasöm aðferð að mjólka kýr.“
Mjaltakonan taki mjúka skinn fíngra vetlínga og setji uppá sig á
meðan hún mjólkar, þá hefur kýrin sömu tilfynníngu eins og kálfur
sje að sjúga hana, og selur því betur en þegar mjólkað er með berum
höndum, hvar við bæði mjólkur æðar og spenar kipra sig saman.
Þótt mest af því sem í bæklingnum stendur sé að öllum líkind-
um tekið úr bókum sem Þorsteinn hafði undir höndum, þá er
þetta rnjög góð heimild um kunnáttu til járnsmíða um miðja síð-
ustu öld. Þorsteinn hefur við smíðar sínar sannreynt mörg af
78