Morgunblaðið - 26.03.2022, Side 34

34 MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 26. MARS 2022
✝
Þormóður Ás-
valdsson fædd-
ist á Breiðumýri í
Reykjadal 6. mars
1932. Hann lést á
Hvammi á Húsavík
16. mars 2022.
Foreldrar hans
voru Sigríður Jóns-
dóttir frá Auðnum í
Laxárdal, f. 15.
apríl 1903, d. 5.
apríl 1992, og Ás-
valdur Þorbergsson frá Litlu-
laugum í Reykjadal, f. 11. októ-
ber 1898, d. 18. ágúst 1949.
Systkini hans eru Sigurveig, f.
1925, Hrólfur, f. 1926, Jörgen, f.
1928, Hildur, f. 1929, Ásta, f.
1930, Þuríður, f. 1933, Ingjald-
ur, f. 1940, og Jörgen Þorberg-
ur, f. 1946, þrjú yngstu systkinin
lifa Þormóð.
Hinn 3. desember 1955
kvæntist Þormóður Ingigerði
Kristínu Jónsdóttur, f. 21. sept-
ember 1930, d. 8. febrúar 2018.
Foreldrar hennar voru Þórveig
Kristín Árnadóttir, f. 6. sept-
ember 1908, d. 23. júní 1935, og
Natan Ernir. 4) Sigríður Sól-
veig, f. 12. október 1961, fv.
maki Sigurbjörn Þorsteinsson,
dóttir þeirra er Kristín Rut, f.
1996. 5) Svala Guðrún, f. 18. júlí
1963, maki Baldur Þorgilsson, f.
29. ágúst 1962, börn þeirra eru
Þorgils Jón, f. 1997, og Ugla
Þuríður, f. 1999. 6) Jörgen Heið-
ar, f. 25. nóvember 1966, maki
Gerður Ólafsdóttir, f. 18. nóv-
ember 1967, börn þeirra eru
Ólafur Tröster, f. 1988, synir
hans eru Tinni og Þormóður
Ari, og Gígja, f. 1993. 7) Sig-
urveig Dögg, f. 20. janúar 1972,
maki Jóhann Helgi Sigmarsson,
f. 9. desember 1969, sonur
þeirra er Sigmar Þorri.
Þormóður fluttist með fjöl-
skyldu sinni að Ökrum í Reykja-
dal 1944 og bjó þar alla tíð, hann
tók við búinu ásamt móður sinni
og eldri systkinum við fráfall
föður síns þegar hann var 17
ára. Þormóður sinnti ýmsum fé-
lagsstörfum með búskapnum,
sat í stjórnum búnaðarfélaga,
ungmennafélaga og sókn-
arnefndar. Hann söng með
Kirkjukór Einarsstaðasóknar
og Karlakór Reykdæla. Utan
heimilis vann hann á sláturhúsi
KÞ á Húsavík í 20 haust.
Útför hans fer fram frá Ein-
arsstaðakirkju í dag, 26. mars
2022, klukkan 11.
Jón Stefánsson, f. 8.
apríl 1900, d. 24.
júní 1989.
Börn Þormóðs
og Ingu eru: 1) Þór-
veig Kristín, f. 11.
maí 1956, hún á
soninn Frey Inga
Björnsson, f. 1981,
maki hans er Þór-
hildur Guðsteins-
dóttir, börn þeirra
eru Saga Sól og
Frosti Valur. 2) Ásvaldur Ævar,
f. 15. mars 1958, maki Laufey
Skúladóttir, f. 19. maí 1958,
börn þeirra eru Aðalgeir, f.
1985, maki Lucia Cabrera Mo-
raga, dóttir þeirra er Kara Ísa-
bella, og Arney, f. 1989, maki
Kristján Sigurólason, börn
þeirra eru Bjarkey og Kató. 3)
Jón Sigurður, f. 9. mars 1959,
maki Sólveig Jónsdóttir, f. 8.
ágúst 1963, d. 14. apríl 2011,
börn þeirra eru Inga Ósk, f.
1993, maki Vignir Fannar Vík-
ingsson, og Jón Þór, f. 1995,
maki Lilja Tekla Jóhannsdóttir,
synir þeirra eru Rúrik Atli og
Ég kveð nú Þormóð tengda-
pabba minn. Ég hitti hann fyrst
fyrir norðan á hans heimaslóðum.
Ég, sunnanmaðurinn, var sem
betur fer aðeins undirbúinn því ég
hafði verið nokkur sumur í sveit
sem barn. Það var að vísu í norð-
ursýslunni og fljótlega lærði ég að
ef Þingeyingar geta ekki metist
við aðra þá metast þeir innbyrðis.
Gaman var að reyna að halda uppi
málstað norðursýslunnar enda
var þar einn af mælikvörðum Þor-
móðs, sjálfur Dettifoss – þegar
honum fannst eitthvað vera stórt
og mikið þá sagði hann gjarnan að
það væri „eins og hálfur Detti-
foss“.
Ég reyndi að hjálpa honum við
hin ýmsu sveitastörf s.s. í fjósinu,
við að gefa skepnum, í girðinga-
vinnu og við heimaslátrun svo fátt
eitt sé nefnt. Ég þurfti að spyrja
um marga hluti sem oft endaði í
miklum umræðum. Mér þótti
mjög vænt um þessar stundir með
honum enda hafði ég ekki haft
næg tækifæri til að eiga þannig
stundir með mínum eigin föður
sem féll snemma frá.
Þormóður hafði gaman af vísum
og reyndum ég og krakkarnir mín-
ir á tímabili að læra eina vísu í
hverri ferð norður. Ég skynjaði
virðingu þeirra fyrir þessari gömlu
hefð sem lítið er um í kringum þau.
Þormóður var óþreytandi að
segja frá gömlum búskaparhátt-
um, margir sem hann sjálfur hafði
iðkað. Þar má nefna að binda
bagga, troða heyi í poka, sneiða
sniddur og viðhald á torfbæjum,
m.a. viðgerðir á torfgólfum með
ösku. Sjálfur sagðist hann hafa
beitt öllum heyvinnsluaðferðum
sem notaðar hafa verið frá land-
námi. Hann var áhugasamur um
söguna og stúderaði innkaup við
byggingu Þverárkirkju og Lauga-
skóla, hvenær hjól og kerrur voru
tekin í brúk og notkun sveitafána í
Þingeyjarsýslu á síðustu öld.
Hann skildi mátt samvinnunnar
og tók að sér ýmis verk sem þurfti
að vinna. Hann var ásetningsmað-
ur, aðstoðaði við kirkjuhald og
verslaði í nærumhverfinu það sem
hægt var. Hann sagði í gríni að því
sem ekki fengist í kaupfélaginu
þyrfti hann ekki á að halda. Hann
mætti á allar skemmtanir sem
voru haldnar í dalnum, tók þátt í
félagslífinu, söng í kirkjukórnum
og lék í leikritum.
Hann var líka forvitinn um nýja
hluti. Hann átti tölvu, fór á netið
og lagði rafrænan kapal. Eitt sinn
spurði hann mig hvernig stæði á
því að þessi nýju raftæki sem
vinna á ljóshraða þyrftu alltaf að
láta bíða eftir sér. Við þessu átti
ég, rafmagnsverkfræðingurinn,
ekkert svar og hugsa ég oft til
hans þegar raftæki eru lengi af
stað.
Það var sjaldan asi á Þormóði
og hann seinn til vandræða. Hann
tók hlutunum eins og þeir komu.
Sem unglingur átti hann val á
milli þess að gerast bóndi og taka
við búi fjölskyldunnar eða að
systkinahópnum yrði skipt upp.
Hann valdi auðvitað að gerast
bóndi. Ég spurði hann hvort hann
hefði einhvern tímann séð eftir
þessu, hvort hann hefði ekki viljað
gera eitthvað annað. Nei, þetta
var bara sjálfsagt og ekkert mál.
Ég held að hans hófstillta viðmót
hafi verið góð fyrirmynd fyrir
börnin þeirra Ingu enda einstak-
lega flottur flokkur þar á ferð sem
hann var afar stoltur af. Nú hefur
hann lokið æviverki sínu og því
getur hann verið stoltur af. Takk
fyrir allt.
Baldur Þorgilsson.
Afi Ommi.
Afi hafði alltaf gaman af því að
rugla rækilega í okkur og náði
þannig vel til okkar beggja og í
raun allra barna, barnabarna og
barnabarnabarna sinna. Í miðju
ruglinu vorum við ekki alltaf viss
hvar við hefðum hann, „ætlaði
hann virklega ekki að gefa okkur
ís“ eða „vissi hann ekki hvað við
hétum?“ Get svo svarið það að við
höfum oft hitt hann áður. Með
skrílslátum og stríðni kenndi
hann okkur mikilvæga lexíu, að
njóta lífsins og hafa gaman.
Afi Ommi öll við þekkjum hann,
þykist ekkert kannast við mann,
þó svo alla ættfræði hann kann,
réttast væri að faðma hann.
Grallari af guðsnáð og betri
fyrirmynd fyrir afkomendur sína
er vart hægt að finna. Að lokum
viljum við kveðja þig með litlu
ljóði, vonandi kanntu það vel að
meta.
Löng og ströng var sú vakt,
sem ungum dreng var falin,
örlögin sáu til þess að leiðtoginn
var valinn.
æðruleysi, dugnaður og gaman héldu
öllum saman,
galinn oft á tíðum og ruglar í börnum
sínum,
þó árin tifi sinn takt.
kapall lífsins genginn er upp og
vaktinni lokið,
ég veit þú hvílir í friði, elsku afi minn,
samt ekki of lengi því Inga amma
þín bíður.
– með söknuð í huga en gleði í hjarta.
Aðalgeir (Geiri) og Arney.
Enn er höggvið í hóp okkar
eldri Akra-systkina því nú kveðj-
um við klettinn í hópnum. Þótt
fjölmennur systkinahópurinn hafi
dreifst um landið stóð Þormóður
bróðir okkar vaktina heima á Ökr-
um og tryggði okkur sem brott-
flutt voru þá ómetanlegu tilfinn-
ingu að vitja æskuheimilisins,– að
koma heim.
Fimmti áratugur síðustu aldar
varð fjölskyldu okkar bæði ára-
tugur gleði og sorgar. Árið 1944
fengu foreldrar okkar Akra til
ábúðar og fluttust þangað frá
Breiðumýri með sinn stóra barna-
hóp. Það var ár mikillar gleði og
bjartsýni. En skuggarnir lágu í
leyni og ári seinna kemur lömun-
arveikin og verður elstu bræðrum
okkar svo erfið að Jörgen deyr
sautján ára en Hrólfur lamast
neðan mittis. Fjórum árum síðar
lést pabbi og mamma stendur
uppi, 46 ára ekkja, með átta börn.
Þá var komið að þætti Þormóðs.
Sautján ára gamall rís hann
upp og tekur við búsforráðum á
Ökrum ásamt mömmu. Auðvitað
naut hann mikils stuðnings systk-
inanna en aðallega þó þeirra sem
eldri voru. Stuðningur hans við
mömmu á erfiðleikastundu varð
til að gera okkur hinum æskuárin
bæði ljúf og gleðifull.
Síðan eru liðin 73 ár og vaktina
stóð hann heima á Ökrum fram á
síðasta ár, eða þangað til hann
flutti í Hvamm þegar heilsan fór
að bila. En Þormóður stóð ekki
vaktina einn því laugardaginn 3.
desember 1955 kvæntist hann
Ingigerði Kristínu Jónsdóttur,
heimasætu á Öndólfsstöðum.
Þarna var ekki verið að leita langt
yfir skammt því Öndólfsstaðir eru
næsti bær sunnan Akra og með
ræktunarstarfi Þormóðs og Ingu
náðu túnin á bæjunum að liggja
saman nokkrum árum síðar. Og
Inga reyndist Akraheimilinu frá-
bær sending. Hún var ekki bara
falleg og góð, hún var líka svo
dugleg og áhugasöm um öll verk
að oft var sem bróðir okkar næði
ekki að njóta eðlislægrar leti ætt-
ar sinnar. Það varð Þormóði mjög
erfitt þegar Inga féll frá árið 2018.
Þrátt fyrir allan sinn dugnað hafði
hún ekki sinnt því að þjálfa hann
til eldhúsverka og því kom nær-
vera Þuru systur okkar sér ákaf-
lega vel næstu misserin.
Þormóður var einlægur félags-
mála- og samvinnumaður. Hann
var virkur félagi í öllum þeim fé-
lögum sem unnu að héraðshag og
sat um langt árabil í stjórn þeirra
mjög margra. Allt of langt er þar
upp að telja, en ófáir voru dag-
arnir sem hann þurfti að bregða
sér af bæ vegna þessara starfa. Þá
kom sér vel að vera vel kvæntur.
Hann var trúr kaupfélagsmaður
og hrun Kaupfélags Þingeyinga á
tíunda áratugnum varð honum
erfið raun. Svo erfið, að einhverju
sinni, þegar hann var að veltast
með keyptan happdrættismiða og
börn hans spurðu hvað hann
myndi nú gera ef hann fengi
hæsta vinninginn, stóð ekki á
svarinu: „Ég myndi gefa kaup-
félaginu hann.“
Frístundirnar sem sköpuðust í
dagsins amstri fóru mikið í að
fletta spilum. Hann var áhuga-
samur og góður bridsari og spilaði
gjarnan við sjálfan sig þegar eng-
inn var makkerinn, eða þá hann
lagði kapal. Nýlegir og hálir spila-
stokkar voru honum lítt að skapi
og gæði þeirra mat hann meiri eft-
ir því hve stöm spilin voru.
Þormóður hafði einstakt skap-
lyndi og aldrei skipti hann skapi
svo reiði væri hægt að greina. Þó
hafði hann sínar ákveðnu skoðanir
á mönnum og málefnum, en leitaði
ávallt niðurstöðu í anda þeirrar
samvinnu og samstöðu sem hugur
hans stóð til.
Við sendum börnum hans og
fjölskyldum þeirra okkar bestu
samúðarkveðjur. Minning um
góðan mann mun lifa.
Þuríður, Ingjaldur
og Þorbergur.
Í dag kveðjum við kæran föð-
urbróður. Mann sem var okkur
systkinum miklu meira en það.
Það var okkar gæfa að vera „send
í sveit“ að Ökrum og fyrir okkur
börnin, síðar unglingana, var Þor-
móður okkar festa og skjól alla
ótöldu sumarmánuðina. Hann var
einhvern veginn órjúfanlegur
hluti af sumrum æskunnar og
uppvaxtaráranna, eins og lands-
lag sem aldrei breytist, – eins og
allt sem hægt er að ganga að sem
vísu.
Nærvera hans var hlý og góð
og aldrei skipti hann skapi eða
byrsti sig, jafnvel þótt ástæða
væri til, – ekki einu sinni þegar
hann þurfti að klippa girðinguna
utan af heyþyrlunni. Jafnaðargeð
var honum í blóð borið enda leið
bæði mönnum og málleysingjum
vel í hans nærveru. Enda eftir
nærveru hans sóst.
Þormóður var af þeirri kynslóð
sem tjáði ekki tilfinningar sínar
með orðum, a.m.k. ekki hefð-
bundnum. Hins vegar var eftir-
sóknarvert, og bar vott um vænt-
umþykju Þormóðs, að vera yrtur
með orðum eins og: „Skepnan þín,
snúður og hvað sem þú heitir.“ Úr
hans munni fengu þannig mörg
orð nýja og betri merkingu.
Hann hafði einstakt lag á að
stjórna án þess að stjórna. Hann
var í eðli sínu rólegur að verki en
undan honum gekk. Þannig fékk
hann okkur krakkana líka til liðs
við sig. Og fyrir hann vorum við öll
af vilja gerð, viðvik varð að leik og
verkefnin, sem aldrei voru íþyngj-
andi, unnin með gleði. Líklega
hefðu nútímastjórnendur getað
lært margt af hans starfsháttum.
Þannig var hann alveg til æviloka,
og við alltaf börn, tilbúin í verkið.
Hin síðari ár gekk hann gjarn-
an á lopaleistunum út á stétt,
benti með stafnum á „Suðr’ og
upp“ og sagði: „Heyrðu mig þú
þarna, þú verður að hlaupa fyrir
þessar skjátur.“ Og eins og næst-
um hálfri öld áður, hljóp maður af
stað, ótrúlega glaður í hjartanu.
Eitt var nauðsynlegt að vita í
samskiptum við Þormóð. Maður
varð að hafa áttirnar á hreinu.
Hann talaði í áttum og var ekki að
flækja hlutina með nafngiftum
enda áttir mjög skilvirkar og
skýrar. Túnin á Ökrum heita t.d.
„Út og upp, Út og niður, Suðr’ og
upp og Suðr’ og niður“. Íbúðar-
húsið skiptist í „Norðurí og Suð-
urí“, fjósið er svo „Austurí“. Þor-
móður átti líka einu sinni kú með
tvö leg og þurfti alltaf að sæða
hana í „syðra legið“ svo hún héldi.
Þormóður var vanafastur og einn
af hans vana var að borða kalt
ristað brauð. Sulta á kleinu mun
alltaf minna á hann. Líka vasa-
hnífur. Og leikni við að halda fjó-
skollinum á fætinum. Stóra hey-
fangið og kennslan hvernig maður
átti að ná sem mestu heyi í fangið.
En fyrst og síðast situr eftir hin
ómeðvitaða kennsla um viljann til
verka og kærleika í hrjúfri nær-
veru.
Við vonum að algóður Guð gefi
Þormóði slitinn spilastokk við
himnahliðið því án hans er ekki
hægt að hugsa sér Þormóð í
himnaríki.
Að leiðarlokum þökkum við
Þormóði gjafir hans, sem eru
miklu meiri og dýrmætari en
hann sjálfan hefði grunað, þær
munu fylgja okkur út lífið.
„Akrakrökkum og hvað sem
þið heitið nú öll“ vottum við okkar
dýpstu samúð.
Genginn er merkur maður og
landslagið breytt.
Elsa og Sverrir
Ingjaldsbörn.
Traustir skulu hornsteinar
hárra sala;
í kili skal kjörviður;
bóndi er bústólpi,
bú er landstólpi,
því skal hann virður vel.
(Jónas Hallgrímsson)
Það er gæfa okkar prestanna
að eiga gott samstarfsfólk, eink-
um sóknarnefndarformenn og
meðhjálpara að ógleymdum org-
anistum og kórfólki. Þess vegna
var svo gott að koma til þjónustu í
Grenjaðarstaðarprestakalli. Þor-
móður á Ökrum var þá í senn for-
maður sóknarnefndar Einars-
staðasóknar, meðhjálpari
Einarsstaðakirkju og bassi í kórn-
um. Í engri kirkju prestakallsins
var (og er) kórinn nær prestinum
en þar, eða aldrei meir en fimmtíu
sentimetra fjarlægð hið mesta
þegar prestur snýr að altari. Kór-
söngur við slíkar aðstæður er
sannarlega kammermúsík! Og
presturinn endurnærist í værðar-
voðum tónanna. Það er mikið
þakkarefni. Þau voru þar bæði
Inga og Þormóður og ekki hægt
að hugsa annað án hins. Nú eru
bæði geymd í Guðs hendi.
Tilvitnunin hér að ofan er ekki
einungis vegna þess að Þormóður
er sem bóndi og bústólpi virður
vel, heldur hæfir einnig vel þegar
hans er minnst að vísa til orðanna
um hina traustu hornsteina sem
gilda jafnt um lága sali sem háa og
að kjörviður þarf líka að vera í kili
þess skips sem er ævifleyið sjálft.
Þormóður og þau hjónin bæði
voru traustir fulltrúar þeirrar
sveitamenningar sem blessað hef-
ur land og þjóð um aldir. Það kann
vel að vera að hún breytist svo
mikið að hún týnist og tapist, en
hún lifir samt enn og svo lengi
sem fólk fæðist og nærist af hug-
sjónum og gildismati sem þau sem
lifa fengu í arf frá þeirri kynslóð
sem nú er óðum að hverfa.
Nú er á brautu borinn vigur skær…
Farðu vel, bróðir og vinur!
(Jónas Hallgrímsson)
Kristján Valur Ingólfsson.
Ég minnist góðs vinar Þormóðs
Ásvaldssonar. Við vorum sam-
starfsmenn og félagar í samtök-
unum Landsbyggðin lifi, LBL, frá
2003. LBL eru baráttusamtök um
eflingu byggðar um allt land.
Starfsemin felst í ráðstefnuhaldi
um byggðamál, umræðufundum
og útgáfustarfsemi, einkum í sam-
bandi við ráðstefnurnar. Þetta eru
grasrótarsamtök þvert á alla póli-
tíska flokka. Þormóður var mjög
virkur félagi, alltaf tillögugóður
og fylginn sér og lengi stjórnar-
maður og formaður í sínu LBL-
svæðisfélagi, Þingeyjarsveit.
Hann var bóndi og vel að sér sér-
staklega um málefni sveita, en
reyndar um landsmál öll. Við
Sveinn í Kálfskinni hringdumst á
þegar við fréttum af andláti Þor-
móðs og minntumst hans. Sér-
staklega minntumst við fundar að
heimili hans og Ingigerðar Jóns-
dóttur að Ökrum í Reykjadal,
gestrisni og virkni þeirra beggja í
umræðu fundarins. Sveinn bað
mig, ef ég skrifaði um Þormóð, að
senda saknaðarkveðju frá sér. Ég
vil, fyrir hönd allra félaga í Lands-
byggðin lifi, senda fjölskyldu Þor-
móðs, þessa heiðursmanns, sam-
úðarkveðju.
Ragnar Stefánsson.
Þormóður
Ásvaldsson
Minningarkort á
hjartaheill.is
eða í síma 552 5744
Ástkær faðir okkar, tengdafaðir, afi, langafi
og langalangafi,
EGILL GUÐMUNDSSON
frá Ólafsvík,
lést á dvalarheimilinu Jaðri miðvikudaginn
23. mars. Útförin fer fram frá
Ólafsvíkurkirkju föstudaginn 1. apríl klukkan 13.
Athöfninni verður streymt á kirkjanokkar.is.
Jónas Egilsson
Elísabet Eygló Egilsdóttir
Sveinn Egilsson Margrét Bjartmarsdóttir
Elín Þuríður Egilsdóttir Guðjón Kristinn Kristgeirsson
Guðmundur Gísli Egilsson Guðlaug Jóhanna Steinsdóttir
Sigurður Egilsson Herdís Þórðardóttir
Guðbjörg Egilsdóttir Guðbrandur Björgvinsson
Gústaf Geir Egilsson Vaida Visockaite
Hólmar Egilsson Halldóra Einarsdóttir
Sigurlaug Egilsdóttir Ingólfur Gauti Ingvarsson
Agla Egilsdóttir Arnljótur Arnarson
barnabörn, barnabarnabörn og barnabarnabarnabörn