Morgunblaðið - 14.04.2022, Blaðsíða 16

16 DAGLEGT LÍF
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 14. APRÍL 2022
Kristín Heiða Kristinsdóttir
khk@mbl.is
Þ
ær eru allar einstakar, frá-
bærar í umgengni og hver
og ein með sinn persónu-
leika. Þær koma hlaupandi
þegar ég kalla á þær,“ segir Ryan
Vasak og á þar við íslensku kind-
urnar sem hann heldur ásamt Rac-
hel eiginkonu sinni og Fenton, 14
ára syni þeirra. Þau búa á litlum
bóndabæ í nágrenni Ferndale í
Washington á vesturströnd Banda-
ríkjanna. Ryan er sjávarlíffræðingur
sem sérhæfir sig í löxum og silungi.
Hann var staddur á Íslandi nýlega
ásamt konu og syni, en hann hefur
undanfarið ár unnið fyrir íslenskt
fyrirtæki sem heitir Vaki og þróar
og framleiðir hátæknibúnað fyrir
fiskeldi. Blaðamaður datt því í
lukkupott og náði að hitta þau hjón
til spjalls um íslenska sauðféð
þeirra.
„Við eigum núna um 20 ær sem
eru lambfullar, bæði hyrndar og
kollóttar, og fjóra fullorðna hrúta.
Við fáum væntanlega um 40 lömb
þetta vorið, en sumar ærnar eru
reyndar þrí- og fjórlembdar. Við
værum sannarlega með fleiri kindur
ef landið okkar væri stærra, en það
er ekki nema tveir og hálfur hektari.
Við erum svo lánsöm að fá að nýta
land tveggja nágranna okkar, svo
við höfum þrefalt meira landsvæði
en okkar eigið þar sem kindurnar
ganga til beitar. Á þessu landsvæði
vaxa villt brómber og kindurnar eru
sólgnar í að borða bæði laufblöðin og
berin. Við erum með hlöðu þar sem
kindunum er frjálst að ganga inn og
út, en þær kjósa gjarnan frekar að
vera úti, enda er ekki eins kalt hjá
okkur á veturna eins og hjá ykkur
hér á Íslandi. Þegar kaldast er hjá
okkur fer aðeins nokkrar gráður
undir frostmark,“ segir Ryan og
bætir við að fjárhald þeirra sé fyrst
og fremst áhugamál.
„Við vinnum bæði fulla vinnu, til
að geta dekrað við kindurnar,“ segir
hann og hlær, en hey er mjög dýrt í
Bandaríkjunum og það þurfa þau að
kaupa.
„Kindurnar okkar heita flestar
nöfnum fjalla og okkur langar að
gefa þeim nöfn íslenskra fjalla, en
framburðurinn er erfiður, til dæmis
Eyjafjallajökull.“
Hófst á tveimur lömbum
Sauðfjárhald þeirra hjóna á
upphaf sitt í því að Rachel þurfti að
finna lausn á því að halda grasinu á
lóðinni þeirra í skefjum.
„Þegar sonur okkar var ný-
fæddur hafði ég ekki lengur tíma til
að slá þessa stóru lóð, og þar sem
Ryan finnst lambakjöt mjög gott þá
datt mér í hug að verða okkur úti um
tvö lömb til að sjá um að kroppa
grasið. Þau gætu svo að hausti end-
að sem uppáhaldskjöt í maga
Ryans,“ segir Rachel en hún ólst
upp á bóndabæ norðan við Seattle
þar sem lífræn ræktun er viðhöfð á
um hundrað kinda búi. Ryan er ekki
par hrifinn af því kindakyni og sagði
því þvert nei þegar Rachel stakk
upp að fá tvö lömb á lóðin. „Mér lík-
ar alls ekki við þesslags kindur, þær
eru ekki nógu gáfaðar og á þær
herja ýmsir sjúkdómar,“ segir Ryan
og Rachel bætir við að hún hafi því
farið á stúfana að leita að annars
konar kindum og fann bónda í ná-
grenninu, Edward sem er hollensk-
ur, og reyndist vera með íslenskar
kindur.
„Við fórum að skoða lömbin hjá
honum og Ryan leist vel á þessar fal-
legu kindur með frábæru ullina sína
sem auk þess eru frægar fyrir að
gefa af sér gómsætt kjöt. Við feng-
um því tvö hrútlömb til að sjá um að
kroppa grasið á lóðinni okkar og
seint um haustið slátruðum við þeim
og Ryan sagði að þetta væri besta
lambakjöt sem hann hefði nokkru
sinni smakkað. Þá var í raun ekki
aftur snúið og við keyptum í fram-
haldinu tvær lambfullar ær af Edw-
ard og vorið eftir báru þær hvor um
sig þremur lömbum. Við vorum þá
komin með átta kindur á lóðina það
sumarið. Við settum einn lambhrút-
inn á, því hann var svo fagurlega
hyrndur og fallegur á litinn, og við
settum gimbrarnar líka á en slátr-
uðum hinum hrútlömbunum. Árið
eftir fórum við með ærnar okkar til
Edwards til að setja þær undir ann-
an hrút, til að forðast skyldleika-
ræktun. Næsta ár fengum við enn
annan hrút að láni til okkar á fengi-
tímanum. Við skiptum um hrúta á
tveggja ára fresti og við keyrum
stundum langan veg til að fá lánaða
hrúta, allt upp í 14 klukkustundir
aðra leið, til að fá eftirsóknarverð
gen í okkar ræktun, bæði liti og
byggingu. Hrútarnir okkar fara líka
til láns hjá öðrum.“
Sonur liðtækur í sauðburði
Þau segja sauðburð hefjast þó
nokkuð fyrr hjá þeim úti í Banda-
ríkjunum en hjá íslenskum bændum,
eðlilega, vegna veðurfarsins.
„Við hleypum snemma til og
ærnar hjá okkur byrja að bera í
mars. Hér á Íslandi er lömbunum
líka slátrað fyrr, þegar þau eru
yngri og léttari, um tuttugu kíló að
hausti. Við slátrum ekki fyrr en í
október eða nóvember þegar lömbin
eru orðin sjö til átta mánaða og vega
rúmlega 40 kíló. Við fáum slátrara
heim til okkar sem sér um að farga.
Til er máltæki sem segir að besta
leiðin til að bæta ræktunina sé að
eiga beittan hníf, með öðrum orðum
að vera óhræddur við að grisja.
Núna þegar kindurnar eru orðnar
svona margar, þá náum við ekki að
borða allt kjötið af þeim skepnum
sem við slátrum og seljum því um-
framkjötið beint frá bónda,“ segir
Ryan og bætir við að þau fái hærra
verð fyrir lambakjötið sitt en ís-
lenskir bændur hér á landi.
„Enda er íslenskt lambakjöt
talið hin mesta lúxusvara í Banda-
ríkjunum. Við smökkuðum að sjálf-
sögðu á íslensku lambakjöti hér í
Reykjavík núna, það bragðast svip-
að og okkar kjöt en áferðin er þó
önnur.“
Þeim finnst dýrmætt að ala
Fenton son sinn upp við að vita
hvaðan maturinn kemur og um gang
náttúrunnar.
„Þegar hann var átta ára keypti
hann sína fyrstu kind af okkur, því
hann vildi eiga sína eigin kind. Hún
er einstaklega falleg og varð ein af
okkar bestu kindum, frjósöm og gaf
vel af sér. Fenton er áhugsamur um
féð og er heldur betur liðtækur í
sauðburðinum, enda eru hendur
hans smágerðari en mínar og henta
betur þegar hjálpa þarf kind við
burð,“ segir Ryan og bætir við að
móðir hans við annan mann hafi séð
um sauðburðinn meðan fjölskyldan
var á Íslandi og hann hafi þurft að
leiðbeina henni í gegnum síma þegar
lamb stóð fast í burði hjá einni kind-
inni heima í Bandaríkjunum.
„Allt gekk vel og mamma þurfti
líka að passa átta hvolpa heima hjá
okkur, því tíkin okkar var nýgotin
þegar við fórum til Íslands. Við
ræktum tegund sem heitir American
Farm Collies, einnig þekktir sem
English Shepherds.“
Heldur íslenskt sauðfé í Washington
„Við eigum núna um 20 ær sem eru lambfullar, bæði
hyrndar og kollóttar, og 4 fullorðna hrúta. Við fáum
væntanlega um 40 lömb þetta vorið, en sumar ærnar
eru reyndar þrí- og fjórlembdar,“ segir sjávarlíffræð-
ingurinn Ryan Vasak sem er alsæll með sínar ís-
lensku kindur heima í Bandaríkjunum.
Ryan Fyrstu lömbin sem komu í heiminn hjá Ryan þetta vorið litu dagsins ljós í mars. Litrík eins og flest hans fé.
Heimalningur Gimbur þessi bjó inni á heimilinu og var með bleyju. Fenton
sá um að gefa henni pela og ofdekraði hana. Nú er hún orðin fullorðin.
Gæfar kindur Sonurinn Fenton nýtur þess að vera umkringdur litríka fénu
úti í haga heima á bóndabænum rétt utan við Ferndale í Washington.
Lækjargata 2a Sími 519 4747 djireykjavik.is
%&6!#:$(64#"'8-
2,7+ *7á 45.990
(993 0+ @?; 0*59áttur
5>á öll tilboð á .>)7,/<>01)<=)5
2,7+ áður 49.990
2,7+ áður 28.990
2,7+ 22.9902,7+ áður 89.990
2,7+ 74.990