Morgunblaðið - 14.04.2022, Síða 34

Stefán Gunnar Sveinsson
Kristján Jónsson
Karim Khan, aðalsaksóknari Al-
þjóðlega sakamáladómstólsins, sagði
í gær að Úkraína væri „vettvangur
glæps,“ en hann var þá staddur
ásamt öðrum saksóknurum við dóm-
stólinn í Bútsja. Dómstóllinn rann-
sakar og sækir til saka fyrir stríðs-
glæpi, glæpi gegn mannkyni og fyrir
þjóðarmorð.
„Við erum hér, því við höfum rök-
studdan grun um að verið sé að
fremja glæpi innan lögsögu dóm-
stólsins,“ sagði Khan, en hafist var
handa í gær við að grafa upp fjölda-
grafir í Bútsja til þess að hægt væri
að rannsaka frekar ásakanir um
stríðsglæpi Rússa þar.
Ummæli Khans féllu sama dag og
Öryggis- og samvinnustofnun Evr-
ópu lýsti því yfir að Rússar hefðu
sýnt „skýr merki um brot á alþjóð-
legum mannúðarlögum“ í Úkraínu á
tímabilinu frá 24. febrúar, þegar inn-
rás þeirra hófst, til 1. apríl, eða áður
en fjöldamorðin í Bútsja komust í
hámæli.
Erfitt að búa sig undir svona
Ljósmyndarinn Óskar Hall-
grímsson, sem búsettur er í Kænu-
garði, fór í gærmorgun ásamt fjöl-
miðlafólki til uppgraftarins í Bútsja.
Sagði hann í samtali við mbl.is í gær-
kvöldi að fjölmennt teymi hefði verið
við rannsóknir á vettvangi, bæði frá
yfirvöldum í Úkraínu en einnig fólk
sem komið var víðar að.
Fimm lík voru grafin upp á meðan
Óskar var í Bútsja, en vitað er um að
minnsta kosti 57 einstaklinga í
fjöldagröfinni, sem grafin var upp í
gær. Sagði Óskar að fleiri gætu hafa
verið grafnir þar. „Miðað við þær
upplýsingar sem ég fékk frá fólkinu í
Bútsja þá eru eingöngu óbreyttir
borgarar í þessum fjöldagröfum.
Fólk frá Hostomel og Bútsja,“ sagði
Óskar.
Hann benti á að grafirnar hefðu
verið teknar af íbúum í Bútsja en
ekki rússneskum hermönnum.
„Íbúar í Bútsja gerðu þetta til að
taka lík af götunum á meðan Rúss-
arnir voru enn í borginni. Rússnesku
hermönnunum var nákvæmlega
sama og létu líkin liggja á götunum.
Þeir grófu því ekki fólk í fjölda-
gryfjum til að fela líkin eða eitthvað
slíkt,“ sagði Óskar. Hann bætti við
að fjöldagrafirnar væru nærri kirkju
í borginni, og að í fyrstu hefði fólk
fengið að jarða líkin í friði, en svo
hafi Rússarnir byrjað að skjóta á
það. „Fyrir vikið varð fólkið hrætt
við að fjarlægja líkin og þau söfn-
uðust upp á götunum,“ sagði Óskar.
Þetta var í annað sinn sem Óskar
kemur að þessari fjöldagröf, og
sagði hann að fyrri heimsóknin hefði
verið erfiðari. „Í morgun var þetta
frábrugðið vegna þess að fólk var að
vinna við að safna upplýsingum og
reyna að bera kennsl á líkin. Þar af
leiðandi fann maður að það væri ver-
ið að gera eitthvað. Hryllingurinn
var meiri í fyrra skiptið. Auk þess
vissi ég af þessari fjöldagröf í fyrra
skiptið. En svo er sumt sem erfitt er
að búa sig undir eins og til dæmis
lyktin,“ sagði Óskar.
„Auðvitað líður manni ekki vel eft-
ir að hafa séð svona lagað. Þetta er
hræðilegt. En ef til vill er maður að
einhverju leyti að verða samdauna
ástandinu,“ sagði Óskar að lokum.
Ljósmynd/Óskar Hallgrímsson
Rannsókn hafin Byrjað var að grafa upp fjöldagröf í Bútsja í gær til þess
að hægt væri að rannsaka stríðsglæpi Rússa þar og var fjöldi viðstaddur.
Saksóknarar segja Úkra-
ínu vettvang stríðsglæpa
- Byrjað að grafa upp fjöldagrafir í Bútsja og rannsaka
34 FRÉTTIR
Erlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 14. APRÍL 2022
VIKUR
Á LISTA
5
2
2
1
1
1
1
4
2
3
HUNDRAÐÓHÖPPHEMINGWAYS
Höf. Lilja Sigurðardóttir
Les. Lilja Sigurðardóttir, Örn Árnason
ásamt öðrum leikröddum
HELKULDI
Höf. Viveca Stein
Les. Hanna María Karlsdóttir
VELKOMIN HEIM
Höf. Ninni Schulman
Les. Jóhann Sigurðarson
BRÉFIÐ
Höf. Kathryn Hughes
Les. Sara Dögg Ásgeirsdóttir
STÓRI SKJÁLFTI
Höf. Auður Jónsdóttir
Les. Aníta Briem
NÁHVÍT JÖRÐ
Höf. Lilja Sigurðardóttir
Les. Elín Gunnarsdóttir
HANDRITAGILDRAN
- BÓKAÞJÓFURINN KJÖLDREGINN
Höf. Friðgeir Einarsson
Les. Friðgeir Einarsson
F´´ÓRNIN
Höf. Jakob Melander
Les. Hilmir Snær Guðnason
HVARFIÐ
Höf. Johan Theorin
Les. Jóhann Sigurðarson
KONANHANS SVERRIS
Höf. Valgerður Ólafsdóttir
Les. Margrét Örnólfsdóttir
1.
2.
3.
4.
7.
8.
6.
10.
9.
5.
-
›
›
›
›
-
TOPP 10
VINSÆLUSTU HLJÓÐBÆKURÁ ÍSLANDI
VIKA 14
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Rússneska varnarmálaráðuneytið
lýsti því yfir í gær að hafnarborgin
Maríupol væri nú á valdi rússneska
hersins eftir sex vikna umsátur.
Sögðust Rússar hafa tekið til fanga
1.026 úkraínska landgönguliða úr 36.
herfylki landgönguhersins, en það
herfylki hefur leitt vörn borgarinnar
undanfarnar vikur.
Stjórnvöld í Kænugarði sögðust
ekki geta staðfest fall Maríupol, en
Vadím Boitsjenkó, borgarstjóri
hafnarborgarinnar, sagði að enn
væri barist í borginni. Hrósaði hann
mjög verjendum borgarinnar. „Þeg-
ar þeir segjast vera úr stáli, ættum
við að muna að stál getur einnig
brotnað, en þeir eru að verjast, og
Maríupol er enn úkraínsk borg,“
sagði hann. Ramzan Kadyrov, leið-
togi Téténa, sem tekið hafa þátt í
bardögum um borgina, skoraði á þá
sem eftir væru að gefast upp, frekar
en að sólunda lífi sínu.
Fátt bendir til efnavopna
Sérfræðingar í beitingu efnavopna
hafa lýst yfir efasemdum um að
Rússar hafi gripið til slíkra vopna í
Maríupol á mánudaginn. Þannig hafi
lýsingar á þeim einkennum sem fólk
fann fyrir ekki stemmt við þau ein-
kenni sem fylgi notkun taugaeiturs á
borð við Sarín-gas, og margt annað
geti orsakað einkennin, sér í lagi þar
sem barist hefur verið í verksmiðjum
og öðrum stöðum þar sem ýmis
spilliefni gætu dreifst um andrúms-
loftið.
Antony Blinken, utanríkisráð-
herra Bandaríkjanna, varaði hins
vegar við því í fyrrinótt að Rússar
kynnu að grípa til táragass með
íblönduðum efnum til að svæla síð-
ustu verjendur Maríupol úr varnar-
stöðum sínum, en beiting táragass er
ekki lögleg í hernaði, þó að hún sé
leyfileg við löggæslustörf. Rúss-
neska utanríkisráðuneytið mótmælti
orðum Blinkens, og sakaði Banda-
ríkin um að reyna að koma áróðri af
stað.
Sakar Rússa um þjóðarmorð
Joe Biden Bandaríkjaforseti sak-
aði Rússa í fyrrinótt um þjóðarmorð
í Úkraínu, og sagði hann að Vladimír
Pútín Rússlandsforseti væri að
reyna að útrýma hugtakinu „Úkra-
ínumaður“ með gjörðum sínum í
stríðinu.
Sagði Biden að sífellt fleiri sönn-
unargögn fyrir því að kalla stríðs-
glæpi Rússa þjóðarmorð væru að
koma í ljós. „Meiri sönnunargögn
eru að birtast um þá hræðilegu hluti
sem Rússarnir hafa framið í Úkra-
ínu. Og við munum bara sjá meira og
meira um eyðilegginguna. Við mun-
um láta lögfræðingana ákveða á al-
þjóðavettvangi hvort þetta falli und-
ir skilgreininguna, en það lítur
vissulega þannig út fyrir mér,“ sagði
Biden.
Volodimír Selenskí, forseti Úkra-
ínu, fagnaði ummælum Bidens og
sagði þau vera „sönn orð sanns leið-
toga“. Sagði hann brýnt að kalla
hlutina sínum réttum nöfnum þegar
staðið væri á móti hinu illa.
Emmanuel Macron Frakklands-
forseti sagðist hins vegar ekki vilja
taka undir það að um þjóðarmorð
væri að ræða, þar sem Úkraínumenn
og Rússar væru „bræðraþjóðir“.
Mótmæltu úkraínsk stjórnvöld þeim
orðum Macrons og sögðu bræður
ekki drepa hvora aðra.
Macron sagði það þó einnig aug-
ljóst að Rússar hefðu framið stríðs-
glæpi í innrás sinni, en að hann
myndi halda áfram umleitunum sín-
um til að leita sátta, og að ekki væri
hjálplegt að grípa of sterkt til orða.
Rússnesk stjórnvöld mótmæltu
einnig orðum Bidens, og sagði
Dmitrí Peskov, talsmaður Pútíns
Rússlandsforseta þau „óásættanleg“
fyrir forseta Bandaríkjanna.
Vara við árásum á Kænugarð
Þá varaði rússneska varnarmála-
ráðuneytið við því að rússneski her-
inn myndi neyðast til að ráðast á
stjórnstöðvar Úkraínuhers í Kænu-
garði, ef Úkraínumenn létu ekki af
árásum sínum á rússneskri grund.
„Við sjáum úkraínskar hersveitir
reyna að fremja skemmdarverk og
ráðast á rússneskt landsvæði,“ sagði
í yfirlýsingu ráðuneytisins. Greint
var frá því í fyrradag að skemmd-
arverk hefðu verið framin á lest-
arbrú í Belgorod-héraði, sem myndu
tefja fyrir liðsflutningum Rússa til
austurhluta Úkraínu.
Maríupol sögð fallin í hendur Rússa
- Rúmlega þúsund landgönguliðar sagðir í haldi Rússa - Einkennin passi ekki við notkun taugaeiturs
- Selenskí fagnar yfirlýsingu Bidens um þjóðarmorð - Rússar muni hefna fyrir skemmdarverk
AFP/by Alexander Nemenov
Maríupol Rússneskur hermaður stendur vörð í miðborg Maríupol í fyrradag. Borgin var sögð á valdi Rússa í gær.