Fréttablaðið - 13.08.2022, Blaðsíða 72

Ég vil að
viðskipta-
vinir mínir
geti notað
peysu sem
ég hannaði
fyrir tíu
árum við
buxurnar
frá því í ár.
Issey Miyake
Japanski fatahönnuðurinn
og brautryðjandinn Issey
Miyake lést á dögunum, 84
ára gamall, úr lifrarkrabba-
meini en hann setti svo
sannarlega mark sitt á tísku
síðustu aldar og áhrif hans
lifa enn.
Issey Miyake var hönnuður
sem sannarlega fór sínar eigin
leiðir og þótti fatnaður hans
og efnisnotkun nýstárleg. En
það er mjög einföld f lík eftir
hann sem líklega er hvað frægust,
rúllukragapeysa Steve Jobs heitins,
stofnanda Apple, en Issey Miyake
framleiddi um 100 stykki fyrir
hann á sínum tíma. Peysurnar
urðu vinsælar hjá framámönnum
í Silicon Valley enda var hugsunin
á bak við þær að uppteknir menn
á framabraut hefðu betra við tím-
ann sinn að gera en að velja bindi
dag hvern. Enda var notagildi og
þægindi alltaf aðalsmerki Miyake.
Fyrirtækið The Issey Miyake
Group gaf frá sér eftirfarandi yfir-
lýsingu við andlátið: „Kraftmikill
andi Miyake var drifinn áfram af
endalausri forvitni og löngun til að
miðla gleði í gegnum hönnun sína.“
Upplifði árásina á Hiroshima
Issey var fæddur árið 1938 og var
því aðeins sjö ára gamall þegar
kjarnorkusprengja féll á heimabæ
hans, Hiroshima, árið 1945. Hann
neitaði alltaf að ræða áhrif kjarn-
orkusprengjunnar á líf sitt enda
vildi hann að eigin sögn ekki vera
þekktur sem „hönnuðurinn sem
lifði af kjarnorkusprengjuna“.
En árið 2009 birtist aðsend grein
eftir hann í The New York Times
sem viðbrögð við ákalli þáverandi
Bandaríkjaforseta, Baracks Obama,
um eyðingu allra kjarnorkuvopna.
Í greininni skrifaði hann meðal
annars:
„Þann 6. ágúst 1945 var fyrstu
kjarnorkusprengjunni varpað á
heimabæ minn, Hiroshima. Ég var
þar, og aðeins sjö ára gamall. Þegar
ég loka augunum sé ég enn hluti
sem enginn ætti nokkurn tíma
að upplifa: bjart rautt ljós, svarta
skýið stuttu síðar, fólk á hlaupum
í allar áttir í örvæntingarfullri til-
raun til að f lýja. Ég man þetta allt.
Innan þriggja ára lést móðir mín af
völdum geislavirkni.
Ég hef aldrei viljað deila minn-
ingum mínum frá þessum degi. Ég
hef reynt, án árangurs, að leggja
þær að baki, valið frekar að hugsa
um það sem hægt er að skapa, ekki
Einn sá færasti
og framsýnasti
kveður
Nafn Issey Miyake mun lifa áfram í hönnun hans og arf-
takanna sem halda merkinu á lífi. FRÉTTABLAÐIÐ/GETTY
Grace Jones hér á tónleikum í London árið 1981 í toppi
frá Issey Miyake.
Árið 1999 birtist Issey Miyake í samsettri mynd ásamt
Mahatma Gandhi, Mao Zedong, Hirohito keisara og Dalai
Lama í tímaritinu Time undir yfirskriftinni: „Áhrifamestu
Asíubúar 20. aldarinnar.“
Sýningarstúlkur í fatnaði Issey Miyake á tískuvikunni í París árið 2016.
Ásamt sýningardömum á tískuvikunni í París árið 1985. FRÉTTABLAÐIÐ/GETTY
Björk
Eiðsdóttir
bjork
@frettabladid.is
tortíma, og skapa fegurð og gleði. Ég
laðaðist að fatahönnun, að hluta til
því hún er skapandi form sem er
bæði nútímalegt og bjartsýnt. Ég
hef reynt að vera ekki skilgreindur
af fortíð minni. Ég vildi ekki vera
þekktur sem „hönnuðurinn sem
lifði af kjarnorkusprengjuna“, og
þess vegna hef ég alltaf forðast
spurningar um Hiroshima. Þær létu
mér líða illa.“
Ófeiminn við að gagnrýna
Árið 1970 stofnaði Issey Miyake
the Miyake Design Studio og sýndi
sína fyrstu línu í New York árið
eftir. Miyake var ófeiminn við að
gagnrýna tískubransann og hrað-
ann sem honum fylgir. Í viðtali við
dagblaðið Village Voice árið 1983
lét hann hafa þessi orð eftir sér:
„Ég vil að viðskiptavinir mínir geti
notað peysu sem ég hannaði fyrir
tíu árum við buxurnar frá því í ár.“
Miyake var brautryðjandi í
ýmsum skilningi þess orðs. Hann
var fyrsti erlendi hönnuðurinn til
að sýna hönnun sína á tískuvikunni
í París árið 1974 og einn sá fyrsti til
að fara í samstarf við listamenn.
En það sem gerði hann einstakan
var skilningur hans og tilraunir
með tækni þegar kemur að þróun
efnanna sem hann svo notaði í
fatnaðinn.
Frægast a og ódý rast a l ína
Miyake, Pleats Please-línan, kom á
markað árið 1993 og var svar hans
við því hversu ópraktískur og hátt
verðlagður hátískufatnaðurinn var.
Línan var ein sú fyrsta sem ekki var
háð kyni og selst enn dýru verði á
síðum fyrir notaðan merkjafatnað.
Framúrstefnuleg klassík
Issey Miyake hafði sannarlega
mikil áhrif á tískustrauma undir
lok síðustu aldar og árið 1999 birtist
hann ásamt Mahatma Gandhi, Mao
Zedong, Hirohito keisara og Dalai
Lama í Times undir yfirskriftinni:
„Áhrifamestu Asíubúar 20. aldar-
innar.“
Einstakur fatnaður úr öllum
línum Issey Miyake er í eigu stórra
safna á borð við Metropolitan og
Museum of Modern Art, MoMA, og
mun arfleifð hans lifa um aldir alda.
Það er nokkuð síðan hann dró sig út
úr daglegum rekstri fyrirtækis síns
en hafði þó alltaf sitt að segja um
framleiðsluna. Fyrirtækið lifir enn
góðu lífi og enn er framleiddur fatn-
aður og ilmur undir merkjum Issey
Miyake, enda um framúrstefnulega
klassík að ræða. n
32 Helgin 13. ágúst 2022 LAUGARDAGURFRÉTTABLAÐIÐ