Morgunblaðið - 08.11.2022, Blaðsíða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 8. NÓVEMBER 2022
IB ehf | Fossnes A | 800 Selfoss | ib.is
Ábyrgð og þjónusta fylgir öllum nýjum bílum frá IB
Nýir bílar
á lager
Sími 4 80 80 80
Litur: Onyx black/svartur að innan. 10 gíra skipting, auto track millikassi, multipro
opnun á afturhlera, flottasta myndavélakerfið á markaðnum ásamt mörgu fleira.
Heithúðaður pallur með gúmmimottu,
sóllúga, toppljós.
2023 GMC Denali 2500HD
VERÐ
16.730.000 m.vsk
Án vsk. 13.492.000
Litur: Iconic Silver/svartur að innan. 475 hö, 1050 pund tog og 10 gíra sjálfskipting.
Innifalið í TREMOR-pakki. Topplúga, Quad Beam LED ljós, heithúðaður pallur, húdd-
hlíf. Lariat Sport útlitspakki með meðal annars samlitað grill. Ultimate pakki sem
innheldur meðal annars lyklalaust aðgengi, start og fjarstart og tröppu í hlera.
Heithúðaður pallur, quad beam LED aðalljós,
360 myndavélakerfi með back up assist.
2022 Ford F-350 Tremor Lariat Sport
VERÐ
18.490.000 m.vsk
Án vsk. 14.900.000
Þær eru margar
öfugmælavísurnar og
afbökun á íslensku
máli sem ratað hafa
úr ranni meirihlutans
í borginni undanfarin
misseri, en notkunin á
orðinu „hagkvæmt“
ætlar að slá öll fyrri
met. Orðið hagkvæmt
þýðir samkvæmt
orðabók Árna
Magnússonar „fjár-
hagslegur ávinningur“, þýðing sem
er nokkuð skýr og skiljanleg. En
það segir ekkert um það hverra
ávinningurinn verður, sem veitir
ákveðna möguleika á túlkun hug-
taksins. Það er samhengið sem
gefur tilefni til túlkunar.
Meirihlutinn í Reykjavík hefur
gert mikið úr þeim hluta húsnæð-
isstefnu sinnar sem fjallar um
hlutdeild hagkvæms húsnæðis á
húsnæðismarkaði borgarinnar. Í
því samhengi er líka talað um
félagslegt og óhagnaðardrifið hús-
næði. Í nýlegu erindi Dags B. Egg-
ertssonar kom fram að allt að 30%
af yfirstandandi og tilvonandi hús-
næðisuppbyggingu færi fram undir
þeim formerkjum. Það er því fullt
tilefni til að skoða það nánar hvað
það þýðir í raun í veröld hans.
Hugtakið „hagkvæmt húsnæði“
sem sérstök tegund af húsnæði
birtist fyrst í kynningum borgar-
yfirvalda vorið 2014. Það vor var
markaðsverðmæti á hverjum seld-
um fermetra í nýrri eða nýlegri 60
fermetra íbúð alls þrjú hundruð
sjötíu og fimm þúsund krónur. Það
ár voru lágmarkslaun í kringum
tvö hundruð tuttugu og fimm þús-
und krónur. Hver fermetri í áður-
nefndri íbúð var því 68% hærri en
lágmarkslaun. Í dag er markaðs-
verðmæti hans sjö hundruð þrjátíu
og níu þúsund, en lágmarkslaun
samkvæmt síðustu kjarasamning-
um þrjú hundruð sextíu og átta
þúsund. Það þýðir að markaðsvirði
hvers fermetra er orðið 100%
hærra en lágmarkslaun og hefur
því hækkað 50% um-
fram þau á tímabilinu.
Árið 2016 var bygg-
ingarreglugerð ein-
földuð með þeim hætti
að byggingarkostn-
aður lækkaði. Í því
samhengi var talað
um að allt að tvær
milljónir myndu spar-
ast við hverja með-
alíbúð í Reykjavík.
Byggingarkostnaður
hefur einungis hækk-
að um þriðjung af
hækkun markaðs-
verðs frá árinu 2010. Það er því
nokkuð eðlilegt að áætla að hag-
kvæmar húsbyggingar, sem eru
samkvæmt ráðagerð borgaryfir-
valda ódýrar í uppbyggingu, yrðu
seldar nokkru undir markaðsverði.
Á heimasíðu Reykjavíkurborgar er
listi yfir verkefni sem hafa hlotið
brautargengi undir þessum for-
merkjum og eiga þau flest sameig-
inlegt að vera einmitt hagkvæm í
byggingu.
En ætli ungi kaupandinn sem er
að stíga fyrstu skrefin á fasteigna-
markaðnum eða sá sem vinnur lág-
launastörfin í borginni fái hlutdeild
í þessari hagkvæmni? Stutta svarið
er nei, hann fær það ekki! Stað-
reyndin er sú að þetta húsnæði,
sem oft er reist úr innfluttum og
verksmiðjuframleiddum einingum,
verður dýrara en annað húsnæði í
Reykjavík.
Fyrirtæki eins og Frambúð ehf.
og Hoffell ehf. hafa gert samninga
við Reykjavíkurborg um uppbygg-
ingu á slíku húsnæði, annars vegar
í Skerjafirði og hins vegar í Gufu-
nesi. Í báðum tilfellum er áætlað
að reisa fjölbýlishús úr einingum,
smærri íbúðir fyrir ungt fólk og
tekjulága. Þessi fyrirtæki hlutu
brautargengi hjá borginni eftir
samkeppni um hagkvæmt húsnæði
sem haldin var 2019.
Til eru samningar og ráðagerðir,
samþykkt af borgarráði, sem gera
ráð fyrir að söluverð á þessu hag-
kvæma húsnæði sé töluvert yfir
núverandi markaðsverði og nálgast
það að vera átta hundruð þúsund
fyrir hvern fermetra, eða 115%
hærra en lágmarkslaun. Hver
skyldi svo hagnast á þessari bí-
ræfnu skilgreiningu á hagkvæmni í
byggingu húsnæðis? Það eru jú að-
eins fasteignafélögin í Reykjavík
og fjármagnselítan í vinfengi við
borgarstjórann sem gera það, hinn
fjárhagslegi ávinningur verður
þeirra og aðeins þeirra. Það eru
hins vegar fyrstu kaupendur, lág-
launafólk og leigjendur sem greiða
hið háa verð fyrir þessa tegund af
hagkvæmni með lífsgæðum sínum
og velferð.
Það er stefna meirihlutans að
byggja meira í þessum dúr, hag-
kvæmt fyrir fasteignafélögin en
íþyngjandi fyrir þá sem reyna að
eignast heimili. Blekkingaleikurinn
er svo fullkomnaður með því að
reyna ítrekað að sannfæra almenn-
ing um að maður þurfi að borga
mest fyrir það sem kostar minnst.
Sú staðreynd að reynt sé að
blekkja almenning á svo ófyrirleit-
inn hátt er mjög afhjúpandi fyrir
hverra hagsmuna er gætt og hvar
hollusta borgarstjórnar liggur.
Ef raunveruleg fyrirætlan meiri-
hlutans væri að íbúar borgarinnar
fengju hlutdeild í ætlaðri hag-
kvæmni þyrfti að setja skilyrði um
söluverð, annaðhvort með því að
binda það við hámarkshlutfall af
markaðsverði eða hámarksálagn-
ingu á byggingarkostnað. Að öðr-
um kosti er ekkert að marka þessa
framsetningu. Það eina sem hún
annars undirstrikar eru öfugmæli
og blekkingaleikur meirihlutans og
gjaldfellir yfirskrift húsnæðisáætl-
unar borgarinnar um öruggt hús-
næði á viðráðanlegu verði.
Guðmundur Hrafn
Arngrímsson »Hagkvæmt húsnæði
fyrir ungt fólk og
fyrstu kaupendur
verður dýrara en annað
húsnæði í borginni.
Guðmundur Hrafn
Arngrímsson
Höfundur er formaður
samtaka leigjenda á Íslandi.
sli@sli.is
Blekkingaleikur borgarstjórans
Mér þætti gaman ef
blaðamenn spyrðu
Katrínu og þetta lið,
sérstaklega Jón Gunn-
arsson, hvort þau
hefðu ferðast til þess-
ara landa sem hælis-
leitendur koma frá.
Ég hef nefnilega á til-
finningunni að þetta
fólk hafi aldrei farið
neitt því ekki virðist
það vita að sama hjartað slær í okk-
ur öllum. Það er það sem ferðalög
gera. Brúnó var brenndur á báli í
Róm á sautjándu öld fyrir að halda
því fram að við hefðum öll sömu al-
heimssálina. En þetta fólk beitir því-
líkum ruddaskap að það virðist ekki
vita að lífið hefur fínni blæbrigði. Ég
ætla ekki að hafa þetta langt en
þegar ég ferðaðist með mömmu til
arabalandanna, Líbanons, Sýrlands,
Jemens, Palestínu og Jórdaníu, þá
frjóvgaðist sál mín. Heimurinn
opnaðist. Heimurinn
var ekki lengur bara
Shakespeare, Beckett
og Aríel últra. Ég var
að tærast upp í mínum
vestræna menningar-
heimi. Það er hættan.
Að við tærumst upp í
okkar eigin menning-
arheimi; við forpok-
umst ekki bara og
hörðnum eins og grjót,
nei við tærumst upp.
Svo kæru blaðamenn,
spyrjið Katrínu og Jón og kó hvert
þau hafi ferðast og já hvort þau hafi
komið til Grikklands, annars staðar
en í sólina.
Elísabet K.
Jökulsdóttir
Elísabet Jökulsdóttir
»Þetta fólk beitir því-
líkum ruddaskap að
það virðist ekki vita að líf-
ið hefur fínni blæbrigði.
Höfundur er skáld.
Sama hjartað
Í desember 2021
óskaði Ísorka eftir því
við Húsnæðis- og
mannvirkjastofnun
(HMS) að stofnunin
gerði úttekt á hleðslu-
stöðvum sem Ísorka
býður húsfélögum fjöl-
býlishúsa á landinu, en
stofnunin sinnir lögum
samkvæmt eftirliti
með mælabúnaði á Ís-
landi. Við þá vinnu óskaði HMS eftir
afstöðu Orkustofnunar, sem setur
kröfur um mælabúnað sem notaður
er til uppgjörs á raforku, hvort sem
er vegna innra uppgjörs eða beinnar
gjaldtöku. Að fenginni afstöðu Orku-
stofnunar var niðurstaða úttektar
HMS að allur búnaður í eigu Ísorku
uppfyllti kröfur um löggilda raf-
orkumæla. Er Ísorku því heimilt að
merkja stöðvar sínar sem slíkar.
Uppfylla ekki settar kröfur
Ástæða fyrirspurnar Ísorku var
sú að í hleðslustöðvum á markaðnum
eru annars vegar gerðarvið-
urkenndir og sannprófaðir mælar í
samræmi við kröfur reglugerðar
sem sett var 2. desember 2019
(reglugerð um raforkuviðskipti og
mælingar 1150/2019) og hins vegar
mælar í hleðslustöðvum í fjölbýlis-
húsum, þar sem ekki er hægt að
sannreyna nákvæmni og frávik sem
fylgja notkun mælanna og eru þeir
mælar því hvorki gerð-
arviðurkenndir né
sannprófaðir eins og
mælar Ísorku.
Afstaða Orkustofn-
unar er mjög skýr í
svörum sínum til HMS.
Þar segir m.a. að þegar
sala raforku í hleðslu-
stöðvum byggist á
seldu magni skuli
mælabúnaður stöðv-
anna sem mælir raf-
orkuna fylgja ákvæð-
um reglugerðarinnar
frá 2019 hvað varðar þá eiginleika
sem kveðið er á um í 18. grein um
kröfur til mælabúnaðar til „uppgjörs
raforku“.
Á ábyrgð söluaðila
og hússtjórna
Ísorka hefur frá árinu 2019 tjáð
sig um nauðsyn þess að söluaðilar og
rekstraraðilar hleðslustöðva á mark-
aðnum tryggðu að mælar til upp-
gjörs í hleðslustöðvunum uppfylltu
ákvæði reglugerðarinnar. Því miður
eru þó enn boðnar til sölu og leigu
hleðslustöðvar hjá söluaðilum á
markaðnum, sem uppfylla ekki ofan-
greindar kröfur. Einnig eru rekstr-
araðilar á markaðnum sem selja raf-
magn með mælum til uppgjörs, sem
uppfylla heldur ekki ákvæði reglu-
gerðarinnar. Það er ávallt á ábyrgð
eigenda hleðslustöðvanna og hús-
stjórna fjölbýla að uppsettur bún-
aður sé löglegur að þessu leyti sem
öðru. Sé hleðslustöðin á hinn bóginn
leigð er ábyrgðin öll hjá þeim sem
leigir rafbílaeiganda stöðina.
Ógerðarviðurkenndir og ósann-
prófaðir mælar enn í rekstri
Í byrjun desember næstkomandi
verða liðin þrjú ár síðan reglugerðin
tók gildi. Enn er þó starfræktur
fjöldi hleðslustöðva í fjölbýlishúsum,
sem settar voru upp eftir að reglu-
gerðin tók gildi og eru hvorki gerð-
arviðurkenndar né sannprófaðar til
að mæla selt rafmagn til viðskipta-
vina af nákvæmni, eins og tíðkast
t.d. við sölu húsarafmagns eða sölu
jarðefnaeldsneytis á bensínstöðvum.
Og ekki nóg með það, sala og upp-
setning þessa sama búnaðar tíðkast
enn í nýjum húsum þrátt fyrir reglu-
gerðina frá 2019. Starfræksla þess-
ara tilteknu hleðslustöðva er því í
raun ólögmæt án þess að eftirlits-
aðilar hafi brugðist við. Hið sama á
við um hleðslustöðvar á vinnustöð-
um, þar sem starfsmenn greiða fyrir
hleðsluna.
Þegar sala raforku í hleðslu-
stöðvum byggist á seldu magni
Sigurður
Ástgeirsson
» Því miður eru hér
enn boðnar til sölu
og leigu hleðslustöðvar
sem uppfylla ekki kröf-
ur reglugerðarinnar frá
2019 sem kveður m.a. á
um löggilda mæla.
Sigurður Ástgeirsson
Höfundur er framkvæmdastjóri
Ísorku.
Atvinna