Morgunblaðið - 27.12.2022, Blaðsíða 10

FRÉTTIR
Innlent10
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 27. DESEMBER 2022
STOFNAÐ 1953
Háaleitisbraut 58–60 • 108 Reykjavík • haaleiti@bjorg.is
www.facebook.com/efnalauginbjorg • Sími 553 1380
15% afsláttur
af 5 eða fleiri skyrtum
Mannauðurinner hjartafyrirtækisins
Drottning og
amma dó
„Árið 2022 kippti okkur flestum rækilega nið-
ur á jörðina. Minnti fólk á að taka ekkert sem
sjálfsagt. Stríðið í Úkraínu situr í okkur öllum.
Þessir atburðir hafa haft gríðarleg áhrif sem
mun taka langan tíma að vinna úr,“ segir Þór-
hildur Þorkelsdóttir kynningarstjóri BHM.
Afleiðingar Úkraínustríðisins eiga sér
margar birtingarmyndir sem hafa áhrif á
öryggistilfinningu fólks og hugmyndir um
framtíðina, segir Þórhildur. „Verðbólgan, sá
óboðni gestur, minnti líka rækilega á sig og
neyddi okkur flest til að endurskoða heim-
ilisbókhaldið. Verðbólgan minnir okkur á
að góð lífskjör og hagstæðir vextir eru ekki
sjálfsagðir.“
Elísabet Englandsdrottning dó og Elon
Musk keypti Twitter; hvort tveggja mál sem
höfðu áhrif um veröld víða. „Elísabet var
einhvers konar sameiginleg amma heims-
byggðarinnar og Musk, sem er einn ríkasti
maður heims, er einhvers konar blanda af
illmenni og furðufugli úr teiknimynd sem fólk
elskar að hata. Báðir þessir atburðir voru
óvæntir og gætu komið til með að breyta
ýmsu um heimsmynd okkar,“ segir Þórhildur
og heldur áfram:
„Við sameinumst að minnsta kosti um að
hafa skoðanir á þessum málum. Persónulega
stendur svo upp úr hjá mér að hafa á árinu
haft svigrúm til að eyða meiri tíma með
mínum nánustu og finna svolítið fegurðina í
hversdagsleikanum. Ég ætla að taka það með
mér inn í nýtt ár. Það má nefnilega alls ekki
taka góðri heilsu og dýrmætum tíma sem
sjálfsögðum hlut. Að segja slíkt er kannski
klisja en stundum felst sannleikur í slíku.“
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Okkar skylda
er að hjálpa
„Aðgerðir í loftslagsmálum og friðsamleg
lausn á stríðsátökum eru brýnustu við-
fangsefni mannkynsins. Mér er ofarlega í
huga styrjöldin í Sýrlandi sem nú hefur staðið
í rúm tíu ár. Þá er ófriður í Evrópu eftir
áratuga langt friðarskeið öllum íbúum þeirrar
álfu gríðarlegt áfall,“ segir Valgarður Lyngdal
Jónsson, grunnskólakennari og forseti bæjar-
stjórar á Akranesi.
Síðustu árin hefur, að sögn Valgarðs,
talsverð áhersla verið lögð á framþróun í
svokölluðum STEM-greinum í skólum, þ.e.
raunvísindum, tækni og stærðfræði. Sannar-
lega sé þörf á því að styðja við kennslu í
raunvísindum en um leið megi ekki gleyma
því að hjálpa börnum og ungmennum við að
rannsaka samskipti fólks og sögu.
„Sagan er minni mannkyns og samviska.
Sagan er nú óspart notuð til að réttlæta
ódæðisverk einræðisherra nútímans, en fólk
sem þekkir söguna sér í gegnum slíkar blekk-
ingar. Sagan kennir okkur að stríðsátök hafa
aldrei skilað ávinningi. Valda alltaf þjáningum
þeirra sem síst skyldi. Svo hafa þau legið eins
og mara á samvisku heilu þjóðanna. Okkur
mannfólkinu er nauðsyn að þekkja söguna,
því þannig verðum við líklegri til að takast á
við ógnir nútímans með mannúð að leiðar-
ljósi. Við hér á Íslandi skiptum kannski ekki
miklu máli í hinu stóra samhengi, en okkur
ber engu að síður skylda til að gera allt sem
í okkar valdi stendur til að hjálpa fólki sem
hefur þurft að flýja sín heimalönd vegna
stríðsátaka. Á árinu 2022 sáum við að ís-
lenska þjóðin vill ekki að yfirvöld bregðist við
af miskunnarleysi. Okkar skylda er að hjálpa.“
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Stríðið hefur
breytt mörgu
„Um leið og heimsfaraldri létti tók við stríð í
Evrópu, með allri þeirri ólgu og óvissu sem
slíku fylgir. Þessi atburðarás hefur verið sögu-
leg og átökin í Úkraínu hafa mörgu breytt á
Vesturlöndum. Eftirspurn á mörkuðum var
í lágmarki meðan veiran varði en svo þegar
henni sleppti brast á með verðbólgu og vaxta-
hækkunum. Þessi atburðarás þarf kannski
ekki að koma á óvart; bæði fyrri og síðari
heimsstyrjöld fylgdu erfiðleikar í efnahags-
málum sem langan tíma tók að vinna úr,“ seg-
ir Magnús Magnússon, sveitarstjórnarmaður
og sóknarprestur í Húnaþingi vestra.
Umhverfismál vega æ þyngra og ráða miklu
um stefnu, strauma og framvindu allra mála.
Magnús segir að grænbók um stöðu lofts-
lagsmála sem gerð var á vegum umhverfis-
ráðuneytis snemma á þessu ári sé í þessu
efni mikilvægur leiðarvísir til framtíðar. Fyrir
liggi skv. bókinni að auka þurfi framleiðslu á
grænni endurnýjanlegri orku, þannig að orku-
skiptin megi raungerast. „Sú niðurstaða er
alveg skýr að virkja þarf meira, hvort heldur
er með því að beisla varma, vatn eða vind. Nú
þarf bara að taka umræðu um leiðir og finna
þær leiðir í orkumálum sem breið samstaða
getur náðst um,“ segir Magnús.
Óveðurshvellur í vikunni fyrir jól setti sam-
göngur á landinu sunnanverðu úr skorðum.
„Ég tel mikilvægt að nota svona atvik til
þess að læra af þeim og skoða hvort innviðir
séu nægilega sterkir. Slíkt er samfélagslegt
úrlausnarefni þar sem hinn kristni boðskapur
er mikilvægt leiðarljós; að við virðum skoð-
anir annarra og komum fram við aðra eins og
við væntum að aðrir komi fram við okkur.“
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Mikil óvissa
í heiminum
„Ekkert hefur sett eins sterkt mark á árið
2022 og stríðið í Úkraínu. Áhrifin koma víða
fram. Segja má að öll helstu kerfi heimsins
séu undir þótt stríðið sjálft sé staðbund-
ið. Efnahagur heimsins er í mikilli óvissu,
orkuframleiðsla, vöruflutningar og mat-
vælaöryggi, auk þess sem allt landslagið í
alþjóðastjórnmálum hefur breyst. Þessi áhrif
verða næstum örugglega langvarandi,“ segir
Kristín S. Hjálmtýsdóttir, framkvæmdastjóri
Rauða krossins á Íslandi.
Átökin hafa, segir Kristín, valdið mannúðar-
krísu enda er 40 milljóna manna þjóð í hræði-
legri stöðu. Miskunnarlaust sé vopnum beitt
gegn óbreyttum borgurum sem hafast við
í myrkri og kulda og algerri óvissu víða um
Úkraínu. „Vegna þess hve innrásin í Úkraínu
er yfirþyrmandi hafa átök í öðrum löndum,
sem áður voru daglega í fréttum, nánast horf-
ið af yfirborðinu. Ég nefni stríðsreksturinn í
Jemen, Sýrlandi og Palestínu. Þessi mál hafa
bæði bein og óbein áhrif hér á Íslandi, hingað
kemur fjöldi fólks í leit að skjóli og betra
lífi sem aftur veldur því að innflytjendamál
eru í brennidepli. Þetta er málaflokkur sem
kallar fram heitar tilfinningar og getur valdið
hörðum deilum, líkt og gerst hefur í öllum
okkar nágrannaríkjum. Það er mikilvægt fyrir
okkur Íslendinga að reyna að forðast slíkar
deilur,“ segir Kristín og heldur áfram:
„Rauði krossinn á Íslandi hefur í ár áfram
unnið að því að styðja fólk sem á sér hvergi
skjól og hefur enga málsvara. Þessi vinna
fer ekki í sögubækur því hún endurtekur sig.
Okkar tilfinning er líka sú að því fólki sem býr
við félagslega einangrun fjölgi.“
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Hvaða atburðir, stefnur og straumar setja árið 2022 í sögubækur og verða leiðarljós til framtíðar.
Af hverjumá helst lærdóm draga og á hvaða vegferð eru veröldin ogmannanna börn? Fjögur svara hér.
Nú finnur þú það
sem þú leitar að
á FINNA.is