Veiðimaðurinn - 01.09.1967, Blaðsíða 19

þessum. Þessi austurkvísl úr Bugðu nið-
ur með Árbæjarhólma var tekin a£ með
fyrirhleðslu, þegar vatnsveitan var lögð
frá Gvendarbrunnum 1906, en öllu vatn-
inu veitt áfram í Bugðu. Meðan austur-
kvíslin rann, kom hún saman við vestur-
kvíslina, eins og fyrr segir, neðan við
Efri Fossa.
Þegar rafstöðin tók til starfa við Elliða-
árnar 1921, var suðurkvíslin niður með
Blásteinshólma stífluð með fyrirhleðslu,
svo allt vatn rynni til inntakslónsins of-
an Árbæjarstíflu í norðurkvíslinni og
jafnframt var suðurkvíslin stífluð oían
við Selfoss og öllu vatni, sem ekki var
notað til virkjunarinnar, veitt í norður-
kvíslina. Jók það vatnsmagn liennar og
laxagangan upp ósinn hefur síðan aðeins
farið fram um austurkvíslina.
Aðalrennsli í Elliðaárnar kemur á
sumrin úr uppsprettum í Lækjarbotn-
nm í tæplega 100 m. hæð yfir sjó og úr
afrennsli Selvatns. Þetta rennsli samein-
ast í eina kvísl norðan hraunflatanna,
þar sem nýbýlið Gunnarshólmi var byggt
í 90 m. hæð yfir sjó. Rennur áin þar í
einu lagi undir brúna ofan við Geitliáls,
en kvíslast nokkru neðar í Hólmsá og
Suðurá. Suðurá fær og afrennsli úr kvísl
með mörgum uppsprettum undan hraun-
inu við Silungapoll og ofar allt upp und-
ir Selfjall. Á vetrurn, vor og haust kemur
einnig vatn í Fossvallaá ofan frá Sand-
skeiði og víðar, er rennur niður norðan
vegarins og undir hann framhjá þar, sem
gamli bærinn að Lækjarbotnum stóð.
Þetta rennsli kvíslast í hraunflötunum
neðar, unz mest af því rennur í Suðurá,
en hún fer niður með hraunjaðri Heið-
merkur, tekur í sig margar uppsprettur
undan hrauninu alla leið niður í Elliða-
vatn. Eru Gvendarbrunnar þar stærstu
lindirnar.
Fossvallaá þornar á sumrin nema í
vatnsmestu árurn, svo og allt ofanjarðar-
rennsli í hana á efra hluta vatnasvæðisins.
í vatnslitlum árum þornar hún snemma
vors og komið hafa vor, sem hún hefir
alls ekki látið sjá sig. All flest árin síðan
1950 má telja vatnslítil og vetur snjó-
léttir.
Hólmsá rennur norðan við hraunflat-
irnar neðan við bæinn að Hólmi og vest-
ur Elliðavatnsland á móts við Stórhól
í Rauðhólum. Á honum var landa-
merkjavarða milli Elliðavatns og Hólms
áður fyrr. Nú er Stórhóll með öllu horf-
inn ásamt fleirum Rauðhólanna í ofaní-
burð vega. Þegar Hólmsá kom þangað
niður eftir hlaut hún nafnið Bugða, er
rann í mörgum stórum hlykkjum norð-
an við Elliðavatnsengjar undir Norð-
lineaholti og niður með Vatnsendakrók-
o o
um niður að Dinnnu, þar sem þær koma
saman neðan við hólinn Skyggni. Dimma
kemur úr Elliðavatni, sem fyrr segir, og
rennur fyrst lygn milli Vatnsendalands
og Elliðavatnsengja niður að vaði, en
þaðan í nokkrum halla í Vatnsendalandi
niður að kvíslamótunum.
Þegar Rafmagnsveita Reykjavíkur
liafði starfað 3 sumur, liófst hún handa
á 4. sumri, 1924, um að gera stíflu á
Elliðavatnsengjum, með leyfi jarðeig-
enda og ábúenda jarðanna Elliðavatns
og Vatnsenda, en keypti síðan jörðina
Elliðavatn 1926. Stíflan var sett á mörk-
um þessara jarða, neðan við Elliðavatns-
engjar, en skammt fyrir ofan voru gaml-
ar áveitustíflur frá tíð Benedikts Sveins-
Veiðimaðurinn
13