Veiðimaðurinn - 01.09.1967, Síða 23

ingaskyni, þótt það kæmi ekki lengnr að
notum meðal Englendinga.
Af framangreindum tölum má sjá að
veiðin hefur haldist svipuð þessi árin um
400—600 laxar á stöng yfir veiðitímabil-
ið.
Virkjunarframkvæmdir.
Arin 1918 hófust rannsóknir við Ell-
iðaárnar vegna virkjunar vatnsaflsins.
Landmælingar og grunnathuganir höfðu
verið gerðar 1916, en þær höfðu ekki í
för með sér rask á árrennslinu. En 1918
var ein af aðgerðunum sú, að torfstífla
var byggða yfir norðurkvíslina ofan við
fyrirhugaða Árbæjarstíflu, til að athuga
hvort yfirborðshraunlagið væri þar svo
þétt undir, að stífla mætti á því. Var þetta
gert á miðju sumri, en við stíflunina
þornaði norðurfarvegurinn á kafla fyr-
ir neðan og mikill lax var tekinn þar.
Var sumt flutt í suðurkvíslina, en sumt
drepið. Var þessi veiðiaðferð ekki ósvip-
uð því, sem oft hafði tíðkast áður, þótt
eigi hefði verið tilgangurinn að þessu
sinni að veiða. Þetta sumar hafði Sturla
Jónsson veiðina, en ekki er getið neinna
bóta honum til handa lyrir þessar aðgerð-
ir. Hinsvegar hafði Lúðvík Lárusson orð-
ið hlutskarpastur um veiðina árið eftir
með um það bil tvöfaldri leigu miðað
við fyrri ár, eða 9610 kr. Hann hafði gert
fyrirvara í boði sínu, ef rennsli ánna yrði
raskað, en einmitt þá hófust aðalvirkjun-
arframkvæmdirnar við árnar. Samdi
hann við Zimsen borgarstjóra um nokkr-
ar bætur fyrir veiðispjöll.
Meðan á byggingu Árbæjarstíflu stóð
1919 var vatnsrennslinu hleypt í suður-
kvíslina niður með Blásteinshólma. Var
því laxgangan óhindruð framhjá stíflunni
og eins 1920 og fyrstu árin eftir að Ell-
iðaárstöðin tók til starfa. Var ávallt nóg
framhjárennsli, því hvorttveggja var, að
þessi ár voru fremur vatnsmikil og notk-
un vatnsins til raforkuvinnslu fremur lít-
il, en fór þó vaxandi.
Fyrsta sumarið, sem aflstöðin starfaði
1921, bar á því að laxinn sótti mjög upp
í frárennslisskurð stöðvarinnar. Þar var
vatnið mjcig loftauðugt, þegar það kom
í skurðinn niður um sográsirnar frá
hverflunum. Varð því skjótlega að setja
rist í skurðinn til að girða hann frá ánni,
en laxinn var svo áleitinn, gróf sig jafn-
vel undir, niður í mölina eða klemmdi
sig á milli ristarteinanna, að það tókst
ekki að fá ristina fyllilega þétta og ör-
ugga fyrr en á 3. sumri.
Inntakslónið ofan við Árbæjarstíflu í
norðurkvíslinni var einnig girt frá ánni
svo lax færi ekki þangað. Var það miklu
auðveldara viðureignar, því laxinn leit-
aði lítt niður með straumi á uppgöngu-
leiðinni.
Ofan við þessa girðingu var sprengdur
skurður gegnum hrauntaglið milli kvísl-
anna og framhjárennslinu veitt þar í
suðurkvíslina. Með þessu móti var unnt
að halda farvegi opnum fyrir laxinum,
þrátt fyrir starfrækslu aflstöðvarinnar.
En 1929 var Árbæjarstífla lengd til suð-
urs, til að ná yfir suðurkvíslina einnig
og til að fá þannig stærra inntakslón, sem
varð til mikils öryggis gegn kraphættu
á vetrum. Þá voru báðar kvíslar stíflað-
ar og enginn uppgangur fyrir laxinn.
Var því hugsað um að setja laxastiga í
suðurhluta stíflunnar, en þá hefðl laxinn
gengið upp í inntakslónið. Var álitið að
Veiðimaðurinn
17