Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 14

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
14 LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103
starfsemi æðaþels við áhættuþætti voru einnig takmörkuð. Niðurstaðan
gæti stafað af því að núgildandi reiknuð áhætta og skert æðaþelsstarf-
semi byggi á ólíkum meinalífeðlisfræðilegum þáttum og EndoPAT-
mælingar veiti því viðbótar upplýsingar. Frekari rannsókna er þörf svo
komast megi að þýðingu og nothæfni EndoPAT-niðurstaðna.
E 21 Bráður nýrnaskaði eftir kransæðaþræðingar á Íslandi
Daði Helgason1, Þórir E. Long1, Sólveig Helgadóttir2, Runólfur Pálsson3,
Tómas Guðbjartsson4, Gísli H. Sigurðsson2, Ólafur S. Indriðason3, Ingibjörg J.
Guðmundsdóttir5, Martin I. Sigurðsson6
1Læknadeild, Háskóli Íslands, 2Svæfinga- og gjörgæsludeild, Landspítali, 3Nýrnalækningaein-
ing, Landspítali, 4Skurðlækningasvið, Landspítali, 5Hjartalækningaeining, Landspítali, 6Depart-
ment of Anesthesiology, Duke University Hospital
dadihelga@gmail.com
Inngangur: Bráður nýrnaskaði (BNS) er þekktur fylgikvilli kransæða-
þræðinga og tengist skuggaefnisgjöf en fleiri áhættuþættir hafa áhrif. Við
könnuðum tíðni og áhættuþætti BNS eftir kransæðaþræðingar á Íslandi.
Efniviður og aðferðir: Þetta var afturskyggn rannsókn á öllum sjúklingum
sem gengust undir kransæðaþræðingu, með og án víkkunar á Landspítala
2008-2015. Gögn fengust úr Swedeheart/SCAAR-gagnagrunni, tölvukerf-
um Landspítala og upplýsingar um lyf úr lyfjagagnagrunni Embættis
landlæknis. BNS var skilgreindur út frá breytingum í serum kreatíníni
(SKr) samkvæmt KDIGO-skilmerkjum og áhættuþættir BNS metnir með
fjölbreytugreiningu.
Niðurstöður: Framkvæmdar voru 13.983 kransæðaþræðingar á 10.891
sjúklingum á tímabilinu. Grunngildi SKr fannst í 13.606 tilvikum er voru
notuð við úrvinnslu. BNS greindist í 281 þeirra (2,1%); 218 (1,6%), 33
(0,2%) og 30 (0,2%) á KDIGO-stigum 1, 2 og 3. Tíðni BNS breyttist ekki
marktækt á tímabilinu (p=0,31). Marktækir forspárþættir BNS reyndust
m.a. vera hærri aldur (áhættuhlutfall (ÁH) 1,02 per ár, 95% öryggisbil
(ÖB):1,00-1,04), Elixhauser-sjúkdómsþyngdarskali >0 (ÁH 1,56, 95%-
ÖB:1,08-2,23), r-GSH <30 ml/mín./1,73 m2 (ÁH 4,50, 95%-ÖB:2,37-8,26),
blóðleysi (ÁH 2,10, 95%-ÖB:1,49-2,96), HBK >10x109/l (ÁH 2,26, 95%-
ÖB:1,56-3,26), blóðsykur >7,7 mmól/l (ÁH 2,18, 95%-ÖB:1,49-3,19), blóðn-
atríum <135 mmól/l (ÁH 2,03, 95%-ÖB:1,24-3,24), trópónín-T hækkun fyrir
þræðingu (ÁH 3,92, 95%-ÖB:2,51-6,28), brátt hjartadrep með ST-hækkun
(ÁH 1,77, 95%-ÖB:1,16-2,70), notkun ósæðardælu (ÁH 6,37, 95%-ÖB:3,42-
11,71), skuggaefnismagn (ÁH 1,02 per 10 ml, 95%-ÖB:1,00-1,04) og dreifð-
ur kransæðasjúkdómur (ÁH 1,68, 95%-ÖB:1,19-2,40).
Ályktanir: Tíðni BNS eftir kransæðaþræðingar var lág samanborið við
erlendar rannsóknir og hélst svipuð á tímabilinu. Auk hefðbundinna
áhættuþátta, s.s. sjúkdómsbyrðar, skertrar nýrnastarfsemi, magns
skuggaefnis og blóðþurrðar í hjarta, voru einnig blóðnatríumlækkun,
blóðleysi og aukinn fjöldi hvítra blóðkorna sjálfstæðir áhættuþættir fyrir
BNS.
E 22 Langtímahorfur sjúklinga með bráða kransæðastíflu á Íslandi
Einar L. Snorrason1, Thor Aspelund2, Vilmundur Guðnason2, Karl Andersen2
1Læknadeild, Háskóli íslands, 2Heilbrigðisvísindasvið, Hjartavernd
els21@hi.is
Inngangur: Þrátt fyrir lækkað nýgengi blóðþurrðar hjartasjúkdóma
hefur hlutfall hjartadreps án ST-hækkana (NSTEMI) aukist milli ára.
Langtímalifun NSTEMI og STEMI sjúklinga hefur ekki verið rannsakað
á Íslandi. Markmið þessarrar rannsóknar er að bera saman 5 ára lifun
einstaklinga greinda með STEMI eða NSTEMI og kanna áhrif áhættuþátta
á lifun.
Efniviður og aðferðir: Árið 2006 greindust 447 einstaklingar með bráða
kransæðastíflu, þar af 280 með NSTEMI (I21.4) og 167 með STEMI (I21,
I21.9(410)). Upplýsingar um áhættuþætti hjarta- og æðasjúkdóma og
greiningar voru fengnar úr Sögukerfi Landspítalans. Endapunktur rann-
sóknarinnar var andlát af hvaða orsök sem er. Samsettur endapunktur var
endurinnlögn vegna hjartadreps, hvikullar hjartaangar eða hjartabilunar.
Í fjölþáttagreiningu var leiðrétt fyrir aldri, kyn, reykingarsögu, sykursýki,
háþrýsting, fjölskyldusögu og blóðfituröskun.
Niðurstöður: Nýgengi NSTEMI árið 2006 var 91,3 á hverja 100.000 íbúa.
Nýgengi STEMI árið 2006 var 55,9 á hverja 100.000 íbúa. Meðalaldur
NSTEMI var 69,9 ára meðal karla og 78,3 ára hjá konum (p<0,01).
Meðalaldur STEMI var 63,1 ára hjá körlum og 70,4 ára hjá konum (p<0,01).
Að 5 árum liðnum voru 51,4% NSTEMI-sjúklinga á lífi og 76,6% STEMI
sjúklinga á lífi (logrank: p<0,01). Aukning um hvert aldursár jók dánar-
tíðni á tímabilinu um 10% fyrir NSTEMI (leiðrétt HR=1,10.p<0,01) og 12%
fyrir STEMI (leiðrétt HR=1,12.p<0,01).
Ályktanir: Nýgengi NSTEMI var hærra en STEMI á Íslandi árið 2006.
Konur höfðu verri langtímahorfur en karlar sem skýrist af hærri meðal-
aldri kvenna. Langtímalifun eftir bráða kransæðastíflu skýrist mest af
aldri, eldri sjúklingum vegnar verst. Langtímalifun NSTEMI-sjúklinga var
verri en lifun STEMI-sjúklinga, þrátt fyrir aldursleiðréttingu.
E 23 Brjóstverkir sem ekki eru vegna kransæðasjúkdóma:
Athugun á algengi, líðan, umfangi og kostnað við greiningu
Erla Svansdóttir1, Hróbjartur Karlsson2, Björg Sigurðardóttir3, Karl Andersen3,
Elísabet Benedikz4
1Gæða- og sýkingarvarnadeild, Landspitali, 2Hjartalæknisfræði, Dunedin Hospital, 3Hjartagátt,
Landspitali, 4Gæða- og sýkingavarnadeild, Landspitali
erlasvan@lsh.is
Inngangur: Fjöldi fólks leitar árlega í bráðaþjónustu vegna brjóstverkja,
en hjá hluta þeirra finnst ekki kransæðatengd orsök fyrir verknum.
Orsakir slíkra óskilgreindra brjóstverkja geta falist í stoðkerfisvanda,
bakflæði, gollurhúsbólgum, eða sálfræðilegum þáttum, eins og heilsu-
kvíða, streitu og síþreytu. Þegar ekki finnst kransæðatengd orsök fyrir
brjóstverk við skoðun í bráðaþjónustu eru einstaklingar oft sendir heim
aftur án frekara inngrips eða meðferðar. Lítið er vitað um fjölda sjúk-
linga með óskilgreinda brjóstverki á Íslandi, né umfang greiningarvinnu
vegna þeirra.
Efniviður og aðferðir: Þátttakendur eru sjúklingar á aldrinum 18-65
ára sem leita á Hjartagátt vegna brjóstverkja eða óþæginda fyrir brjósti.
Mælingar samanstanda af: a) sjálfsmati á andlegri líðan, streitu, og lík-
amlegum einkennum; b) sjúkragögnum um meðferð; c) upplýsingum
um notkun á lyfja- og læknisþjónustu; og d) áætlaðan meðferðarkostnað.
Niðurstöður: Samkvæmt skráningu komu N=819 sjúklingar á aldrinu
18-65 ára á Hjartagátt vegna brjóstverkja á tímabilinu frá október 2015
til maí 2016, og fengu 58% þeirra (n=476) greiningu á óskilgreindum
brjóstverk. Athuganir meðal fyrstu n=208 þátttakendanna í rannsókn-
inni (meðalaldur 51.5 ár, 44% konur (n=91)) sýna að 59% (n=122) fengu
greiningu á óskilgreindum brjóstverk. Alls voru 32% þeirra (n=39)
sendir í áreynslupróf, 44% (n=54) sendir í röntgenmyndatöku á lung-
um, 8% hjartaómaðir (n=10) og 7% undirgengust hjartaþræðingu (n=8).
Vísbendingar voru jafnframt um talsverða andlega og líkamlega vanlíð-
an meðal þessa sjúklingahóps.
Ályktanir: Óskilgreindir brjóstverkir eru algengir meðal hlutfallslega
ungra sjúklinga á Hjartagátt, og virðast tengdir við beitingu fjölda
greiningarúrræða. Kostnaður við greiningu og meðhöndlun þessa hóps