Saga - 2022, Blaðsíða 178

Gufu Ketilsson. Í Egilssögu segir frá því að þrælar Ketils hafi farið
að Lambastöðum á Mýrum, borið eld að húsum og brennt inni
heimilisfólk. Þeir „brutu upp búr hans og báru út gripi og vöru;
síðan ráku þeir heim hross og klyfjuðu og fóru síðan út til Álfta -
ness.“47 Egilssaga segir líka frá því að Ketill gufa hafi kvænst Ýri
dóttur Geirmundar heljarskinns. Þessum upplýsingum er líklega
skeytt við frásögn Melabókar þegar hún er rituð í Sturlubók. Hins
vegar inniheldur Melabók nokkur mikilvæg atriði um Ketil Gufu
sem hafa tapast í Sturlubók, svo sem að Steinunn gamla hafi samið
við Gufu um að fara frá Rosmhvalanesi, eða greitt honum fyrir,
Ingólfur hafi rekið hann frá Gufunesi og auk þess hafi eiginkonan
strokið frá honum.
Í námskeiði sínu um textafræði reynir Bergsveinn að færa rök
fyrir því að þeir Ketill gufa og Gufa Ketilsson séu alls ekki sami
maðurinn. Af þeim sökum hafi ekki verið nein ástæða fyrir hann að
nýta upplýsingar úr Melabók um Gufu Ketilsson þegar hann fjallaði
um Ketil gufu í LSV. Þess í stað hafi ég misskilið allt saman og mis-
farið með heimildir. Helsta röksemd Bergsveins fyrir þessu er sú —
fyrir utan mismunandi ættrakningu — að bæði Ketill gufa og Gufa
Ketilsson komi fyrir sem aðskildar persónur í Þórðarbók sem var
rituð af Þórði Jónssyni í Hítardal á sautjándu öld. Eins og kunnugt
er hafa aðeins nokkur blöð verið varðveitt úr hinni upprunalegu
Melabók. Þórðarbók er samsteypurit af Sturlubók og Hauksbók en
hefur textafræðilega þýðingu þar sem Þórður hefur haft Melabók
fyrir framan sig og bætt inn klausum úr henni. Það er alls ekki ein-
hlítt verkefni að aðgreina þessar klausur frá öðru efni í bókinni enda
geymir Þórðarbók efni úr mismunandi áttum sem stundum stangast
á. Til að mynda er Ingólfur bæði ættfærður sem Arnarson og Björn -
ólfs son á mismunandi stöðum í bókinni. Sú staðreynd að Þórðarbók
minnist bæði á Ketil gufu frá Sturlubók og síðan Gufu Ketilsson frá
Melabók sannar því ekkert til né frá. Það ætti öllum nemendum í
textafræði að vera ljóst.
Vitaskuld eru Ketill gufa og Gufa Ketilsson sami maðurinn. Vart
er hægt að búast við öðru en að Bergsveinn hefði nýtt sér umfjöllun
Melabókar um Gufu Ketilsson við ritun LSV til þess að afla gleggri
upplýsinga um sjálfan tengdason Geirmundar heljarskinns — ef
hann hefði þekkt til Melabókar. Sú tilraun að halda því fram að þeir
ásgeir jónsson176
47 Egils saga Skallagrímssonar, 241.