Saga - 2022, Blaðsíða 213

sem sakborningar og vitni urðu ítrekað ósamkvæm sjálfum sér og hvert
öðru, auk ólíkra gerða af atburðarásinni í meðförum sagnamanna. Það hefur
verið mikil glíma að koma efniviðnum í rökrétt frásagnarform og því miður
sést á bókinni að það hefur ekki alltaf tekist fyllilega. Stundum er vísað í
atriði eins og þau hafi verið kynnt áður, þegar þau eru í raun útskýrð í fyrsta
sinn nokkrum blaðsíðum seinna. Á bls. 99 er bent á að Friðrik hafi orðið
„þjófur og morðingi eins og faðir hans.“ Þegar þarna er komið sögu hefur
verið sagt frá sögusögnum um morð föður hans á heyrnarlausri konu, en frá
sauðaþjófnaði hans er ekki sagt fyrr en í næsta kafla (95 og 107). Einnig er
fyrst minnst á Jón Þórðarson böðul úr Eyjafirði í framhjáhlaupi á bls. 284:
„Ætli böðulsræfillinn úr Eyjafirði, sem bauðst til að afhausa fyrir brennivín
og tóbak, hafi sinnt þessu hlutverki andskotans?“ Þessi hugleiðing kemur í
kjölfarið á frásögn af því hve illa Birni Blöndal sýslumanni gekk að finna
böðul og að enginn hafi boðið sig fram (276). Það er ekki fyrr en á bls. 305
sem það er útskýrt að samkvæmt sagnamönnum hafi Jón Þórðarson boðist
til að framkvæma aftökurnar en verið hafnað.
Heiti kafla og undirkafla eru heldur ekki alltaf sérlega lýsandi fyrir inni-
hald þeirra. Sem dæmi má nefna undirkaflann „Sýn Guðbrands Jónssonar
á ódæðin“ (264). Þar gerir Þórunn annað og minna þekkt fórnarlamb morð -
anna, Pétur Jónsson, að umtalsefni. (Þórunn leggur almennt áherslu á það
að morðin hafi verið tvö, en þar gætir ekki alltaf samræmis. Til að mynda er
ekkert minnst á Pétur í kynningartexta á bókarkápu.) Þessi umfjöllun um
Pétur kemur Guðbrandi Jónssyni ekkert við og hér birtist skyndilega eins
og skrattinn úr sauðarleggnum vitni úr dómsmálinu sem lýsir því hvernig
Agnes og Sigríður gerðu sér leik að því að hrækja framan í Pétur. Þetta atriði
úr frumheimildunum er svo sannarlega áhugavert og til þess fallið að hafa
mikil áhrif á sýn lesandans á morðin og hlut Agnesar og Sigríðar í þeim. Það
hefði átt að birtast mun fyrr.
Frásögn bókarinnar einkennist af endursögn í stað greiningar. Vissulega
má færa rök fyrir því að flókin fræðileg greining hefði kannski ekki verið
aðlaðandi í bók ætlaðri almennum lesendum en á hinn bóginn hefði frásögn
bókarinnar orðið liprari og skýrari ef höfundur hefði tekið sér sjálfstæðari
stöðu gagnvart þeim fjölmörgu röddum sem heyrast í réttarskjölunum og
seinni tíma heimildum. Þetta verður sérstaklega áberandi í undirkaflanum
um húsakost á Illugastöðum (77). Hann er einn af fáum hlutum bókarinnar
sem byggir á verkum annarra fræðimanna, en það er fyrrnefnd grein Jóns
Torfasonar í Húnvetningi árið 1991. Í stað þess að vinna ljóslifandi tilgátu -
lýsingu fyrir lesendur á því hvernig bæjarhúsin litu út þegar morðin voru
framin endursegir Þórunn efni greinarinnar nokkuð blátt áfram. Eldhúsið
var svona árið 1826, svona árið 1827, svona árið 1828 og búrið svona og
svona. Heildarmyndin verður nokkuð tyrfin.
Á sama tíma og höfundur eltir heimildirnar með þessum hætti er annað
í stíl bókarinnar sem verður til þess að tilfinning lesandans fyrir frumheim-
ritdómar 211