Heima er bezt - 01.01.2005, Qupperneq 14

ferð og flngi en annað sorp og angri
menn að sama skapi meir, þar sem
þeir fjúka um stræti og torg. Irar
kalla poka, sem blakta í trjágreinum,
„nornabrækur”, í Kína heita pokarnir
„hvíta mengunin” og „þjóðarblómið“
í Suður-Afríku.

Svo eru þeir hættulegir villtum
dýrum. Sífellt berast fréttir af sjó-
reknum sæskjaldbökum og hvölum
með meltingarfærin stífluð af plast-
pokum. Arið 2002 fundust til dæmis
í maga hrefnu í fjöru í Normandí,
800 kíló af plastpokum og öðru um-
búðarusli. Enginn vafi er á því að úti
á rúmsjó bana plastpokar mun fleiri
dýrum, sem aldrei koma fyrir augu
manna. Dýraverndarsamtök í
Sydney í Ástralíu, The
Planet Ark Environmental
Foundation, áætla að þannig
drepist ár hvert í höfum
heims tugþúsundir af hvöl-
um, fuglum, selum og
skjaldbökum, ekki síst vegna
þess hve plastpoki á reki lík-
ist - að minnsta kosti í aug-
um sæskjaldböku - ljúffengri
hvelju.
Minni lífverur eru ekki
heldur óhultar. í eðju á sjáv-
arbotni mælist sífellt meira
af plasttrefjum, sem hafnað
geta í meltingarfærum dýra
er sía fæðu úr sjó, svo sem
hrúðurkarla. Trúlega verður
þessi aukning að einhverjum
hluta rakin til plastpokanna.
Reynt hefur verið að draga
úr notkun burðarpoka úr plasti með
því að láta greiða fyrir þá. Danir riðu
á vaðið 1994 þegar þeir lögðu skatt á
allar umbúðir, þar með plastpoka, og
í Taiwan er tveggja senta gjald lagt á
alla plastpoka. Þetta dró verulega úr
notkun pokanna, þótt gjaldið kæmi á
kaupmenn en ekki kaupendur. Hins
vegar greiða neytendur á Irlandi og
íslandi fyrir pokana, og ágóðinn fer í
báðum löndum til umhverfismála.
Sums staðar grípa menn til mun
róttækari aðgerða. í Bangladesh var
öll framleiðsla og notkun burðarpoka
úr plasti bönnuð árið 2002 og hver
sem gripinn er með slíkan poka í fór-
um sínum, er á staðnum sektaður um
Á þeim tveimur árum,
sem bannið hefur staðið,
hefur líf færst í fram-
leiðslu á pokum úr júte,
sem fyrrum var blómleg
atvinnugrein í Bangla-
desh. Plastpokaframleið-
endur, sem neituðu að una
banninu, sæta nú lögsókn
og eiga yfir höfði sér allt
að 10 ára fangelsisvist og
9000 punda sekt.
í Himachal Pradesh,
ríki í Norður-Indlandi, er
tekið ámóta harkalega á
plastpokanotkun og hér-
lendis á meðferð fíkni-
fimm pund. Þetta kunna að virðast
harkalegar aðferðir, en hér er meira á
ferð en umhyggja græningja fyrir ó-
spilltu umhverfi. í landi þar sem
sorphirða er frumstæð og sorpfötur
nær óþekktar höfnuðu flestir þeir 10
milljón burðarpokar, sem landsmenn
notuðu daglega, á götunum og skol-
uðust þaðan út í fljót og skolplagnir,
þar sem þeir tepptu að lokum nær
gervallt afrennsliskerfi landsins.
Rennsli Burigangafljóts, sem rennur
gegnum höfuðborgina Dhaka, stífl-
aðist að mestu af plastpokum og
margir kenna þeim um eyðinguna af
völdum flóða í kjölfar monsúnvinda
1988 og 1998.
efna. Maður, sem þar er
gripinn með burðarpoka
úr pólíetílenplasti, á yfir
höfði sér allt að sjö ára fangelsisdóm
auk þúsund punda sektar.
Um eitt eru andstæðingar og stuðn-
ingsmenn plastburðarpokanna samt
sammála: Svarið er ekki plastpokar
sem eyðast í náttúrunni. Þeir myndu
skapa hjá fólki ranghugmyndir um
sorphirðu án þess að draga úr sóun
auðlinda. Og í augum sæskjaldböku
minnir sjálfeyðandi plastpoki eins
mikið á æta hvelju og venjulegur
burðarpoki.
Efnið er einkum sótt í Battle of the bag eftir
Caroline Willams, New Scientist 11. sept-
ember 2004.
14 Heima er bezt