Fróðskaparrit - 01.01.1991, Síða 122

Fróðskaparrit - 01.01.1991, Síða 122
126 LEIKAR OG LÆRDAR forsyrgja sær. Hetta nevna landslæknarnir ikki beinleiðis; harafturímóti skrivaði lands- læknin (Fr. Hoegh-Guldberg, landsl. 1865- 1872) í 1870 til amtmannin m.a.: »... det hænder ogsaa af og til, at Ingen findes, som frivilligt vil indlade sig pá at blive Jordemoder, i hvilket Fald Befolkningen ... vælger en dertil og den saaledes válgte tør ikke vægre sig mod at lade sig oplære, selv om hun ikke har mindste Lyst der- til.« Sum áður nevnt var vorðið siður at savna pening í sóknini til at gjalda læru hjá ljós- móður. Um tað skrivar Emil Madsen lands- lækni til amtið í november 1875 í sambandi við, at uppskot til nýggja ljósmøðralóg var til viðgerðar og fekk misjavna undirtøku: »En sável blandt publikum som blandt jordemødre- ne ikke ganske sjælden anskuelse, der næppe en- gang savner talsmænd i selve lagtinget, at den jorde- moder, som er oplært for et distrikts regning, der- med er solgt til distriktet og trælbunden til at tjene for livstid, bidrager sit til at holde sammen pá tinge- ne.« Sama ár skrivaði Emil Madsen til løgtingið í sambandi við, at tað gekst verri og verri at fáa ljósmøður í læru: »... At bestillingen med den indtægt den nu med- fører ikke kan friste mange viser sig naturligvis tyde- ligere og tydeligere, jo mere den tid má betragtes som et overvundet stadium, da en kone deraf, at opinionen i hendes bygd stemplede hende som qvali- ficeret til at være jordemoder, lod sig bevæge til at overtage en bestilling, hvortil hun muligvis var uen- delig langt fra at føle noget kald eller nogen lyst...«' Men kanska stavar hetta trýst, sum bygdar- fólkið leggur á ávís konufólk, líka nógv frá embætismonnunum sjálvum. í skjølum landslæknans og amtmansins eru at finna brøv, sum benda á, at so hevur verið. - Tá ið ein 26 ára gomul kona á útoyggj í 1879 bar seg undan at koma til Havnar á skeið, tí hon var so ússalig, fekk Norðoya lækni boð um at manna bát fyri amtsins rokning at fara eftir henni ella aðrari konu at koma til Havn- ar. - í brævi frá einum presti til landslækn- an er endurgivin undanførslan hjá eini konu at koma til Havnar á skeið: hon er við barn og heldur tí ikki, at landslæknin kann »brúka hana«. Tað vil siga, hon sigur ikki beinleiðis nei, men sum so ofta, tá ið fólk av lægri stætt skulu verja seg móti einum av hægri stætt, aftra tey seg sum longst við beinleiðis konfrontatión. Teirra verja er at víkja undan heldur enn beinleiðis at seta seg upp ímóti valdi. Seinni í tíðini vóru tað kommunustýrini, sum lýstu eftir kvinnum at senda niður á ljósmøðraskúla ella til Havnar á skeið. At ikki allar fóru av egnum huga, skilst av sam- røðum við ljósmøður í okkara øld, sum spurdar hví tær fóru at læra svara »eg varð biðin at fara« og kunnu siga frá tvørleikum t.d. við at fáa onkran at ansa eftir børnum, meðan tær vóru burturi. í 1895 komu nýggjar reglur fyri upptøku á ljósmøðraskúlan í Keypmannahavn. Størsta broyting var, at kravið um, at næmingarnir skuldu hava átt barn, varð slept, og harvið tann meginregla, at egnar royndir av barn- burði høvdu týdning í yrkinum. Málið var at draga kvinnur frá borgara- stættini til Ijósmøðraskúlan, tí tær høvdu vanliga betri skúlakunnleikar enn almúgu- kvinnur og vóru sostatt betur førar fyri at ogna sær ástøðiliga vitan. Nógv varð talað og skrivað um »højnelse af Jordemoderstan- den«. Kvinnur av borgarastætt vóru eisini ávirkaðar av tíðarinnar kvinnustríði fyri rætti til útbúgving og politiskum rættindum. Útbúgvingarmøguleikarnir vóru ikki nógvir, og nógvar borgarakvinnur sigast hava tikið
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148

x

Fróðskaparrit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.