Morgunblaðið - 08.07.1973, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 08.07.1973, Blaðsíða 19
MORGUNBU ;i 3. JULl 1973 19 I SJONMALI UMHEIMSINS Vegna eldgossims á Helroaey munu Vestmannaeyiar um ófyr irsjáanlega framtíð verða í sjón máli umheimsims, og kom- andá kynslóðdir alds hdns vest- rana heims a.m.k. eiga eftiir að fylgjast með Vestmannaeyj- um og þekkja þær vegma eld- gossdms þar og þeirrar uppbygg imgar, sem nú er að hefjast þar. Vestmamnaeyinguim er því vamdi á höndum að eiga sslí'k- asi þátt framundan, en sá vandi hverfur með því fólki, sem kexn ur aftur heim og by.ggiir aftur upp það samfélag, sem það varð að hverfa frá um sinn. Allt sem sagt ér um fram- vtadu eldgoss fyrirfram er að- eims spá, og mömimum er svo gjarnt að spá i hversdagslífinu, þvi hver er ekki að spá eiin- hverju á hverjum degi? t»að er þó fremur hvetjandd en hittt að allar biarts'ýndsispár í sambandi við eldgosdð á Heiima ey, eða adlflestar, hafa rætzt og vafalítið eru allir glað ir yfir því, að þeiir svartsýnu reyndust ekki sannspá'ir. feað er þó svolítið an- kainnailegt að tála um að bjart- sýndm hafi staðdð aldt af sér, þegar tekið er tlllit tid þess að 400 hús eyðilögðust, eða liðlega 30% af bænum. Bn sorg yfir húsi verður hvorki langvinn né djúp, þegar edgendum þessara húsa hafa verið bætt þau að fuMu eins og ísilenzk stjórnvöld hafa lofað. Bru'nabótamat er eng an veginn fullnægjandi í mörg- um tilviikum og tjónið verður að meta á samngjaman hátt af þeim sem t'd þekkja, en húsa- lýsingar eru til af öl'l'um húsum í Eyjum fyrir gos. Nú er þessu gosi lokið og þvi er hafin af krafti endurupp- bygging Vestmannaeyja, hreins- un bæjarins af allri ösku. þrautseigju. Nú þegar á að garnga Allt er- gert tii að flýta fyr- ir því, að fólk komist aftur heim tffl Eyja. Það er að sjálfsögðu allt gert til að gera Eyjabyggð aðgengilega fyrir þá sem vfflja snúa heim aftur og greimilega hefur maður orðiö var við þá staðreynd, að fleira og fleira fólk ætlar aftur heiim til Eyja ef kostur er. Sérstaklega er eft iirtektarvert hvað unga fólkið unir sér ffla utan heimabyg.gð- ar siminar. Einnig er það sterk- ur þáttur, að fólk viffl ekki láta hrekja sig burtu, það vill takast á við vandamálin og sigra þau. >að er sætt að fagna sigri, þótt mönnum sé hollt að kunna að tapa i drengiiegum lei'k. Reynd im er lika sú, þegar ekki er um mannskaða að ræða, að þeir sem lenda í erfiðleikum vd'ldu ekki hafa misst af þe'jm, þegar þeir hafa sigrazt á þeim. Ölil samfélög reyna að gera siitt bezta fyrir þá, sem samfé- lagið hafa skapað og mót- að. Flest Eyjafóikið á sína von úti við Eyjar blár. Nú er búið að gera nýtt skipulag fyrir 700 ibúða hverfi vestur í hrauni þ.e. miíklu fleiri íbúðir en eyði- lögðust i eldgosinu. Er það skipulagt með hraðuppbygg- imgu fyrir augum og sldka upp- byggingu ei' hægt að framkvæma á einu ári eða tveimiur. íslenzk stjórnvöld hafa 'lýst þvi yfir, að aMt verði gert til að Eyjabyggð og fólkið þar nái eðliiegri stöðu sinni aftur, og er nokkuð ann- að skynsiamlegt, sanmgjarnt eða mögulegt fyrir þann, sem viil sýna íslenzku þjóð- og maninlífi einhverja virðingu ? f>að er ljóst, að þessi upp- bygging kostar nokkra milljarði, ef til vidd 6, ef tid viM 8 eða eitthvað mimna, em liðlega 4 eru þegar tryggðir. Em þetta er ekki bara spumi'ng Um Eyjafólddð, þetta er spurninig um aMa þjóð- ima, þvi það sikiptdr máli fyrir hama allia hvort þessi athafna- staður naer aftur sitöðu sinmd sem sterkur hlekkur í þjóðar- búiinu. f>að er því ekki tjaldað tid ejnnar nætur frekar en þeg ar byggð hófst á íslamdi og þess vegna verður uppbyggimg Vest- mannaeyja spegiimynd af þeiim manmdómi, sem íslenzkt þjóðdíf býr yfir í dag. Alit sem gert verð'ur í Eyj- um verður að gera myndarlega, vegna sjálfra okkar, vegna þeirra, sem hafa miisst aMt sitt og vegna þess, að við erum und ir smásjá umheimsims, þvi auð- vitað hefur hann áhuga á að fyligjast með þvi, hvört Isdand er i raun og veru land athafna og ævintýra. Þ>ví þarf nú þegar að hriinda í framkværnd áfor'mum um betri samgöngur við Eyjar, byggingu íþróttamaminvirkja jafnt og íbúð arhúsa og þegar ég segi íþrótta- manmv'rkja á ég við hús sem rúmað gætu aMs konar félags- starfsemi. Nútíma fóik krefst á'kveðiinna möguleika og þeir sem eimu sinni hafa vanizt ein- hverju Viilja ógjarnan flytja sig skref aftur á bak og láta af hendi það sem þeir hafa komið sér upp með mi'kMiii vinnu og þrautsegju. Nú þegar á að gamga frá að athuguðu máli, kaupum á nýju skipi til ferða midli lands og Eyja, hraðskreiðri farþega- og bDaíerju, sem verði rekiiri af Vestmannaeyin gum sjálf um. Erlendar þjóðir hafa eimmdg jagt s!tt af mörkum tii þess að uppbyggingdin megi takast. Hvei-n'ig getum við með sldkri hvatn'n'gu miðað vJð annað en Sað bezta og vandaðasta þar .":m im 'k'ð er í húfi. Aðaliatrdðið er, að fólkið sjái s6r hag í að fara aftur heim tid Eyja ag það er ljóst, að medri hlutl er nokkurn veginn ákveð imn, en það má e'kki sliaka á ní>inu í því sem getur ráðið úr- slitum um hvort Eyjar verða áfram sá mdklllvægi hlekk- ur sem þjóðarbúið þarf og get- ur treyst á. Tryggja þarf góð- ar samgöngur, byggimgu sumd- laugar, þvi sú gamla fór umd- ir hraum, byggja þarf glæsidega íþróttahöil, en þær er hægt að fá keyptar tilbúnar frá Norður löndum, g<læsMeg og stór hús, með sömu gólfstærð og Laugar- dalshöldim og kaupverðið er jafnt verði c'ms Mtills báts. Það þarf einnig að flytja dðmaðarfyr irtæki 1 Eyjum og ekkert vanda- mál er að auka raforkuna frá landi. Bæta þarf menntum'ar- möguJeifeana og koma upp skóla sjávarútvegsims eins og fram kemur hér í .blaðimu i viðtali og það er svo margt sem hægt er að gera, sem Vestmannaey- ingar geta gert sjálfir og vilja eins og aðrir Iandsmemn, en óþarfi er að fara nánar út í þá einstæðu aðstöðu sem Eyiarnenn búa nú við. Sumir hafa femgið hús- næði, en helmimgur Eyjafólks- ins hefur siðan gos hófst búið I húsnæði, sera í dag er eftki talið íbúðarhæft á Islandi. Það hefur jafnvel sofið i geymsl'um með sagga og raka, það hefur eldað mat sinn á kosangastækj- um í reiðhjól'ageymsium, það hef ur búdð við óskaplega vandið- an þó að það hafi ekki hátt um það, en drengskapur náungans undir slíkum krlingumstæð- um skapar stærra og betra manmlíf á Islamdi. Og það er staðreynd að Eyjafólkið hefur ekki motið sömu fyriirgreiðslu og aðrir Islendingar, á megdnland- inu, en það hefur verið til léttis að þeir eru vanir að bjarga sér sjálfir. Uppbygging Vestmannaeyja er annað verð- ugasta verkefni íslendinga á þessari öld Annars er eitt sem mig lang ar að minnast á í lokin. Menn hafa trú á, að allir bátarniir snúi hedm og leggi sitt af mörk- um, en fólk kvíðir þvi að hafa ekki grösugu grænu blettina við hús sdn. Farið er að slá grasbletti i vesturbæmum og nú er búið að sá fei'kilegu magni af grasfræi og askan er talm góð tid að sá í. Eimnig er fyrir hemdi sá mögu leiki að kaupa nokkur tún á megíinlandinu, þökuskera þau og flytja þökur á aldar lóðir í Eyjum. Hægur vandi er síðan að græða túnim upp aftur. Ef tffl vill gætu bændasamtök- in haft frumkvæði um að athuga þetta mál, en flutnin'gur á tún- þökum út í Eyjar er ekki mik- ið mál og með þvi tæki mu<n styttri tíma að ná upp hlýleg- um grasblettum en sánimgi'n býð ur upp á þó að hún sé nauðsyn leg nú þegar tffl þess að binda jarðveginn. í>að er margt hægt að gera og verður margt gert, því 'að I sMkum málum er eiinfadt að taka höndum saman þegar á reynúr og það hefur EyjafóHkið sýnt I sinni byggð um aldir eins og aðrir Isdendingar í mörgum öðrum byggðarlöiguim. f>að er hims vegar í þessu tilviki hiins opinbera að tryggja með reiisn uppbyggingu Eyjabyggðar.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.