Morgunblaðið - 08.07.1973, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 08.07.1973, Blaðsíða 22
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 8. JÚLI 1973 22 Byggir ný j a stöð Framhald af bls. 21 að máli dagimm eftiir að hamm kom frá Eyjum, frá því að at- huga um nýja lóð undir hrað- frystihusið. — Hvernig fannst þér aðkom an í Eyjum í gœir? — Nú, HraSfrystistöðin er bruminin, en ég er oft búinn að sjá þetta slðan hraunið rann nið ur a8 viimislustððvunum vi8 austurhöfnina 25. marz s.l. Hraðfrystistöðm, mitt frystihús, er Jangverst farið af þessum þrem íiskverkunarstöðvum, sem standa þar í röð austanvert við höfhfaa, en hin eru Fiskiðjan og Isfélag Vestmannaeyja. Hraðfrystistöðin er brotin sundur og skökk, og efsta hœð in er brunnin. Tíu tii fimmtán metrar af Fiskiðjunni eru und- Ir hirauni og er húsið brotið þar. Suðausturhorn ísféiagsins er undir hrauni og húsið eimmig brotið. Hve mikið þessi hús eru skekkt er ekki gott að segja um, nema eftir nán- ari könnun. — Er ekki fisklmjölsverk- smiðja þín á þessu svæði? — Jú hún stóð á hafnarbakk- anum fast við Hraðfrystistöðina og virðist vera óskemmd, nema hvað þakið hefur látið undan vikurþunganum. Ein þróin af fjórum, en hver þeirra tekur 1500—2000 lestir, brotnaði und- an hrauninu og fylltist, en hin ar eru óskemmdar. 1000 lesta lýsistankur, sem þarna var, fór alveg undirr hraun og sést ekk ert eftir af honum. — Var ekki búið að flytja mik ið af vélum og tækjum til lands? — Jó, það var búið að flytja allt viðráðanlegt úr Hraðfrysti- stöðinni og þar á meðal ýmsa dýra hluti, eins og fjórar flök- unarvélar sem kosta nýjar 5—8 mjiHJ. króna, sumar frystivél- anna, en mikið var engu að síð- ur eftir, svo sem öli hraðfrysti- tækin, fyrir utan pönnurnar, sumar hraðfrystivélar, eimsval- m, kselislöngur, flökunarborð, sem voru föst og margt og margt. — Var ekki lika bjargað úr verksmið j unni ? — Jú, miklu var bjargað, en það er auðvelt að vera vitur eftir á. Nú hefði betur engu ver ið bjargað úr henni, því þá væri ekki annað en setja hana í gang á næstu loðnuvertíð, ef gosið er hætt. En það var lifað eftir boðorðimu, „bú þú þig við hinu illa, það góða skaðar þig ekki." En það mátti Mka litlu muna, að allt eyðilegðist af hrauni og eldi í Hraðfrystistöðimmi, sem var áföst fiskimjölsverksmiðjuinni. 1 verksmiðjumni urðu eft- ir vélar, sem metnar voru á 50 milljónir kr. og eru þar enn, og næsta verkefni er, að „prjóna" það með þvi sem búið var að flytja i burtu og hefl ég nú sótt um leyfi til þess til Viðlaga- sjóðs, enda þótt gosið sé ekki hætt, að mega byrja á því, þvi ekki veitir af tímanum, ef verk smiðjam á að vera starfhæf fyr- ir næstu loðnuvertíð. Geri ég mér vonir um að fá þetta leyfi. — Svo við snúum okkur að Hraðfrystistöðinni. Hvað með framtíð hennar? — Þú minntist á það áðan, að ég hefði verið í Vestmanna- eyjum í gær. Við fórum þangað fjórir aðalmenn fyrirtækis- iins, einmifct til að athuga allar aðstæður til endurreisnar þeirra húsa fyrirtækisins, sem urðu hraunimu og eidinum að bráð. Þau eru 14 talsins eða: Hrað- frystistöðm, veiðarfæra- geymslan Austurbúð, salt- fiskverkunarstöðin Austurhús- ið, sem byggð var 1880 og var hlaðin úr sams konar steini og stjórnarráðshúsið, salthús, ver- búðin Garðurinn, beitimgastöð- :n Kornloftið, en það hús var byggt árið 1830, veiðarfæra geymsla bátanna Suðurhús- ið, skrifstofuhúsmæðið Godt- haab, byggt 1830 upphaflega, Matstofan, verbúðirnar Þing vellir og Edinborg, vélsmiðja að Fornmannabraut 3, mjölskemma, sem fór halí undir hraunið. Af hiinum húsunum sést hvorki tanigur né tetur. Við f jórmenningarnir komumst að þeirri niðurstöðu, að ákjósan legasti staðurinn, eins og nú er, til þess að endurrefea starfsem ina væri inmst í svokall- aðri Friðarhðfn í stórum óbyggð um reit vestan við Vimnslustöð ina og með aðstöðu við hafnar- bakkann. — Það þarf mikið land- rými undir hús, sem á að gegna sama hlutverki og öll þestsi mikla húsasamstæða, sem varð hrauninu að bráð? — Jú, það er einmitt það, en þarna virðist mér mú vera hægt, að koma fyrir anzi myndarlegri byggingu, ef leyfi fást. — Þú hefur þá ekki alveg misst trúna á Eyjarnar þrátt fyrir gosið. — Nei, það hef ég ekki. Það er alls staðar eldur undir, jafn vel þar sem við sitjum nú. Og við getum vitnað í orð Þorgeirs ljósvetningagoða við kristmitökuna árið 1000 er hann spurði: „Hverju reiddust goðin, er það hraun rann, er vér nú stöndum á?" — Þ.Ó. ísfélagið mun starfrækja tvö frystihús Það var ekki liðinn langur tími, frá því að gosið í Eyj um brauzt út þangað til að athafnasamLr Eyjamenm fóru að atihuga með kaup á fyrir- tækjum á meginlandirou eða koma sinum fyrirtækjum af stað aftur, einhvers staðar á landinu. Flest þau fyrirtæki úr Eyjum, sem byrjað hafa starfsemi á meginlandinu eru starfandi á Suðvesturlandi. — En það voru ekki öll fyriirtæki í Eyjum, sem gátu svo gott sem heitið flutt starf semina upp á land, án þess að fjárfesta mjög mikið. Með- al þeirra voru fiskiðnaðarfyr irtækim. En Eyjamenn eru alltaf duglegir, og ekki leið á löngu áður en það var stað- fest, að ísfélag Vestmanna- eyja h.f. væri búið að festa kaup á frystihúsii Júp:ters og Marz h.f. á Kirkjusandi. „Við gerðum þetta fyrst og fremst til að halda saman fé- lagsskapnum, og til þess að veita þeim bátum þjónustu, sem skipt hafa við Isfélagið undanfarin ár," sagði Björn Guðmundsson stjórnarformað ur fsfélags Vestmannaeyja. — Nú er svo komið, segir Bjöm, að um 300 manns vinna hjá okkur í frystihús- inu á Kirkjusamdi, nokkuð af fólkinu er frá Eyjum og fer fjölgandi. Vestmamnaeyjabát- ar lögðu ekká margir upp hjá okkur í vetur, þar sem þeir voru yfirleitt búnir að binda sig út vertíðima, áður en við festum kaup á frystihúsinu. En núsna lfiggja 18—20 bátar frá Eyjum upp afla hjá okk- ur, sömuleiðis togarar Tryggva Ófeigssomar og Vest mannaeyjatogarinn Vest- mannaey. Þegar atv'mnuhjólim fara að snúaist á ný í Vestmanmaeyj- um má þá reikna með því, að ísfélagi'ð reki tvö frystilhús, anmað i Vestmanmaeyjum og hitt i Reykjavik? „Já, ég geri fastlegá ráð fyr ir því. Eitt er víst, að ísfé- lagið mum strax og þess er nokkur kostur, taka tíl vtð at vimnurekstur í Eyjum að nýju. Stjórn félagsims hefur þegar skrifað Viðlagasjóði bréf og óskað eftir að sjóð- urimn Mutiist til um að mok- að verði frá húsum félagsins hrauni og vilkri, svo að hægt verði að hefja það undirbún- ingsistarf, sem er óhjákvæmi- legur umdanfari þess, að fé- lagið geti hafið atvinmurekst ur á nýjan leik. Loforð um íbúðarhúsnæði brástilla „Því miður þá stóðu for- ráðamenn Selfosskauptúns ekki við þau loforð, sem þeir höfðu gefið okkur varðandi íbúðarhúsnæði, og nú er svo komið að við stöndum aðeins fimm eftir, af 12 mönnum sem ætluðu að fylgja okkur, vegna svikinna loforða," sagði Garðar Gislason, einn af framkvæmdastjórurn Véi- smiíSjumnar Þórs í Vestmanna eyjum, en sem kunnugt er þá er Þór að byggja vélsmiðju á Selfossi. „Eftir að við urðum að flytja til meginlandsims fór- um víð þrír eigendur Þórs, að athuga hvar við gætum haf ið á ný okkar framleiðsliu, sem fram til þessa hefur að mestu verið Simffek-fisk- vimnsluvélar. Stjórnemdur Selfosskauptúns tjáðu okkur fljótlega, að þeir starfsmenm fyrirtækisins, sem hug hefðu á að fylgja því gætu femgið íbúðarhúsmæði á Selfossi í sumar. Með það í huga hóf- um við byggingarframkvæmd ir, og þar erum vi8 að reisa 800 fermetra hús. Bn þegar kom fram á voriS, kom i ljós, að stjórnendur Selfoss gátu ekki útvegað það húsnæði, sem þeir höfðu lof- að okkur, og nú stömdum við aðeins fimm eftir," sagði Garðar. Hann sagði, að tveir mann- anma ætluðu að flytja í bili til Dammerkur, eimhverj- ir myndu svo setjast að í Hafnarfirði og Reykjavik. Það væri mjög bagalegt að missa þessa memn, sem hefðu unnið lengi hjá fyrirtækinu við framleiðslu á fiskvinnslu vélumum. Þeir þrir sem eftir eru hjá fyrirtækinu eru eig- endurnir og tveir járnsmiðir, en þessir menn mumu ellir fá húsnæði á Selfossi i sumar. Þá sagði Garðar að hann gæti ekkert sagt um, hvort fólk myndi almennt flytjast tíl Eyja á næstunni, áður em það gerðist ætti eftir að svara mörgum spurningum, og hvort Þór myndi hefja starf- semi á ný i Eyjum. Það yrði timimn að leiöa í ljós. Hvað segja menn um Við- lagasjóð? Við hittum nokkra Vest- mannaeyinga á förnum v<gi og röbbuðum stuttlega við þa utn starf Viðlagasjóðs: Svavar Steuigrimsson pipu lag^iingameistari: Það getur verið að það sé hægt að finna að mörgu, en ég tel að eins og betta mal er vaxið á ein- stæðan hátt, sé stefnan rétt og ef henni verður fylgt eft- ir til i ulls og málið unnið til enda með reisn, er ég sáttur viðþað. Jónatan Aðalsteinsson s.jó maður: Ég tel langt frá því að hið oplnbera hafl sinnt þessu máli og bæjarstjórn Vestmannaeyja hefur látið bjóða sér aJlt of líti'. völd. Viðlagasjóður hefur ráðið of miklu og það má deila & flest. Einar Haukur Eiríks- son skattstjóri: Það eru deildar meiningar um Við- lagasjóð, en mér finnst að bæjarstjórn Vestmanna- eyja sjálf hafi brugðist mest. Bæjarstjórnin sjálf hafði ekki forystu um ákvarðanir mála og alls ekki i tillögum um framkvæmdir. Því hefur ýmislegt farið á verri veg en hefí« þurft. Magrnis Magnússon mat sveinn: Ég hef nú litið haft af hinu opinbera að segja. líg leitaði aðstoðar en var synjað, en ég held að það hafi verið mikið af Pilatusar gangi hjá Eyjaskeggjum vegna þessa máls. Eyjamenn hefðu átt að fá að stjöraa sér sjálfir, peim er og hefur alltaf verið treystandi til þess. Það hefði luHiiið bet- ur út fyrir all:i.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.