Morgunblaðið - 08.07.1973, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 08.07.1973, Blaðsíða 21
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 8. JULI 1973 21 tætoi yrði fflutt tiíl megimlands- fos. Mér fiinmist, að hræðsla hafi oft á tímum verið allit of mitoið Hikjaodi raeðal ýmissa iráða- rnanna. Það var eimis og þeir héldu að alllt væri að farast. Ein Staðreyndiin er sú, að hraunlð er nú orðið að f jaJMi og það get- ucr ekkert hraun irunnið ofan á foví. Það er staðreyind, sagir Sig- hvatuir, að Vestmamriaeyiair haida lengst veli, af öllum verstöðum landsinis, þegar reynt er að ná í fisk, og allir vita að ekki eru of margair hafnir á Suðuirlamdi. Þess vegma verður Bð tooma atvinmuliífi í Eyj- iuim af stað svo fljótt sem auð- Ið er. Og ég er á móti því,að hafnitrnair 1 Þorlákshöfm og Grindavlík verði byggðar upp fyrir Eyjabáta, þótt engu að siíðiuir þunfi að laga þær. Það er móg Hamdssvæði í Eyjum till hiúsbyggimsga ag þaingað á að stetfna fölkinu, því vitað er, að sjómienn og útgerðarmenn hafa manglýist þvS yfir að þeirvilji komast seirn fytrst til Eyja. Marg- Ir útgerðarmenn hafa haft é orði, að þeir verði að hætta út gerð ef þeir geti ekki látið bát- ana sína róa fira Eyjum næsta vetur. Eyjarnar of dýrmætar Guðm'undur Rarlsson fram kvæmdajstjari Fiskiðjummar hef ur lenigstutn dvali'ð í Vestmanma éyjum eftir að eldgosið hófst, en jþar hetf ur hanin eftirlit með ýms «n framkvæmdum og sér emm- firemuir um skipulagningu á björgunarstarfi og emdurbygg- tngu. „Ef ekkert óvenjulegt gerizt," sagði hamm, „þá held ég, að hægt verði að reka Vinmsflustöðima, Eyjaberg, nokkrar saltfiskverk- únarstöðvar og fiiskimjalsverto- smiðjuna með góðu móti næsta vetur, ef fólk verður fyr- Ir hendi. Hraðfrystbistöðin er al- veg úr leik og Fiskiðjan og Is- félagið verða ekki starfhæf fyrst um siinin, þar sem hraun- kamturinn Ifiggur alveg upp að húsumum, og hraum hefur kam- izt inn í þaiu á nokkrum stöð- um. Það mun þvi taka nokkurn tlíma að gera þau hús tilbúin til rekstrar á ný." Fiskimjölsverksmiðjan er þeigar komin í gang sagði Guð- mundur, og það sem af er hef- ur rekstur hennair gengið vel. Reyndar má segja, að allur rekst uir nœsta vetur muni byggjast á þvi, að við fáum nóg rafmagm, og við vonuimst til að rafmagtns kapallinn við Jand verði aftur kominn i samband um mánaða- að hötfnim er orðim jafn lygn og stöðuvatn. Við verðum að treysta á, að fólk komi hinigað tdl vimmu í haust. Það má réttilega reikna með 'því, að fyrst í stað verði um hálifgert verbúðarlíf að ræða. En við vonum að eimhverjar fjöl- skyldur komi hinigað í haust, og því verður að koma upp ein- hverju skólahaldi mæsta vetur, það esr mjög mikilsvert, að koma þessu af stað. Vestmannaeyjar eru alltof dýrmætur staður fyr iir þjóðina, til þess að atvinnu- líf geti legið þar niðri, og því verður að láta atvinmuhjólin snú ast og það af miöum hraða, sagði Guðmumdur. Þá sagði hann, að næsta vet- ur yrðu að vera fyriir hendi ým- is þjónustufyrirtæki, eins og vélsmiðjur, rafmagnsverkstæði, netagerðarverkstæði og góð- ar verzlanir. Að lökum sagði Guðmumdur, að sjómenn og ' útgerðair- menm hefðu mikinn áhuga á að hefja útgerð á ný frá Vestmanna eyjum. Sjómenn hefðu búið við erfiðar aðstæður i vetur, en veðráttam hefði verdð þeim í hag, hins vegar væru þeiir hræddir um, að hað gæti snú- izt við næsta vetur og því legðu iþeir áherzflu á að vera komnir til Eyja þá. Guðmunður Karlsson mótin október-nóvember. Ekki þuo-fuim við að haifa neinar áhyggjur aif vatmsskorti, því önn uir leiðsten úr lamdi er í full- komnu iagi. Hins vegar þarf að Jegigja mikla áher^lu á að laga skólpleiðsiur, eða réttara sagt leggja þær öt fyrir Eiðið, því Sigurður Þórðarson Látið ekki aðra gera túnin græn Eyjaberg er yngsta frystihús ið í Vestmannaeyjum, byggingu þess, er enn ekki lokið að fullu, en nú er verið að ljúka við þriðju hæð þess, þar er full- kominn flökunarsalur, kaffistofa og snyrtiherbergi. Eigandi Eyjabergs er Sigurður Þórðar son, og hefur hamn nú hafið undirbúning á móttöku fisiks til flökunar. „Ég er rétt búinn að fá leyfi til þess að flytja mitt dót og tæki til Eyja aftur," sagði Sig- urður er við ræddum við hann, og hélt síðan áifram „Ég veit að þetta getur farið ailavega á með an gosið stendur, en maður verð uir að treysta á það álit jarð- fræðinga, að igosinu sé lokið og meðan bærinn er ekki rraeira skemmdur er engin ástæða til uppgjafar. Og því vil ég segja, að Vestmanmaeyiingar, sem ætla til Eyja aftur mega ekki biða eftir því, að aðrir geri túnin græn, — þeir verða að koma sjálfir og hefjast handa. Aðspurður sagði Sigurður, að Eyjaberg gæti afkastað 30 tonn um á dag af meðalþorski, en það eru um 300 kassar af 5 Ibs. köss um. Þegar mikið er að gera eru þar um 80 mamns í vinmu, og fram til þess að gosið hófst í Eyjum lögðu þrír stórir bátar þar upp og tveir minni, en til stenduir að stækka saltfiskverk unarstðð Eyjabergs og verður þá hægt að bæta við fleiri stor um bátum. „Að sjálfsögðu Jfit ég björtum augum á framtíðina," sagði Sig- urður, „maður verður að gera það, en við þurf um að gera stórt átak til að fá atvinmiuhj<Min til að snúast aftuir. Það ætti að verða auðvelt, því stærri M'uti bæjarine er enn heffl. Ég voma baira að ungir Vestmianna eyingar toorai heim aftur, því þeirra er eyjan, — sem hetf- uir fætt þá og alið og hér hefur þeim Mðið vei. Þetta fólk verð- ur að taka við af þeim gömlu og það af kraf tl." Sigurður sagði, að þjónustu- fyrirtæki þyrftu nú að fara að taka til starfa i Eyjum, því fyrr væri etoki hægt að hef ja þaðan útgerð á ný. Aimennt vildu sjó merun koma heim, enda væru þeir vanir að sækja miðin næst Eyjum, sem væru einhver þau gjöfulustu við landið. Helzta vamdamálið nú væri naf magniið, till að byrja með þyrfti að motast við dísilstöð, því enn myndi líða einhver timi þangað til rafmagn kæmi á ný úr lamdi. Hims vegar væri höfnin orðin dásamleg, sennilega fynd- ist ekki betri höfn við Islamd og þótt víðar væri leitað. Að lokum sagði Sigurður, að hamm ætlaði nú. að halda til Eyja og það með konuna með sér. Þeirra hús vsari í góðu standi, og i þvi hefðu í vetur búið þrir menn, sem unn ið hefðu í Eyjabergi. „Stundum á morgmama, er ég hef verið í Eyjum hef ég fengið mér göngutúr og virt fyriir mér þetta nýja umhverfi okfcair. Og ég held að fólk muni sætta sig mjög vel við það, bezt gæti ég trú- að að ef við ætluðum eitthvað að róta við mýja fjallimu eftiir svona 3—4 ár, myndu náttúru- verndarmenin koma og harð banna 'að nokkuð yrði tekið úr því." Áttunda hæsta loðnubræðslan Segja má, að aðe:ns eitt fyr- irtæki hafi haldið uppi starf- semi í Vestmannaeyjum þamm tíma, sem gosið hefur staðið yf- ir, þ.e. Fiskimjölsverksmiðjan h.f. 1 vetur tók fyrirtækið á móti 23.300 tonnum af loðnu, og varð Fiskimjölsverksmiðjan átt unda hæsta loðnubræðslan, ag verður það að teljast mjög gott, þegar tekið er tillit till þeirra aðstæðna, sem þá voru í Eyj- um. Það hafa verið starfandi menn í bræðslunni allt frá þvi, að gos tið hófst, að undamskilinmi fyrstu vikunmi, en hana notuðu menm til að koma sínum eignum til meginlandsins, sagði Harald- ur Gislason, framkvæmdastjóri fyrirtækisins er við rædd- um við hanm. Hanm sagði, að reyndar hefði mönnum fsekkað frá þvi, sem var, en þráitt fyrir gosið var hafinn undirbúningur að loðnu móttöku, og gekk bræðsla á loðnu mjög vel, nema þamn ttíma, sem nota þurfti dísilvel fyrir- tækisins til að keyra rafmagn ipn á bæjarkerfið. — Þess má geta, sagði Harald uir, að uindaníarim ár höfum við verið langhæstir í loðnuvinnslu yfir landið. Bræðslan get- ur brætt 1200 lestir á sólar- hiring. Á síðasta ári vorum við búnir að ákveða miklar breyt- ingar á bræðslunni, þair sem við eins og aðrir bjuggumst við met Iioðnuvertíð. Meðal anmairs vor- um við búnir að ákveða að setja upp tæki til að eyða lykt og reyk, og höfðum við feng- ið tilboð i það verkfráNoregi. Eins og eðlilegt má teljast, verð ur einhver dráttur á þessum framkvæmdum, en við vonum að hægt verði að koma tækjun- um upp hið fyrsta. — Nú er starfsemi fiskimjöls verksmiðjunnar eima fram- leiðslustarfsemin, sem rekim hefuir verið í Vestmanmaeyjum i vetur. Hefur þetta ekki orðið til þess, að ýta undir aðra og hvetja þá til að hefja rekstur áný? — Jú það má kanmski segja, að þetta hafi ýtt undir aðra, sem með framleiðslustarfsemi hafa að gera, en um þetta eru þó vaf'alaust skiptar skoðanir. Við munum halda áfram á sömu braut, en hjá oktour unnu 50—60 mamns í vetuir á tvískipt um vöktum og nú tetour bræðsl- Haraldur Gíslason an á móti spærlingi og skráp- fiski. Halkion er þegar byrjað- ur á spærlingi, og virðast þess- ar veiðar ætla að gefa góða raun. Þá er Hugimn eimnig að fara á spærlingsveiðar. Spær- lingsveiðin er að vísu dálitið takmörkuð við tima, og gera má ráð fyrir, að þegar henni lýk- ur, verði l'ítið að gera fram að næstu loðnuvertíð. — Að lokum sagði Haraldur, að starfsemi fiskimjölsverksmiðj unnar hefði byggzt á duglegu og áhugasömu starfsfólki, og all ir hefðu verið mjög samhentir um, að láta starfsemi þessa erf- iða vetrar heppnast vel. Nú hefðu menn trú á að vinnuafl ag bátaflotiinm kæmu aftur til Eyja á næsta vetri ásamt ýms- um þjónustugreinum. Og ekki væri ástæða til annars en að vera bjartsýnn á uppbygg- ingu Eyjanna. Að Vísu yrði sam félagið og bæjarfélagið ekki það sama og áður, en enginn vafi væri á því, að í Eyjum myndaðist gott og heilsteypt bæjarfélag innan fárra ára. Til Eyja strax og hægt verður Isf élag Vestmannaeyja var stofmað árið 1908 af útgerðar- mönmum í Eyjum og er félagið elzta hlutafélag landsins. Fljót lega sannaði fyrirtækið ágæti sitt, því siðar spruttu upp önn ur fyrirtæki í eyjum, sem höfðu sama hlutverki að gegna. Stuttu eftiir að gosið í Eyjum hófst, keypti félagið hraðfrysti hús Júpiters og Mars á Kirkju samdi. Þetta gerðum við vegna þe!irra aðstæðna sem urðu í Eyj- um er gosið byrjaði. Við álit- um nauðsynlegt að halda félags sikapinm og um leið að þjóna þeiim bátum, sem hafa haft við- skipti við fyrirtækið mörg umd amfarin ár, sagði Björn Guð- mundsson, stjórnarformaður fyriríækisins i viðtali við blað- ið. Hann sagði ennfremur: „Strax og nokkur tök eru á, för- um við tiil Eyja aftuir, þar sem við munum hefja þann atvionu rekstur, sem þar var á vegum Isfélagsins. Við höfum skrifað Viðlagasjóði bréf um að sjóður inn stuðli að því að hægt verði að flytja tæki fyrirtækis- ins út, sem fyrst. En til þess, að stairfsemin geti hafizt þarf að hreinisa frá húsinu og gera ýmislegt annað fyrir það. Flest tæki hússins voru flutt í land skömmu eftir að gosið hófst, og eims var mikið af raf- lögninmi í húsimu rifin niður. Hraunið liggur utan i suðaustur- horni húss'ns á 10—15 metra kafia. Þar eru veggir dálítið sprungir, og hraun hefur aðeins komizt inn í húsið. Brfitt er að segja um, hve langan tíma það tetour að gera húsið starf- hæft á ný." Hvað unnu margir hjá Isfé- lagíinu yfir hávertiðina? — „Yfir hávertíðina unnu 250 manms hjá fyrirtækinu, og að jafnaði lögðu 15^—17 bátar þar upp afla, en hægt var að af- kaista allt að 150 tonnum á dag, og fór fiskurinn þá bæði í frost og salt." Hvernig býstu við, að atvinnu lifið verði fyrst í Eyjum eftir að hjólin fara að snúast aftur? — „Fyrst um sinn verð- ur það í talsvert smáum stil, en við vonumst til að geta hafizt eitflhvað hamda sérstaklega í' sambandi við saltfisk og loðnu- frystingu. Síðan held ég, að þetta þróist í þá átt, að frystihúsið komist hægt og sig- andi í giamg." —Býstu við mörgum Eyjabú um heim aftur á næstunni? — „Það get ég ekkert sagt um. Éig vona aðeins að þeir verði sem flestir, sem snúa heim a.f<P ur. Eitt er vist að lífið í Eyjum verður með dálítið öðruvisi sniðl en hið góða EyjaMf var. En ég vona, að það svei'gist fljót lega í aðra átt og verði svip- að og áður var. — Þetta verður hálfgert verbúðarlíf fyrst, en það er ekkert við því að segja, enda er yfirleitt gaman í ver- búð. — Það er mér efst i huga, að ef svo kynni að fara, að ekki yrði hægt að nota Vestmanna- eyjahöfn sem skyldi næsta vet Björn Guðmunðsson ur, þá þarf að bæta hafnarað- stöðuna í Þorlákshöfn fyrir vet urinm, en það er forsenda þess, að hægt sé að halda Eyjaflot- anum saman," sagði Björn að lok um. Byggir nýja hraðfrystistöð Það fyri'rtæki, sem hrauin ið lék verst í Vestmanmaeyjum er fyrirtæki Einars Sigurðsson ar, Hraðfrystistöðin, og þvi mið Einar Sigurðsson ur er nú lítið eftir af því fyrir- tæki í Eyjum. En Eimar er ekki af baki dottinn, því nú hyggst hanm byggja mýtt hraðfrystihús í Eyjum ásamt tilheyrandi bygg ingum. Við hittum Einar aðeims Framhalð á bls. 22

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.