Morgunblaðið - 06.03.1977, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 06.03.1977, Blaðsíða 24
24 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 6. MARZ 1977 tffgSUtltfftfrft Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingasjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar hf. Árvakur. Reykjavík. Haraldur'Sveinsson Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Árni GarSar Kristinsson. Aðalstræti 6, simi 10100. Aðalstræti 6. simi 22480 Áskriftargjald 1100.00 kr. á mánuði innanlands. i lausasölu 60.00 kr. eintakið. Aundanförnum árum hefur sú grundvallar- breyting orðið á meðferð kjaramála, að samtök verkalýðs og vinnuveit- enda hafa komið sér upp hagdeildum og ráðið í sína þjónustu sérmenntaða starfskrafta til þess að fylgjast rrteð þróun efna- hagsmála. Hin gamla tor- tryggni sem áður ríkti í garð tölfræðiegra upplýs- inga frá opinberum aðilum er því ekki lengur fyrir hendi. Þetta þýðir, að bæði Alþýðusamband íslands og Vinnuveitendasamband ís- lands hafa undir höndum staðgóðar upplýsingar um stöðu þjóðarbúsins og möguleika atvinnuveganna til þess að taka á sig kjara- bætur. Jafnframt hafa þessi samtök í sinni þjón- ustu sérfræðinga, sem geta sagt fyrir um, hverjar verða efnahagslegar afleið- ingar tiltekinna kjara- samninga t.d. ef gengið væri að öllum kröfum ASÍ nú. Af þessum sökum er hægt að gera meiri kröfur til málatilbúnaðar beggja aðila vinnumarkaðarins en áður var. Sú sérræðilega þjónusta, sem ASÍ nýtur nú, veldur því t.d., að forystumenn verkalýðssamtakanna hljóta að gera sér grein stóraukinnar verðbólgu. Kröfugerð ASÍ um 56% kauphækkun á 4. taxta Dagsbrúnar auk fullra verðlagsbóta á lægstu laun og sömu krónutölu á hærri launataxta þýðir í raun a.m.k. 80% launahækkun af þessu tagi kallar óhjá- kvæmilega á stórfellda nýja verðbólguöldu. Úr þvi að ASÍ hefur valið þann kostinn er kannskt ástæða til að staldra við og velta fyrir sér hverjir hagnast mest á nýrri verðbólgu- öldu. Er það láglaunafólk- ið? Á timum Viðreisnar- stjórnarinnar nam verð- bólgan yfirleitt um 10% á ári hverju. Þótti sumum nóg um. Á tímum vinstri stjórnar konst verbólgan hins vegar á alveg nýtt stig það sem safnar sparifé í banka? Það er ekki sizt eldra fólkið, sem er komið yfir erfiðasta hjallann í sínum fjárhagsmálum og safnar nú fé til efri ára. Þetta fólk hefur tapað stór- fé á óðaverðbólgunni und- anfarin ár og þetta fólk mun halda áfram að tapa, ef ný verðbólgualda skell- ur yfir. Það er hins vegar annað fólk, sem hefur grætt stór- kostlega á verðbólgunni, enda hefur hún haft í för með sér umtalsverða eigna- tilfærslu í þjóðfélaginu. Þeir sem hafa grætt eru þeir sem hafa staðið í fast- eignabraski og stefnt markvisst að því að hag- nýta sér verðbólguna til þess að komast yfir miklar eignir. Þessir aðilar mundu Verðbólgan kemur verst við láglaunafólk og lífeyrisþega fyrir því, að um tvær leiðir er að velja i kjarasamning- unum í vor. Önnur leiðin kallar óhjákvæmilega á stóraukna verðbólgu, hin gefur vonir um að takast megi að halda verðbólg- unni í skefjum og jafnvel minnka hana enn. Með hliðsjón af þeirri vit- neskju, sem hlytur að vera til staðar hjá forystusveit verkalýðssamtakanna vek- ur undrun, að hún hefur valið þann kostinn, sem óhjákvæmilega leiðir til og komst yfir 50% á árinu 1974 og áttu kjarasamning- ar i febrúar það ár ekki minstan þátt í því. Síðan hefur verðbólgan farið lækkandi en nú er bersýni- lega stefnt að því að auka hana á nýjan leik. Hinir almennu sparifjáreigend- ur hafa orðið einna verst úti í verðbólgunni. Þeir hafa orðið að þola nei- kvæða vexti árum saman og sparifé þeirra hefur brunnið upp f báli verð- bólgunnar. Hvaða fólk er halda áfram að græða á nýrri verðbólguöldu en sparifjáreigendur og fast- launamenn mundu halda áf ram að tapa. Síhækkandi verðlag á al- mennum neyzluvörum, sem hefur verið og mun verða óhjákvæmilegur fylgifiskur verðbólgunnar kemur harðast niður á lág- launafólki. Fyrst þurfa menn að haf a í sig og á. Ef eitthvað verður eftir að því búnu er hægt að hugsa til annarra þarfa. Allir vita að þeir, sem við verstan hag búa, gera ekki meira en að hafa í sig og á. Verðbólga, sem veldur stöðugt hækk- andi verði á neyzluvörum, kemur því verst við þá. Hún veldur hinum, sem hærri tekjur hafa, minni erfiðleikum. Þess vegna kemur verðbólgan harðast niður á láglaunafólki. Þegar á þetta er litið verður auðvitað alveg ljóst, að mesta hagsmuna- mál láglaunafólks og gamla fólksins sem á spariféð í bönkunum er að verðbólg- an haldi áfram að minnka og að þannig verði haldið á kjaramálum í vor, að lág- launafólki og lífeyrisþeg- um verði tryggðar veruleg- ar og raunhæfar kjarabæt- ur á þann hátt, að verð- bólgan fari minnkandi en ekki vaxandi. í ljósi þess, að síðasta ASl-ing taldi að leggja bæri mesta áherzlu á að bæta hag láglauna- fólks vekur undrun, að kjaramálaráðstefna ASÍ skyldi ekki taka með allt öðrum hætti á málum og á þann veg að líklegt væri að verðbólgan færi minnk- andi en ekki vaxandi i kjöl- far nýrra kjarasamninga. ASI á að hafa þær hag- f ræðilegu upplýsingar und- ir höndum, sem gerir því kleift að marka slíka stefnu en af einhverjum ástæðum hefur hún ekki orðið fyrir valinu. En þá er líka ljóst, að það er verið að berjast fyrir hagsmunum ein- hverra annarra en lág- launafólks. g| ^ a ^ ^ ^ ja jfc m jfcA#^^<fc^i^<fc<fc->i# ????"> ? "? ? ? ~ft~ ? ? ???????? ^- -A- 4fc„ I Reykjavíkurbréf ^????????????«Lfl.iigarriagur 5. marz> »?????»•????•* Staða konunnar í kommúnistaríki í síðasta Reykjavíkurbréfi voru rædd málefni andófsmanna í kommúnistalóndunum austan járntjalds og því ekki úr vegi að hefja þennan pistil með tilvitnun í einn þeirra rússnesku andófs- manna, sem þar var vitnað i, Evgeni Vagin, og rifja upp það, sem hann segir um stöðu konunn- ar f Sovétríkjunum. Vagin sagði m.a. á blaðamannafundi sovézkra andófsmanna í Kaupmannahöfn í febrúarbyrjun s.l., að konan og móðirin væru lítils virtar af stjórnvóldum í Sovétrfkjunum, m.a. með réttarfarinu. Aðbúnaður kvenna, sem lentu í fangelsum, væri mjög slæmur. Nefndi hann sem dæmi, að konur sem ælu börn í fangelsi fengju að hafa þau hjá sér í fjórtán daga, en síðan væru þau tekin af þeim og yfirvöldum í sjálfsvald sett hvar þeim væri komið fyrir. Yfirleitt væru slík börn endanlega tekin af móður- inni og komið fyrir á hælum, Vagin sagði ennfremur, að Sov- étstjórnin reyndi „óspart að nota móðurtilfinninguna til að kúga konur", og bætti þvf við í sam- bandi við stöðu sovézkra kvenna, að ýmsar forystukonur í jafnrétt- isbaráttu kvenna á Vesturlónd- um, sem hann kvaðst hafa mikla samúð með, litu oft á Sovétríkin sem fyrirmynd að því leyti, að þar væri staða konunnar önnur og betri en fyrir vestan, eins og hann komst að orði, en hann lagði áherzlu á, að þetta væri á mis- skilningi byggt. En við4skulum fara varlega og sízt af óllu að ímynda okkur að allt sé með felldu f þessum efnum hjá okkur, þó að staða konunnar á íslandi hafi frá aldaöðli verið betri en í flestum löndum öðrum, eins og m.a. kemur fram í fornri fslenzkri sagnaritun og Grímur Thomsen hefur manna bezt bent á í ritgerð, þar sem hann gerir úttekt á stöðu konunnar með hlið- sjón af Grikklandi og íslandi til forna og dregur ályktanir sínar af því, hvernig um hana er skrifað í fornum klassískum ritum þessara landa. Islenzkar konur hafa aldrei verið þrælar eða ambáttir með þeim hætti, sem gerzt hefur víða um lönd — og er því miður enn raunveruleg staða hennar, jafnvel í ríkjum, sem telja sig til menningarríkja, án þess að ástæða sé til að tíunda þau hér. En í framhaldi af þvf, sem sagt var, að við skyldum fhuga okkar mál vandlega, er ástæða til að minnast þess, að mikilla kvenna er oft og einatt síður getið en merkra karla og störf þeirra oft vanmetin, þvf miður. Það var t.a.m. athyglisvert, að lesa minn- ingargrein eftir Jóhann Friðriks- son um Björn Ó. Pétursson for- stjóra, sem birtist hér í blaðinu nýlega ásamt öðrum minningar- greinum um þennan merka at- hafnamann, sem stóð framarlega í sinni stétt og lagði ótrauður á brattann. En hann hafði merka konu sér við hlið, sem lifir mann sinn, og Jóhann Friðriksson segfr m.a.: „Það er alkunna, að jafnvel afburðakona týnist stundum gjör- samlega almenningi vegna þess hvað störf hennar eru hljóðlát. Oft vill líka eiginkonan gleymast, þegar mannsins er getið, en hver er það annar en konan, sem stend- ur að baki manns síns? Er það ekki eiginkonan, sem oft hefur úrslitaáhrif á það, hvort eigin- manninum nýtast hæfileikar sín- ir, jafnvel hvort maðurinn verður að manni eða ekki? Er það ekki -fyrst og fremst konan, sem skapar heimilið og elur upp bórnin?" Heimilið í Morgunblaðinu 9. október s.l. var m.a. rætt um heimilið og skattana og vitnað í ágætar for- ystugreinar í Tímanum, þar sem minnzt var á gildi og mikilvægi heimilisins og m.a. bent á niður- stöður athugana, sem a;erðar haf a verið í Svíþjóð, þar sem uppeldis- fræðingar leggja nú höfuðáherzlu á, að bórnin mótist mest á fyrshi árunum og þess vegna sé það hvað brýnasti þáttur uppeldisins að búa vel að ungbórnum. Tíminn kallaði heimilin m.a. „mikilvæg- ustu stofnun þjóðfélagsins" og er Morgunblaðinu ljúft að taka und- ir það eins og áður. í fyrrnefndu Reykjavíkurbréfi Morgunblaðs- ins var bent á, að í sfðustu kosn- ingum var það eitt af höfuðmál- um kosningabaráttunnar, að for- eldrum yrði sköpuð bætt skilyrði til að geta hlynnt betur að börn- um sínum á fyrstu árum uppvaxt- ar þeirra. Síðan tekur Morgunblaðið und- ir þá fullyrðingu Tímans, að heimilið sé mikilvægasta stofnun þjóðfélagsins og í raun og veru undirstaða allra annarra stofnana þess. Og Morgunblaðið heldur áfram og tekur undir þau orð f forystugrein Tímans, að nú sé eitt mikilvægasta verkefni þjóðfélags- ins að styrkja stöðu heimilisins á ný og samræma hana nýjum og breyttum tíma. „Þetta verður að vera eitt aðalhlutverk félagsleið- toga og stjórnmálamanna á kom- andi tímum, ef ekki á verr að fara." Og Morgunblaðið heldur áfram: „Undir allt þetta vill Morgunblaðið taka, enda hefur það áður — og það margoft — lagt höfuðáherzlu á mikilvægi heimil- anna og það vita allir, sem eitt- hvað hafa ferðazt, að norræn heimili eru mikilvægari þáttur þjóðfélags og þjóðlífs en gerist annars staðar í heiminum..." Og ennfremur:.....og í raun og veru hafa húsmæður oft orðið eina ör- eigastétt landsins, svo litla umbun, sem þær hafa fengið af hálfu hins opinbera. Húsmóðirin situr ekki við sama borð og aðrir þjóðfélagsþegnar, allra sfzt konur sem úti vinna og fá helming launa sinna frádráttarbæran, áður en gefið er upp til skatts. Nú eru ýmsir farnir að staldra við þessi atriði og þá ekki sízt konurnar sjálfar — og leggja áherzlu á mik- ilvægi húsmóðurstarfsins og heimilisins í heild, sem mikilvæg- ustu stofnunar þjóðfélagsins eins og Tíminn talar réttilega um. Æ háværari raddir heyrast nú um að húsmóðirin eigi að sitja við sama borð og aðrir, jafnvel eigi hún heimtingu á launum — ekki siður frádráttarbærum en aðrir, sem þeirra réttinda njóta. Þeir, sem vinna að heimilisstórfum eiga ekki síður að njóta þess en þeir, sem önnur störf vinna, hvort sem þeir eru húsmæður eða ekki, því að í sumum tilfellum annast karl- ar heimilisstórf og í enn óðrum einstætt fólk, sem verður að sinna heimili sínu ásamt störfum utan þess, eins og raunar fjöldi ís- lenzkra kvenna. Það hlýtur að vera unnt að finna einhverja rétt- láta og sanngjarna viðmiðun, þeg- ar ný skattalóg verða nú innan tíðar lögð fram, því að enginn vafi er á því, að núverandi skattalög eru að kippa stoðunum undan heimilunum og vinna að þvf að draga konur burt frá heimilis- störfum. Þeir, sem annast um börn sfn og sjá um uppeldi æskunnar, eiga að njóta þess til fulls, við eigum að leggja áherzlu á að konum verði gert kleift að vera með börnum sínum og annast uppeldi þeirra eins og menn eru nú farnir að hallast að, jafnvel í þeim löndum, þar sem félagslegar hreyfingar hafa sett þjóðfélagið meira og minna úr skorðum og stórlega veikt stöðu heimilanna." Þá hefur Morgunblaðið einnig ' skrifað sérstaka forystugrein um mikilvægi heimilanna og lagt áherzlu á, að þeir, sem annast uppeldi barna á heimilum eða önnur þau störf, sem þar eru nauðsynleg, eigi að fá fyrir það þá umbun og hljóta raunar þá virð- ingu, sem þessu mikilvæga starfi hefur fylgt hér á landi frá alda- öðli. En jafnframt á auðvitað að tryggja rækilega, að þær konur, sem úti geta unnið, hafi tækifæri til þess og séu ekki bundnar á bása af félagslegum eða öðrum ástæðum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.