Morgunblaðið - 06.03.1977, Blaðsíða 26

Morgunblaðið - 06.03.1977, Blaðsíða 26
26 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR6. MARZ 1977 Þórir S. Guðbergsson RúnaGísladóttir Barna- og fjölskyldusíðan Ovenjnlegar mvndir 50 sm há grastegund í Afríku, sem kallast Kikuyu-gras, hefur rætur, sem ná allt að 10 metra í jörð niður. Þessar löngu rætur auðvelda plöntunni að lifa á löngum þurrka- tímabilum í Afríku. Rúgur og hafrar hafa einnig mjög langar rætur á slíkum þurrkasvæðum. Hver planta getur haft saman- lagða rótalengd allt að 200 metra á mjög litlu svæði. Efni til vinnunnar: Poki með venjulegri bómull, veggfóðurlím (selt í litlum pökkum og leyst upp i vatni), þykkur pappi til að gera myndirnar á (gætið þess að nota ekki of þunnan pappa, hann vill vinda sig). Þekjulitir til mála með, en vatnslitir eru einnig nothæfir. Glært lakk með glans. Aðferð. Myndin er teiknuð i stórum dráttum á pappaspjaldið (gott er að byrja á að vinna dýr eða mannsmynd). Síðan er dálítill skammtur af lími hrærður út í bolla eða skál eftir leiðbeiningum á pakkanum. Lengjur af bómull eru þvínæst bleyttar í líminu og lagðar á pappann innan teiknuðu strikanna. Gjarna má gera myndina nokkuð óreglulega (mishæðótta) — og er hún hefur verið fyllt út, er hún lögð til þerris (ekki þó á ofn, því að hætt er þá við að hún ofþorni og vindi sig). Þegar hún er orðin sæmilega þurr, er málað með fallegum litum yfir, og eftir aðra þurrkun er loks lakkað yfirallt. * — Reykjavíkur- bréf Framhald af bls. 25 ummæli Karls Schiitz, rannsókn- arlögreglumanns, þess efnis hve hlýja og umhyggja í æsku er ungu fólki nauðsynleg. í samtali við blaðamann Mbl. lét hann m.a. að því liggja — og við skulum geyma þau orð í minni, þegar við fjöllum um mikilvægi heimilisins — og þá ekki sízt samband barna við foreldra sina og aðra aðstandendur, að óhamingjusöm æskuár væru ein helzta ástæða þess, að ung- mennin fjögur, sem nú hafa játað á sig stórglæpi, lentu út á ógæfu- brautinni. Hann svaraði blaða- manni Morgunblaðsins með eftir- farandi orðum: „Ef til vill er ástæðuna að finna þar. Það gildir sama um Sævar og Kristján Við- ar, að þeir hafa báðir átt mjög óhamingjusama æsku. Um tals- verða áfengisnotkun er að ræða hjá foreldrum beggja á heimilum þeirra og þeir voru mjög ungir þegar þeir voru algerlega á sjálfs sín vegum, sérstaklega gildir þetta um Kristján Viðar, hann vantaði tengsl við fjölskyldu sína á fóðurhlið og í rauninni getur Kristján Viðar aðeins fundið til- finningatengsl til ömmu sinnar... Fimmtán ára gamall var Kristján Viðar algerlega á eigin vegum, borðaði yfirleitt á veitingastóðum og greiddi fyrir með matarmið- um, sem hann fékk hjá félags- málastofnun Reykjavíkur. Sævar er ákaflega ungur, þegar vandræði koma i Ijós í sambandi við fjölskyldu hans og það leiðir siðar til þess, að hann er áð nokkru leyti alinnupp á upptöku- heimilum. Strax i æsku var hann hættur að sofa heima og stundum svaf hann úti, undir beru lofti, jafnvel i mannlausum íbúðum." Það sér hver sjálfan sig að fara út í lífið með þetta veganesti. Athyglisverðar umræður í lokin er svo ástæða til að klykkja út með tilvitnunum í tvær konur, sem sagt hafa álit sitt á skattafrumvarpinu, en þar kveð- ur við annan tón — og að sumu r við annan ton — og að sumu personutraarai leyti ábyrgari — en oft og einatt í umræðum um þessi mál. Báðar eru þessar konur lögfræðingar og önnur, Ragnhildur Helgadóttir, er alþingismaður og á langa stjórnmálareynslu að baki, hin er Ingibjörg Þ. Rafnar. Ragnhildur Helgadóttir segir m.a. I grein hér i Morgunblaðinu 13. febrúar s.I.: „Persónulega er ég hlynnt þeirri hugmynd, sem frumvarpið byggir á, að sameiginlegum tekj- um hjóna sé skipt í tvo jafna hluta til skattlagningar og hjón- um siðan reiknaður skattur af hvorum helmingi um sig. Regla þessi, sem oftast er nefnd helmingaskiptareglan, mismunar ekki hinum ýmsu hjónum eftir þvi hvort unnið er innan eða utan heimilis, en sá annmarki er meðal gallanna á núgildandi fyrirkomu- iagi, 50% frádráttarreglunni. Helmingaskiptareglan er < og í samræmi við þær grundvallar- hugmyndir um hjúskap, að jafn- ræði sé með eiginmanni og eigin- konu, enda er þeim ætlað eftir hjúskaparlögum að bera byrðar að jöfnu. Lög gera ráð fyrir að hinni gagnkvæmu framfærslu- skyldu geti hjón fullnægt, annað hvort með vinnu sinni á heimilinu eða öflun tekna utan þess. Eóli- legt er, að reglur um skattlagn- ingu hjóna séu í samræmi við reglur um fjármál hjóna að öðru leyti. Hjón hafa valfrelsi um fyrir- komulag f jármála sinna. Þau ættu einnig að hafa nokkurt valfrelsi um fyrirkomulag skattlagningar. Þótt helmingaskiptareglan sýnist i flestum tilfellum vera jafnhag- stæð fjárhagslega og hagstæðari en sérskóttun, eru þó ýmis hjón, sem fremur mundu kjósa siðar- nefndu leiðina. Hjón þyrftu því að geta valið hvorn kostinn sem er. Ýmsir aðilar, svo sem Banda- lag háskólamanna, jafnréttisráð og Kvenréttindafélag íslands hafa komið með skynsamlegar ábendingar um sérsköttun af sér- aflafé með tilfærslu og fullnýt- ingu persónufrádráttar. Súleið er ágæt svo langt sem hún nær, en verndar síður en helmingareglan hag þeirra, sem Iökust hafa kjör- in. Helmingaskiptareglan mundi hins vegar ekki aðeins fullnýta persónufrádráttinn, heldur og möguleika neðra skattþrepsins samkvæmt frumvarpinu. Aður en lengra er haldið vil ég nefna nokkur einstök atriði, sem ég tel að þurfi að breyta í hinum nýju hugmyndum um skattlagn- ingu hjóna og framkvæmd á henni. 1. Hjón þyrftu að geta valið hvorn kostinn sem er, helminga- skiptaregluna eða sérsköttun af séraflafé með fullnýtingu per- sónufrádráttar. 2. Fjárhæðir heimilisafsláttar, barnabóta og barnabótaauka þyrftu að vera nægilega háar til að fólk legði raunverulega í þann kostnað, sem fylgir viðunandi um- önnun heimilis, ef bæði hjón vinna úti. 3. Heimilisafsláttur þyrfti að miðast við tekjuöflun á skattárinu fremur en vinnumánaðafjölda eins og frumvarpið gerir ráð fyr- ir. Rökin fyrir þessu eru fyrst og fremst eðli okkar atvinnulífs, þar sem fólk leggur stundum nótt við dag f skorpuvinnu, oft árstiða- bundinni. 4. Barnabætur verði jafnháar með öllum börnum. Það er ein- faldara og sanngjarnara. 5. Nöfn beggja hjóna séu skráð á skattframtalið og tilkynningar samkvæmt því, ef helminga- skiptareglan er notuð. Þaó er sjálfsögð kurteisi gagnvart skatt- borgurum og styrkir vitundina um það, að hjónin séu talin jafn- réttháir aðilar i því sameiginlega fyrirtækí þeirra, sem hjúskapur- inn og heimilisrekstur þeirra er..." Ingibjörg Þ. Rafnar segir m.a. í grein, sem birtist einnig hér í blaðinu 1. marz s.l.: „Ura þessar mundir virðist ríkja nánast algjör samstaða um að afnema beri hina svokölluðu 50% reglu við skattlagningu hjóna. Er þá næst að líta til þess, hvaða valkostir eru fyrir hendi í þeim efnum, og hafa aðallega þrír verið nefndir: algjör sérsköttun, sérsköttun með millifærslu á ónýttum persónuafslætti og helm- ingaskipti. Ljóst er, að afnám 50% reglunnar hefur í för með sér aukna skattbyrði á þeim heim- ilum, þar sem bæði hjónin eru tekjuhá (vinna fyrir háum tekj- um), — hvaða kostur sem valinn eTt8lSttW1,YMÍaö brenna við f umræðum um skattamálin að undanförnu, að fólk beri saman áhrif helmingaskiptareglunnar, eins og hún kemur fram í skatta- lagafrumvarpi þvi, sem nú liggur fyrir Alþingi, og það fyrirkomu- lag á skattlagningu hjóna (50% afsláttur) sem nú gildir, og sér- sköttun af sumum talin einföld lausn. Að sjálfsögðu verður að bera saman áhrif valkosta þeirra, sem fyrir hendi eru, ef 50% regl- an er afnumin. Hér gefst þó ekki ráðrúm til slíks samanburðar, ég ætla aðeins að gera grein fyrir, hvern kostinn ég tel að velja beri, og hvers vegna. Ég vil taka fram, að ég legg hér ekkert mat á skattalagafrum- varpið sem slfkt. Ég er fylgjandi því, að helm- ingaskiptareglan verði lögð til grundvallar við skattlagningu hjóna sem aðalregla, en áfram verði haldið opnum þeim mögu- . leika, að hjón telji fram hvort í sínu lagi (til tekjuskatts). Ég byggi þessa skoðun mína á þeirri staðreynd, að með hjónum er rík hagsmunaleg samstaða, bæði efnahagsleg og félagsleg. Núgild- andi hjúskaparlöggjöf byggir og á þvf sjónarmiði í grundvallaratrið- um. Samkvæmt henni skulu hjón m.a. njóta verulegs fjárhagslegs sjálfstæðis og kveðið er á um skipta skuldaábyrgð þeirra. En •mikilvægustu og raunhæfustu lögfylgjur hjúskapar eru þær í fyrsta lagi, að við stofnun hjú- skapar myndast fjárfélag með hjónum, þ.e. hvort hjón um sig öðlast lögvarinn rétt (hjúskapar- rétt) yfir öllu því, sem hitt á við giftinguna eða eignast síðar, nema um sé að ræða sérgrein. Það sama gildir almennt um tekjur af séreign. í öðru lagi stofnast með þeim gagnkvæm framfærslu- skylda, þeim er skylt að styðja hvort annað, gæta sameiginlegra hagsmuna fjölskyldunnar og hjálpast að því að framfæra hana með fjárframlögum, vinnu á heimilinu og á annan hátt. Fullt fjárhagslegt jafnræði skal ríkja milli þeirra. Hjón og það heimili, sem þau stofna til, er efnahagsleg og fé- lagsleg heild, sem hefur með sér efnahagslega starfsemi, þar sem afrakstur vinnu fjölskyldumeð- lima — hvort sem með henni er aflað beinna tekna, fjárútgjöld spöruð eða annað — kemur heim- ilinu I heild til góða. Heimilið nýtur góðs af vinnuframlagi hjóna. Öflun eigna verður fyrir sameiginlegt átak beggja hjón- anna, hvort sem um er að ræða fjárframlag, vinnu eða sparnað. í fáum orðum sagt, hjónin njóta góðs af vinnuframlagi hvors ann- ars, eiga jafna hlutdeild í af- rakstri vinnu hvors annars. i sam- ræmi við jafnræðisregluna tel ég því eðlilegast, að þau eigi jafna hlutdeild i þeirri þjóðfélagslegu ábyrgð, sem sú vinna stofnar til. Hlutdeild i afrakstri vinnu — hlutdeild í ábyrgð..." — Morðsaga Framhald af bls. 15 fyrir þá sem eingöngu hafa verið á leiksviðinu — að hafa ekki í raun og veru heildar- myndina af því sem verið er að gera. í annan stað getur þessi eilíf a bið milli taka verið þreyt- andi, en í þessu tilfelli hjálpaði það mér, að ekkert annað verk- efni hvfldi á mér þá stundina þótt það breyttist sfðar. En maður þurfti kannski að hanga yfir töku í 5—6 tfma fyrir hálfa mínútu og þótti gott að ná kannski 2 mfnútum eftir slíka vinnutörn. Ég segi ekki að það hafi tekió á taugarnar, en maður verður að minnsta kosti að útiloka allan óróleika í blóð- inu, ef maður ætlar að standa f þessu." Árangurinn: „Um hann ætla ég ekki að dæma, því að ég er eiginlega f alveg sömu sporum og aðrir kvikmyndahúsgestir sem koma til með að sjá mynd- ina. Ég hef sjálfur ekki séð nema brot af myndinni, fáeinar mínútur af algjörlega óklipptu efni, veit þannig ekki hvernig til hefur tekizt en vona bara hið bezta. Það er auðvitað ansi undarlegt að eiga að f ara að horfa á verk sitt upp á tjaldi og hafa ekki minnstu hugmynd um árangurinn. Ég bíð auðvitað spenntur en neita þvf samt ekki að eftirvæntingin er kvfða blandin. Hins vegar samfagna ég Reyni með að þessum áfanga er náð og vona að þetta verði til þess að hann geti haldið áfram á þessari braut." ,.. ^ ^ ^ j

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.