Morgunblaðið - 01.06.1978, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 01.06.1978, Blaðsíða 1
44 SIÐUR 113. tbl. 65. árg. FlMMTUDAGUR 1. JÚNÍ 1978 Prentsmiðja Morgunblaðsins. Einlægur ásetningur að grafa stríðsöxina fyrir myrkraöflum — segir Leonid Brezhnev í Prag I'raK - 31. maí - AP. „ÞAÐ er einlægur ásetningur okkar að grafa stríðsöxina svo djúpt í jörðu að engin myrkraöfl geti nokkru sinni grafið hana upp á ný," sagði Leonid Brezhnev forseti Sovétríkjanna í ræðu í Prag í dag, en hann er nú í opinberri heimsókn í Tékkó- slóvakíu. Brezhnev kvað Sovét- ríkin ganga til samninga um takmörkun vopnabúnaðar ai mestu alvöru og í heiðarlegum tilgangi. og þau vopn væru ekki til. sem Sovétríkin væru ckki tilbúin að gera gagnkvæma samninga um takmörkun á eða algjört banii. Það sem máli skipti væri að útrýma skinhelgi í sambandi við viðræður um af- vopnun. Brezhnev minntist á leiðtoga- fund Atlantshafsbandalagsins í Washington og kvað það ekki boða gott að æðstu menn sætu þar og legðu á ráðin um hervæðingu langt fram í tímann, en héldu síðan til New York til að tala þar um afvopnun á ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna. Ræðu þessa flutti Brezhnev yfir fjölmennum hátíðarfundi í Prag-kastala, og voru þar saman komnir allir helztu ráðamenn Tékkóslóvakíu, fulltrúar kommúnistaflokksins, Alþýðu- fylkingarinnar og verkalýðsins. Hann endurtók ummæli sín frá í gær um „blóði drifna slóð NATO- ríkjanna í Zaire", og sagði að reynt væri að grímuklæða þessa íhlutun með áróðri um þátttöku Kúbu og Sovétríkjanna í átðkunum í Shaba-héraði. Gustav Husak ávarpaði sam- komuna og varð honum tíðrætt um atburðina í landinu vorið 1968. Hefðu Tékkar eftir því sem á liði farið að kunna að meta betur en áður þá mikilvægu erlendu aðstoð, sem þeim bærist frá Sovétríkjun- um og öðrum sósíalistaríkjum, og það hefði verið söguleg ákvörðun að verða við kröfum þeirra fjöl- mörgu sem á sínum tíma hefðu viljað varðveita byltingarlegan ávinning þjóðarinnar. Þessar kröfur hefðu orðið til að bjarga þjóðinni frá því að verða gagnbylt- ingaröflum að bráð, og hefði þróun mála 1968 verið mikilvægur þáttur í því að viðhalda friði og stöðug- leika. Carter Bandaríkjaforseti ræðir við Bulent Ecevit, forsætisráðherra Tyrklands, í Hvíta húsinu f gær. Fór Ecevit af fundi Carters vongóður um að vopnasölubanni yrði aflétt á næstunni. (AP-sfmamynd) H vikum ekki frá stuðn ingi við bandalagsríkin — sagði Carter í lok leiðtogafundar NATO Washinnton - 31. Fréttamaður Mhl. maí — Rcutor. AP A LEIÐTOGAFUNDI Atlants- hafsbandalagsins, sem lauk í Washington í dag. hét Carter forseti því að Bandaríkin mundu ekki hvika frá stuðningi sínum við bandalagsríkin. „Til að, taka af öll tvímæli," sagði forsctinn. ,þá eru Bandaríkin reiðubúin til að beita hverjum þeim liðsstyrk sem nauðsynlegur kann að reyn- ast til að verja varnarsvæði Atlantshafsbandalagsins." I lok fundarins komu leiðtogar aðildarríkja NATO sér saman um að auka framlög til sameiginlegra hermála um allt að 100 milljarða Saudi-Arabar heita stuðn- ingi við sameiginlegar frið- argæzlusveitir Afríkuríkja l'arís. 31. maí. - Itrater. AI'. STJÓRN Saudi-Arabíu hct í dag eindrcgnum stuðningi sínum við ríki Afríku ef þau tækju höndum saman til að verjast innrásum, um leið og því var lýst yfir að frumkva>ðið yrði að koma frá stjórnum viðkomandi ríkja. Fais- al prins. utanríkisráðherra SaudiArabíu, lýsti því yfir á fréttamannafundi. sem haldinn var í lok tveggja daga opinberrar heimsóknar Khalids konungs til Parísar, að þcssi krafa um frumkvæði Afríkuríkjanna væri fram sctt í Ijósi þess að þau yrðu sjálf að tryggja öryggi sitt og sjálfstæði. Faisal lýsti þungum áhyggjum sínum vegna hernaðaríhíutunar Kúbu og Sovétríkjanna í Afríku og sagði að íhlutun að utan gæti ekki orðið til þess að leysa vandamálin sérstaklega ekki þegar um væri að ræða afskipti stórveldis. Ráðherr- ann sagði að Saudi-Arabar hefðu ekki rætt það við stjórnir annarra ríkja hvernig styðja mætti sam- eiginlegar friðargæzlusveitir Afríkuríkja enn sem komið væri, enda yrðu slíkar viðræður ekki hafnar nema að frumkvæði Afríkuríkjanna sjálfra. Egyptaland, Marokkó Tógó og Sencgal líklegust Haft er eftir áreiðanlegum heimildum að líklegustu aðilar að slíkum sameiginlegum friðar- gæzlusveitum séu Afríkuríkin Egyptaland, Marokkó, Tógó og Senegal, en helzta úrlausnarefnið áður en hægt væri að koma slíku bandalagi á laggirnar væri að fá í það botn hversu víðtæks stuðn- ings væri að vænta frá vestrænum ríkjum. Hingað til hafa engar fullyrðingar um slíkan stuðning verið fram bornar, enda þótt forsetar Bandaríkjanna og Frakk- lands hafi komið sér saman um að aðstoða stjórnir Afríkuríkja í öryggis- og þróunarmálum. Talið er víst að vestrænir sérfræðingar um málefni Afríku muni ræða slíkan stuðning þegar þeir koma saman til fundar í París í næ.stu viku til að ræða efnahags- vandamál Zaire og öryggi lands- ins, en þátttakendur verða fulltrú- ar stjórna Bandaríkjanna, Frakk- lands, Belgíu,. Bretlands oy V-Þýzkalands, en jafnframt er búizt við því að ítalir og Kanada- menn verði aðilar að þessum viðræðum. bandaríkjadala á næstu 10 árum til þess að hamla gegn yfirburðum Sovétríkjanna á hernaðarsviðinu. I máli Carters kom fram að afstaða hans til Atlantshafs- bandalagsins og öryggismála yfir- leitt grundvallaðist einkum á tvennu: I fyrsta lagi þeirri stað- reynd, að Varsjárbandalagsríkin, og þá Sovétríkin einkum og sér í lagi, hefðu stöðugt aukið og endurbætt vopnabúnað sinn, þannig að hann væri nú langt umfram hugsanlegar varnarþarf- ir, og væri nú ljóst að þessi ríki væru fær um að sækja fram með miklu meiri hraða en áður hefði verið ætlað. I öðru lagi væri það ljóst að hlutverk annarra vopna en kjarnorkuvopna færi frekar vaxandi með tilliti til varna en hitt, þrátt fyrir það að kjarn- orkubúnaður Bandaríkjanna svar- aði þeim kröfum sem gerðar væru Skammir frá Hav- ana og Moskvu dynja á Brzezinski Mciskvu 31. maí. Al'. MIKIL ófrægingarhcrferð á sér nú stað í Havanna og í Moskvu á hcndur Zbignicw Brezezinski, öryggismálaráðgjafa Bandaríkja forseta. Pravda rcðst í dag á Brzezinski annan daginn f röð og er því haldið fram að almenn- ur uggur ríki nú í Bandaríkjun- um vcgna harkalcgra ummæla hans um Sovétríkin, „andsovézkr- ar" afstbðu og tilrauna til að hindra framkvænd slökunar- stefnu í samskiptum ríkjanna tveggja. í Pravdagreininni í dag cr vitnað til ummæla Brczczinsk- is um hclgina. þar scm hann gagnrýndi mjög fhlutun Kúbu og Sovétríkjanna í Afríku. og sagt að slík árásargirni sem þar komi fram sé til þcss ætluð að leiða athyglina frá hinu hryggilega ástandi í Afríku um þcssar mundir. Þá varð Brezezinski í dag fyrir harkalegri árás Havana-blaðsins Granma, sem er málgagn Kúbu-stjórnar einkum vegna Kína-heimsóknarinnar á dögun- Framhald á bls. 24. og hlutverk hans í vörnum væri undirstöðuatriði. „Við verðum að búa okkur undir að' berjast betur saman sem bandalag," sagði forsetinn, „við verðum að vera hæfari til sam- starfs á vígvellinum. Við þurfum að útiloka tvíverknað og fá þannig meira öryggi fyri'r þá fjármuni, sem ríki okkar leggja fram til varna." Ekki minnzt á Afríku Afríku er hvergi getið í hinni opinberu dagskrá leiðtogafundar- ins, en þó er það á allra vitorði að atburðirnir í álfunni undanfarnar vikur og þá alveg sérstaklega innrásin og blóðbaðið í Zaire var aðalumræðuefni forystumanna á bak við tjöldin í gærdag, og hefur það vakið athygli að þetta er í fyrsta sinn síðan í stríði Araba og ísraelsmanna 1973 sem NATO-fundur lætur vandamál Evrópu bíða um stund, en beinir í þess stað allri athygli að öðrum heimshluta. The Washington Post fullyrðir að þetta „víxlspor" valdi hinum fámennari þjóðum banda- lagsins nokkrum áhyggjum og nefnir til Holland, Danmörku og Noreg. Að sögn blaðsins horfa forystumenn þessara ríkja til þess með nokkrum ugg ef þróunin verður sú að NATO flækist í þrætur utan Evrópu. Geir Hallgrímsson lct í ljós áhyggjur af Sovétflotanum Geir Hallgrímsson forsætisráð- herra vék óbeint að þessu í ræðu sinni á lokaða fundinum í gærdag og taldi einsýnt að þeir, sem bæru ábygð á hinni „hernaðarlegu ævin- týramennsku" sem nú ætti sér stað í Afríku, mundu ekki hika við að grípa til hennar gagnvart NATO ef þeir þættust finna veikan hlekk í varnarkeðju banda- lagsins. Þá lét forsætisráðherra í ljos áhyggjur vegna vaxandi hernaðarmáttar sovézka flotans og taldi að NATO-þjóðirnar ættu að taka til athugunar hæfilegar Framhald á bls. 24.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.