Morgunblaðið - 13.06.1978, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 13.06.1978, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 13. JÚNÍ 1978 fHergiimMítfoífc Utgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar Áskriftargjald 2000.00 í lausasölu hf. Arvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Baldvin Jónsson Aðalstræti 6, sími 10100. Aotlstræti 6, sími 22480. kr. á mánuöi innanlands. 100 kr. eintakið. Varanleg vegagerð Fyrir cinum og hálfum áratug voru flestar götur í Reykjavík malargötur. Þáverandi borgarstjóri í Reykjavík, Geir Hallgrímsson, lagði þá fram 10 ára áætlun um malbikun gatna. Fæstir höfðu trú á því, að sú áætlun gæti staðizt en reyndin varð sú, að hún stóðst og vel það. Nú má segja, að það sé regla, að götur í höfuðborginni séu malbikaðar um leið og hverfin byggjast. Þessi bylting í gatnagerð í Reykjavík hafði víðtæk áhrif um land allt. Bæjar- qg sveitarfélög, fjölmenn sem fámenn, hafa lant áherzlu á það á undanförnum árum að leggja varanlegt slitlag^ á gótur. Kaupstaðir og kauptún hafa gerbreytt um svip. Hins vegar hefur varanleg vegagerð um landið sótzt seint. I ráðherratíð Ingólfs Jónssonar á tímum Viðreisnarstjórnar var hafizt handa um varanlega vegagerð utan Reykjavíkur. En eftir fyrsta átakið á því sviði dró úr framkvæmdum á tímum vinstri stjórnar og þær hafa aldrei komizt verulega á skrið síðan. Nú hefur Sjálfstæðisflokkurinn lagt fram nýja áætlun um varanlega vegagerð um landið allt á 15 árum. Einhver kann að segja, að þetta sé kosningabrella einber, þar sem málið er kynnt nú skömmu fyrir þingkosningar. Það er á misskilningi byggt. Eðlilegt er, að stjórnmáiaflokkar kynni í kosningabaráttu ný baráttumál. Það hefur Sjálfstæðisflokkurinn gert nú. í kosningaávarpi Sjálfstæðisflokksins, sem hirt hefur verið, er sú stefna mörkuð að leggja skuli varanlega végi til allra byggðarlaga á næstu 15 árum. Málefnanefnd um samgöngumál, sem starfað hefur á vegum Sjálfstæðisflokksins, hefur unnið að undirbúningi þessarar stefnumörk- unar. Hún leggur til, að því marki verði -náð á 15 árum að leggja varanlegt slitlag á vegi til allra byggðarlaga. Sumum kann að finnast það langur tími. En þetta eru raunhæf stefnumörk. Engum tilgangi þjónar að leggja fram tillögur, sem ekki eru raunhæfar. Slíkar tillögur eru kosningabrellur. Sjálfstæðisflokkurinn leggur til, að varanlegt slitlag verði lagt á vegakerfi, sem er 2500 km. að lengd. Þar af hefur þetta þegar verið framkvæmt á 200 km. Lagt er til, að fyrsti fimm ára áfanginn nái til 800 kni. I öðruni áfanga er miðað við 800—900 km. í þriðja áfanga yrði lokið við hringveginn og náð fullri tengingu við Vestfirði og önnur byggðarlög tengd góðvegakerfi. Þessar framkvæmdir munu kosta mikið fé. Talið er, að fyrsti 5 ára áfanginn muni kosta um 27 þúsund milljónir króna. En að mati Sjálfstæðisflokksins er hér ekki um stærra verkefni að ræða fyrir ¦ þjóðina alla en það var fyrir Reykvíkinga á sínum tíma að malbika allar •"götur borgarinnar. Sjálfstæðisflokkurinn gerir nákvæma grein fyrir því, hvernig eigi að fjármagna þessar framkvæmdir. Lagt er til, að ByfíKÖasjóður leggi árlega fram fé til þeirra. Fyrsta árið á Byggðasjóður að leggja fram 1000 milljónir króna og síðan á sú upphæð að hækka árlega í samræmi við vísitólu vegamála. Þá er gert ráð fyrir, að 2000 milljóna króna verði aflað árlega með sölu happdrættisskuldabréfa. Loks er gert ráð fyrir, að þær tekjur, sem ríkissjóður hefur af umferð og bifreiðum næstu árin umfram þær forsendur sem afgreiðsla fjárlaga í ár byggir á gangi til þessara framkvæmda sérstaklega. TaJið er, að þessi liður einn muni nema um 2000 milljónum króna á næsta ári og vaxa um 10'^ að verðgildi í fyrirsjáanlegri framtíð. Oft er talað um togstreitu milli þéttbýlis og dreifbýlis. Hér er um verkefni að ræða, sem fólk í þéttbýli og dreifbýli getur tekið höndum saman um, Varanleg vegagerð um landið er í allra þágu, hvort sem þeir búa í þéttbýli eða dreifbýli. Varanleg vegagerð um er næsta stóra framkvæmdin, sem þessi þjóð þarf að ráðast í. Varanleg vegagerð um landið allt mun breyta íslandí alveg eins og hún hefur breytt svipmóti kaupstaða og kauptúna. Þetta er heillandi og verðugt verkefni, sem þjóðin öll á að geta sameinast um. Þess vegna ber að fagna því, að Sjálfstæðisflokkurinn hefur tekið þetta mál upp nú í kosningabarátt- unni. Væntanlega verður það mikið rætt og ýmis sjónarmið sett fram. En miklu skiptir, að þessar tillögur fái hljómgrunn-og að þeim verði hrint í framkvæmd. Stefna að vinstri stjórn Formenn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hafa lýst því yfir, að flokkar þeirra gangi til þessara kosninga með óbundnar hendur um samstarf eftir kosningar. Það þýðir, að allt er opið í þeim efnum. Urslit sveitarstjórnarkosninganna eru vísbending um, að tilraun verður gerð til þess að mynda nýja vinstri stjórn að kosningum loknum. Einn af þingmönnum Framsóknarflokksins á Austurlandi, Halldór Asgrímsson, staðfesti þetta á framboðsfundi í kjördæmi sínu fyrir helgina er hann sagði, að Framsóknarflokkurinn væri tilbúinn til þess að efna til nýrrar vinstri stjórnar að kosningum loknum. Afstaða Alþýðubandalagsins kom skýrt iram á framboðsfundi í Norðurlands- kjördæmi eystra fyrir nokkrum dögum er Stefán Jónsson, alþingismað- ur, lýsti því yfir, að af hálfu Alþýðubandalagsins kæmi stjórnarsamstarf við Sjálfstæðisflokkinn ekki til greina. Það fer því ekki á milli mála að hverju er stéfnt. Vinstri stjórn þýðir öngþveiti í efnahagsmálum og varnarlaust land eins og þjóðin veit eftir reynsluna af vinstri stjórninni 1971 — 1973. Þess vegna snúast þessar kosningar að mjög verulegu leyti um það, hvort mynduð verður vinstri stjórn að kosningum loknum eða ríkisstjórn með þátttöku Sjálfstæðisflokksins. Einungis sterkur stuðningur kjósenda við Sjálfstæðisflokkinn í kosningunum getur komið í veg fyrir, að mynduð verði vinstri stjórn, sem hafi það eitt af helztu stefnumálum sínum að rifta varnarsamningnum. Geir Hallgrímsson, forsætisráðherra; Hvernig liði okkur, ef 5 þúsund vinnu- f ærra manna gengju um atvinnulausir? Ríkisstjórnin tók þegar í upphafi ákveðið á þeim mikla efnahagsvanda, sem blasti við í ágústlok 1974, með þrjú megin- markmið fyrir augum: 1) Að tryggja fulla atvinnu um allt land. 2) Að koma á jafnvægi í við- skiptum við aðrar þjóðir og hamla þar með gegn skulda- söfnun erlendis. 3) Að draga úr verðbólgu. Viöurkenning á staðreyndum Undan því varð ekki vikist að grípa til ráðstafana, sem reynst gætu óvinsælar. Þegar á fyrstu dögum ríkisstjórnarinnar var gengið fellt, óbeinir skattar hækkaðir nokkuð. Hvort tveggja var í reynd ekki annað en viðurkenning á staðreyndum og orðnum hlutum, se'm skotið hafði verið á frest fram yfir kosningar af fyrri stjórn. Þá var framlengt afnám vísitölubind- ingar á laun, sem fráfarandi stjórn hafði lögfest um vorið. Á hinn bóginn gerði hin nýja ríkisstjórn samtímis sérstakar ráðstafanir til þess að tryggja hag þeirra, sem lægst laun höfðu, með lögum um launajöfn- unarbætur á lægstu laun og samsvarandi hækkun á bótum almannatrygginga. Viðskiptakjör versnudu í upphafi var ljóst, að ekki væri þess að vænta, að skjótur árangur næðist á öllum sviðum efnahagsmála. Mikill verðbólgu- þrýstingur var innibyrgður á flestum sviðum efnahagslífsins, er dró lengri slóða eftir sér en jafnvel var unnt að sjá fyrir. Á daginn kom einnig, að þótt upphaflegar efnahagsráðstafan- ir ríkisstjórnarinnar hefðu tví- mælalaust mikil jákvæð áhrif þegar í stað, þá reyndist þróun efnahagsmála í umheiminum okkur svo andsnúin ápin 1974 og 1975, að viðskiptakjörin versn- uðu enn, eða um 25—30% á 1 '/2 —2 árum, og þegar í upphafi árs 1975 varð á ný að grípa til róttækra ráða til að tryggja afkomu undirstöðugreina at- vinnulífsins og koma i veg fyrir vaxandi halla í utanríkisvið- skiptum. Það var því ekki fyrr en á árinu 1976, að árangur stefnu hægfara aðlögunar að breyttum ytri skilyrðum fór að koma í ljós að því er varðar viðskiptajöfn- uðinn. Baráttan gegn yerðbólg- unni skilaði ekki skýrum árangri fyrr en á árinu 1977. Á árinu 1978 standa vonir til að við riáinu hallalausum utan- ríkisviðskiptum. Veröbólgan seinunnin Verðbólgan hefur reynst sein- unnin, en um mitt ár 1977 hafði þó tekist að helminga hana frá því sem hún var, þegar ríkis- stjórnin tók við, eða úr 50% í 25-26%. Eftir mitt ár 1977, í kjölfar kjarasamninga þá, sner- ist þróunin hins vegar á verri veg. Við þessu varð að snúast, og þar með erum við komin að nauðsyn efnahagsráðstaf- ananna í febrúar á þessu ári. Þær voru óhjákvæmilegar til þess að við lentum ekki inn í nýrri sprengihækkun verðbólg- unnar. Ríkisstjórnin gerði sér vel ljóst, að ráðstafanirnar yrðu óvinsælar, en setti þjóðarheill ofar stundarvinsældum. Þetta veit ég, aö kjósendur munu skilja, þegar að kjörborðinu kemur. Jafnframt því sem ríkis- stjórnin hefur reynt að draga úr verðhækkunum og þjóðarút- gjöldum til þess að koma á jafnvægi í þjóðarbúskapnum, hefur hún freistað þess að óhjákvæmilegar aðhaldsaðgerð- ir kæmu sem léttast niður á þeim, sem hafa úr minnstu að spila. Þetta sanna bæði hennar fyrstu og síðustu gerðir á sviði launamála og aðgerðir hennar í lífeyrismálum. Verulegur árangur Mikill halli varð á ríkisfjár- málum 1974 og 1975, eða 3—4% af þjóðarframleiðslu. Úr þessu tókst að bæta verulega á árinu 1976 og 1977 og stefnt er að jöfnuði á þessu ári. Einnig á þessu sviði er árangur af stefnu ríkisstjórnarinnar að koma í ljós. Þegar á heildina er litið, er árangur í efnahagsmálum veru- legur: í fyrsta lagi hefur full at- vinna haldist um allt land allt kjörtímabilið. I öðru lagi tókst þegar á árinu 1976 að draga verulega úr viðskiptahalla og er nú stefnt að jafnvægi í viðskiptum við aðrar þjóðir og þar með að því að draga úr skuldasöfnun erlendis. í þriðja lagi dró úr verðbólgu á síðari hluta árs 1975, á árinu 1976 og fram á mitt ár 1977, úr 50% í 26%. Nú ríður á að láta ekki hrekjast af þessari réttu leið. í fjórða lagi hefur á síðari hluta kjörtímabilsins tekist að koma á miklu betra jafnvægi í ríkisfjármálum en var þegar stjórnin tók við. í fimmta lagi hefur tekist að ná þessum árangri samhliða því að frá árinu 1976 hefur kaup- máttur kauptaxta og tekna almennings tekið að vaxa á ný og er nú meiri en best hefur þekkst áður í jafnlangan tíma. Þetta er e.t.v. merkilegasti vitnisburður um árangur okkar í efnahagsmálum. Iðnríki Vesturlanda hafa á síðustu árum átt við að stríöa umfangsmesta efnahagsvanda síðan á fjórða áratug þessarar aldar, þegar heimskreppan stóð yfir. Um fimm af hundraði af mannaflanum, eða meira en 15 milljónir manna hafa gengið atvinnulausar í löndum þeim, er eiga aðild að Efnahags- og framfarastofnuninni, OECD. Það er þó enn alvarlegra, að menn búast við því, að atvinnu- leysi í þessum löndum verði enn um langa framtíð útbreitt. Hvernig liði okkur ef meira en 5 þús. vinnufærra manna gengju hér atvinnulausir? Á sama tíma og þetta ófremdarástand ríkir víða um lönd, hefur tekist að halda hér á landi fullri atvinnu, jafnframt því, sem við nálgumst viðunandi jöfnuð í viðskiptum okkar við önnur lönd en bætum þó lífskjör almennings. Fimm þús. kr. sekt á kind, tíu þús. á hross I iyrrasumar var sett upp girðing frá Vogum til Grindavík- ur. þvert yfir Reykjanesskaga og er allt land vestan girðingarinn- ar yfirlýst landgræðslusvæði. Skv. frétt í Suðurncsjatíðindum er nú ákveðið að fygja því strangt eftir í sumar að ekki finnist búfé á svæðinu eftir að smölun hefur farið fram og verður beitt sektar- ákvæðum, sem verða 5000 kr. á kind og kr. 10 þúsund á hest, auk þess sem greiða þarf fyrir kostn- að af fóðrun og gæslu gripanna, séu þeir ekki sóttir strax. Þeir verða ella scldir fyrir áföllnum kostnaði. Öllum fjáreigendum innan girð- ingar er skylt að hafa búfé sitt á afgirtum svæðum eða í ógölluðum girðingum í heimahögum viðkom- andi búfjáreiganda. Eftir að girð- ingin var tilbúin í fyrrasumar var sett upp hlið við Reykjanesbraut á móts við Vogaafleggjara og var þess gætt allan sólarhringinn, en þó ekki nema einn mánuð, en þá var komið að haustsmölun. Nú er búið að ráða verktaka til að annast gæslu innan girðingar- innar. Gunnar Einarsson tekur þetta verk að sér fyrir 5 millj. kr. og verða honum til aðstoðar Theodór Guðlaugsson o.fl. starfs- menn. Á undanförnum árum hefur verið mikið vandamál að verja garða og lóðir íbúanna fyrir ágangi búfjár í þéttbýlinu.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.