Morgunblaðið - 03.08.1978, Blaðsíða 31

Morgunblaðið - 03.08.1978, Blaðsíða 31
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 3. ÁGÚST 1978 31 • Jóhann Toríason skorar eina markið í leik Víkings og KA í 1. deild í gærkvöldi. Frásögn af leiknum er á bls. 46. Ljósmyndi Jóhannes Long. við gluggann eftirsr. Árelius Nielsson hvernig trén höföu fallið og fölnað þegar hreyft var við nágrönnum alþingishússins. Sýndi okkur bróður reynisins eða eins hæsta trésins i garðin- um, þar sem hann var knéhá hrísla vaxinn á bersvæði utan alþingishússins. Og þetta hús var vernd og skjöl æðsta gróðurs íslenzkrar menningar fyrir 40 árum. Háskóli og Alþingi áttu þar bæði heima við Dómkirkjunnar dyr. Nú er krafizt meira! Gæti ekki Alþingi verið slíkt skjól hins gróandi þjóðlífs? Því skal það virða vel og lög þess öll. En meðal annarra orða. Þessa klukkustund, sem ég dvaldi nú í alþingisgarðinum komu aðeins tveir gestir til að njóta þessarar hljóðlátu vinjar t hjarta Reykja- víkur. Þau voru úr sveit: Vigfús Einarsson frá Seljatungu í Gaulverjabæ og Sesselja Sigurð- ardóttir ársgömul ungmær. Þau voru bæði hrifin. En mér er sagt, að í garðinum leynist lind, rétt hjá minnis- merkinu, mynd Tryggva, sem gerði garðitin 1903. Hann er 75 ára. Væri ekki hægt að leyfa lindinni að streyma að nýju á þessu afmæli? Það vantar strauma lifandi vatns til að kenna fólkinu að meta gróður borgarinnar, efla „grænu bylt- inguna". Reykjavík, 7.7. ‘78 Árelíus Níelsson hrærast með ilmi blómanna og vexti trjánna. Hann benti okkur á hið ógleymanlegasta og lærdóms- ríkasta að baki allri þessari gróandands dýrð í litla garðin- um. Alþingishúsið þessi prýði miðborgarinnar, byggt af Dön- um, merkilegt íhugunarefni er skjöldur, skjól og vernd alls gróðursins í garðinum. I skjóli þess ná trén og blómin, hvort sem þau heita björk eða reynir, yllir, sírena, greni, rós eða helluhnoðri vexti, þroska og fjölbreyttri fegurð og hæð. Ofan og utan þess fölna þau og deyja. Hann sýndi okkur, Græna byltingin í borginni er hugsjón, sem oft er minnzt á, þegar kosningakeppnin æðir yfir. En hversu heils hugar ann fólkið sínum grænu blettum og gróðurlundum? Hvernig njóta borgarbúar hins gróandi lífs við fætur og umhverfis sig? Þar mætti minnast grænnar grundar, sem var troðin í hel á nokkrum dögum á Lækjartorgi fyrir þrem árum, þrátt fyrir kjörorð „grænu byltingarinnar": „Gangið ekki á grasinu". Gróður-gróandi líf þarf um- hyggju, tillitssemi og virðingu, skilning og skjól mannshjartans til þess að ná vexti og þroska, veita borginni fegurð og yndi, litu og líf. En hafi nokkur flogið með opnum, sjáandi augum yfir Reykjavík nú hin síðustu ár, má sjá, að hinn hugsandi hluti borgarbúa, fólkið, sem ann gróðri og grænum litum vonar og vizku, gengur ekki á grasinu, hefur unnið stóra sigra í sinni grænu byltingu. Væru húsin horfin augnablik væri borgar- svæðið nær samfelldur skógur með grænum grundum og blómsturbeðum, runnum og trjágróðri margra tegunda. Þetta mætti gjarnan teljast undur í svo norrænni borg votra vestanvinda og kaldra norðan- garra. Og satt að segja gæti það ekki gerzt án þess skjóls, sem húsin veita, vökulla huga og starfandi handa þeirra hjartna, sem unna gróanda vors og sinni góðu fögru borg, fórna henni tíma, kröftum og erfiði. En — hefur hinn almenni borgari yfirleitt tíma til að gleðjast yfir grænu blettunum í borginni? Veit fólkið, sem þeyt- ist um alla landshluta til að leita að fegurð, friði og hvíld, um hina fögru staði við fætur sér? Hefur hópurinn, sem sækir sólarstrendur heim oft á ári, notið fegurðar í Laugardalnum, á Kjarvalstúni eða friðarins á sólskinsstund í garði Alþingis? Yrðu þeir ekki undarlega margir, sem vissu varla, að þessir gróðurreitir væru til? Jú, Alþingisgarðurinn er við Al- þingishúsið, segir almenningur. En hvað er þar að sjá? Hvers að njóta? Hvað er til að hugsa um? Hann er þó ein elzta, helzta og fegursta gróðurvin Reykjavíkur. Rétt við bakdyr Alþingis er lítið og yfirlætislaust hlið. Og innan hliðsins gnæfa margra mann- hæða há tré sitt hvorum megin við mjóan gangstíg. Það er reynitré til vinstri, þegar inn er komið, sitkagrenitré til hægri nær húsinu. Hæð þeirra, þroski og vonleiki er ótrúlegur glæsi- leiki í okkar kalda landi. Tákn þess hve ísienzk gróðurmold getur veitt mikla orku. Stígurinn milli þessara lauf- miklu baðma endar við hring- laga blómabeð, sem myndar eiginlega þrjá hringi: Stíg umhverfis blómin, stráð- an sandi, sem gjarnarn mætti bera íslenzkari blæ, blómbeð sem elur fjölda litskærra blóma, sem mættu öll vera íslenzk, þótt útlend blóm fari vel, græna grund, sem er hringur um kjarnann — hringlagaðan gróð- urreit, sem elur fegurstu blóm- in. Allt er þarna í hringmóti. En hringur er tákn hins eilífa. Hávaxinn trjágróður, margra tegunda er umhverfis þessa gróðurreiti, allt að girðingu, sem er hár steinveggur, sem veitir vernd og skjól. En verkar dálítið hart og kalt. En hvað væri garðurinn án hans? Spyrjið opna gróðurbletti borgarinnar á vorin. Spyrjið Austurvöll. Gangstígar liggja milli trjánna út að girðingu og þar eru bekkir til að hvíla fætur þreyttra gesta, sem líta inn, njóta ilms, lita og fegurðar, friðar og yndis nokkur andartök í þessum litla Edenslundi við hjartastað okkar gamla og dýrmæta borgarhluta sem hlýt- ur að vera öllum kærastur. Og gesturinn heyrir og skynjar næsta nágrenni: Söng og óma frá helgistund i Dómkirkjunni, fuglakvak og vængjasúg komandi og hverf- andi vorfugla við Tjörnina, umferðarys sem verður eins og fjarlægur andardráttur frá Austurstræti, Kirkjustræti og Vonarstræti. Hjartslætti Reykjavíkur við Austurvöll. En við suðurhluta þessa litla hrings og helgivinjar blasir minnismerki við augum þeirra er inn ganga. Það stendur á steinhæð, sem vaxin er íslenzkum heiða- og holtablómum: Helluhnoðra, vegarfa, holta- sóley, melasól, blágresi, gleym- mér-ei, burnirót og mörkum fleiri. Sé gengið upp sjö þrep, er komið að mynd af einum mesta og bezta syni og vini íslenzku þjóðarinnar, frumherja og fyrir- mynd aldamótakynslóðarinnar, Tryggva Gunnarssyni, banka- stjóra og dýravini og margt, margt fleira, sem gestir garðs- ins mættu sannarlega íhuga vandlega. Hann var öllum Is- lendingum fyrr og síðar frábær til eftirbreytni. Myndin er gerð af hug og höndum listamannsins, Ríkarðs Jónssonar á áttræðisafmæli Tryggva 1916: Hönnuðs, höfund- ar og föður garðsins. I stöpulinn er greypt mynd af sjálfu lífsins tré, sem laufmikilli krónu skýlir íslenzku húsdýrunum öllum í anda dýravinarins, Tryggva. Er unnt að hugsa sér íslenzkari stað og stöpul, íslenzkari gróður, íslenzkari listaverk? Þarna voru tveir ménn, sem sjá um garðinn þær stundir, sem hann er opinn. Jóhannes Magnússon, dyravörð- ur Alþingis, hlýr og trúr, sem annast eftirlit og vernd, og Þórarinn Ingi Jónsson, garð- yrkjumaður, sem virðist anda og Hljóðlátvin í hjarta Reykjavíkur

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.