Morgunblaðið - 08.02.1980, Síða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 8. FEBRÚAR 1980
iltargmiÞIftfrtfr
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Fréttastjóri
Auglýsingastjóri
hf. Árvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gúnnarsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Björn Jóhannsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Skeifunni 19, sími 83033.
Áskriftargjald 4.500,00 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 230
kr. eintakið.
Slegið á fram-
rétta sáttahönd
Enginn vafi er á því, aö allt fram á síðustu stund
vonuöu flestir sjálfstæðismenn, að einhver málamiðl-
un fyndist á ágreiningi Gunnars Thoroddsens og
stuðningsmanna hans við þingflokk Sjálfstæðisflokksins.
Undanfarna daga hafa Geir Hallgrímsson, Ólafur G.
Einarsson og fleiri þingmenn átt stöðugar og ítarlegar
viðræður við þá Friðjón Þórðarson og Pálma Jónsson um
hugsaniegar sættir en án árangurs.
Gunnar Thoroddsen mætti á þingflokksfundi í gær og
kynnti þar málefnasamning stjórnar sinnar. Að máli
hans loknu sagðist Geir Hallgrímsson „reiðubúinn að
leggja til við þingflokkinn að hann tilnefni menn til
viðræðna um framlagðan málefnasamning við aðila hans
í þeim tilgangi að fá upplýsingar og ná fram breytingum,
sem gætu leitt til samkomulags, enda sé ljóst, að
málefnasamningurinn sé ekki lagður fram í þingflokkn-
um í dag eingöngu til upplýsinga, samþykktar eða
synjunar“. Gunnar Thoroddsen hafnaði þessari sáttatil-
raun formanns Sjálfstæðisflokksins með þeim ummælum,
að það þýddi nýja tilraun til stjórnarmyndunar, ef að
þessu yrði gengið. Spurningin væri aðeins: Vill Sjálfstæð-
isflokkurinn mynda ríkisstjórn á þessum grundvelli eða
ekki?
Eftir að Gunnar Thoroddsen hafði með þessum hætti
slegið á framrétta sáttahönd Geirs Hallgrímssonar var
sýnilegt, að um málamiðlun gat ekki orðið að ræða eins og
á stóð. Varaformaður Sjálfstæðisflokksins hafði sagt sitt
síðasta orð í þessu máli og hélt fast við úrslitakosti sína.
Morgunblaðið harmar það.
Kríulöpp
Málefnasamningur sá, sem samkomulag hefur tekizt
um milli Gunnars Thoroddsens, Framsóknarflokks
og Alþýðubandalags, sýnir, að ríkisstjórn þessara aðila
verður stefnulaus ríkisstjórn, hún er mynduð til þess að
undirstrika þann klofning í röðum sjálfstæðismanna, sem
aðgerðir Gunnars Thoroddsens hafa leitt til. Þess vegna
var tilboð Geirs Hallgrímssonar á fundi þingflokks
sjálfstæðismanna í gær, ekki einungis viðleitni af hálfu
formanns Sjálfstæðisflokksins til þess að koma í veg fyrir
klofning Sjálfstæðisflokksins, heldur var það líka tilraun
til þess að tryggja að stjórnarmyndun þessi yrði byggð á
traustari grunni og sterkari málefnastöðu.
Því miður hafnaði Gunnar Thoroddsen þessu boði. Með
því hefur hann í senn komið í veg fyrir sættir innan
Sjálfstæðisflokksins og stjórnarmyndun, sem hefði
raunhæfan tilgang. Málefnasamningur þessi er birtur í
Morgunblaðinu í dag í heild. Lesendur eru hvattir til að
kynna sér efni hans. Þá munu þeir sjá, að þessi
væntanlega ríkisstjórn er ekki mynduð í því skyni að ná
tökum á verðbólgunni. Hún hefur ekkert ákveðið
markmið í huga í málefnum landsmanna. Þjóðarskútan
verður jafn stjórnlaus og hún hefur verið. Tilgangurinn
með þessari stjórnarmyndun er sá einn af hálfu
framsóknarmanna og alþýðubandalagsmanna að kljúfa
Sjálfstæðisflokkinn. Ríkisstjórnin er mynduð utan um
tákn þessa klofnings, Gunnar Thoroddsen.
Morgunblaðið mun taka afstöðu til einstakra atriða
málefnasamningsins, þegar séð verður, hvað í umbúðun-
um er. Eins og málefnasamningurinn liggur fyrir er hann
fyrst og síðast fögur orð, en vinnubrögðin eru svipuð og
tíðkast hefur við myndun vinstri stjórna: allir endar
lausir eins og í slitnum netamöskvum, en það heitir
kríulöpp.
Friðjón Þórðarson alþingismaður:
Eitt er víst: Ég
er og verð alltaf
sjálfstæðismaður
„ÉG held að það sc fjarri okkur Pálma báðum að vilja kljúfa
Sjálfstæðisflokkinn. Raunar var ljóst að stjórninni yrði ýtt úr vör
án okkar atbeina. en við sáum hins vegar fljótlega, að fyrst málið
lá þannig fyrir að við töidum. að búast mætti við nokkru af þessari
stjórn, þá hlytum við að taka afstöðu til hennar. Og þegar okkur
þótti sýnt, að málefnagrundvöllurinn væri viðunandi fyrir
sjálfstæðismenn, þá þótti okkur langhreinlegast að styðja á beinan
hátt þessa viðleitni til að binda enda á stjórnleysið í landinu,“ sagði
Friðjón Þórðarson alþingismaður í samtali við Mbl. eftir
þingflokksfund sjálfstæðismanna í gær.
Mbl. spurði Friðjón í tilefni af
yfirlýsingu hans og Pálma um
þær „ítrekuðu tilraunir", sem
þeir hefðu gert til að ná sam-
stöðu í þingflokknum um stjórn-
armyndun Gunnars. Friðjón
sagði: „Við höfum ýmist báðir
eða hvor í sínu lagi unnið að
þessu með samtölum við menn. “
— Fengu skoðanir ykkar engan
hljómgrunn?
„Ég verð að segja það, að í
viðtölum við einstaka menn var
okkur mætt af skilningi og satt
að segja missti ég ekki vonina
fyrr en á þingflokksfundinum
áðan. Fram á síðustu stundu
vonaðist ég eftir því að af
samstarfi gæti orðið og að meðal
annars kæmu ráðherrar inn í
stjórnina úr þingflokki Sjálf-
stæðisflokksins."
— Verðið þið Pálmi ekki ráð-
herrar?
„Ég skal ekkert um það segja á
þessari stundu. Ég hefði hins
vegar viljað, að aðrir kæmu til
samstarfs og þá í ráðherraemb-
ætti.“
— Nefnduð þið Pálmi þann
möguleika í samtölum ykkar við
aðra þingmenn Sjálfstæðis-
flokksins?
„Ég vil á þessu stigi ekkert
vera að tíunda efni þessara
samtala. Hitt hef ég sagt í
samtali við Mbl. og get endur-
tekið, að ljóminn frá ráðherra-
stóli villti mér ekki sýn í þessu
máli.“
— Ráðherraembætti er þá ekki
skilyrði fyrir þínum stuðningi,
eða hvað?
„Nei. Ég sækist ekki- eftir
ráðherraembætti. Ég hef hins
vegar sótzt eftir sáttum í málinu
og hefði talið það stórkostlegan
ávinning að ná þeim. Mér varð
að vísu ljóst að eftir þingflokks-
fundinn á föstudaginn var erfitt
að ná mönnum saman, en samt
missti ég ekki vonina fyrr en á
þingflokksfundinum í dag.“
— Telur þú þá útilokað að fleiri
fylgi ykkur Pálma?
„Því fer fjarri, að ég geti
svarað því.“
— Hvað var það sem gerðist á
þingflokksfundinum, sem olli því
áð þú varðst úrkula vonar um
sættir?
„Ég vil ekkert vera að skýra
frá því, sem gerist á þingflokks-
fundum. En þessi skoðun er
niðurstaða af því, sem þar fór
fram.“
— Var þetta erfið ákvörðun að
lýsa yfir stuðningi við stjórn
Gunnars?
„Hún var tekin að vandlega
íhuguðu máli.“
— Nú telur þú málefnasamning-
inn viðunandi fyrir Sjálfstæðis-
flokkinn. Hverjir eru að þínu
mati helztu kostir hans?
„Málefnasamningurinn hefur
ekki verið gerður opinber, þann-
ig að ég tel mig ekki geta á
þessari stundu farið út í einstök
efnisatriði hans.
Almennt get ég sagt, að það er
auðvitað óhugsandi, þegar um
samstarf þriggja aðila er að
ræða, að einn fái öllum sínum
málum framgengt. Það má vafa-
laust margt að þessum málefna-
samningi finna, ef menn vilja
skoða hann bara frá sínum
sjónarhóli, og ólíklega er þar
tekið á öllum málum, sem þarf
að fjalla um og huga að. Megin-
málið er þó, að viðkomandi
aðilar telji samkomulagið viðun-
andi samstarfsgrundvöll og ég
held, að þessi málefnasamningur
sé ekki verri en gengur og gerist
milli stjórnmálaflokka.“
— Hvaða mál eru það, sem þú
hefur lagt sérstaklega áherzlu á
í sambandi við þennan málefna-
samning?
„Við Pálmi höfum að sjálf-
sögðu farið í gegn um öll þau
meginatriði, sem fyrir liggja og
metið þau. Pálmi hefur svo
sérstaklega athugað landbúnað-
armálin og ég skoðaði sérstak-
lega til dæmis samgöngumálin.
En auðvitað byggist afstaða okk-
ar á samkomulaginu í heild.“
— Vinnubrögð Gunnars við
þessa stjórnarmyndun hafa ver-
ið gagnrýnd af þingmönnum
Sjálfstæðisflokksins. Hvað segir
þú um þau?
„Ég hef ekki rannsakað það
mál sérstaklega. Hitt er alveg
ljóst, að ef á að ná sáttum eða
málamiðlun, þá þarf oftast nær
að strika yfir eitthvað, sem gerzt
hefur áður.“
— Ert þú með þessum stuðningi
að taka Gunnar fram yfir Geir?
„Því fer fjarri. Þetta er póli-
tískt mál fyrst og fremst, en ekki
persónulegt.
Báðir þessir menn eru og hafa
verið ágætir vinir mínir í mörg
ár og undanfarna daga hef ég
rætt við þá báða. Af minni hálfu
er ekki fyrirhuguð nein breyting
á þessu og ég hef ekki fundið
það, að annar hvor þeirra vilji
breyta til, hvað þetta snertir.
Mín afstaða er einfaldlega sú,
að ég tel ekki verjandi annað en
að styðja þessa stjórnarmyndun
og sú afstaða byggist á stjórn-
málalegum staðreyndum."
— Nægilega sterkum til að láta
skilja milli þín og meirihluta
þingflokksins?
„Ég hef tekið mína ákvörðun."
— Ætlar þú að halda áfram
starfi í þingflokki Sjálfstæðis-
flokksins?
„Ég mun áreiðanlega taka
þátt í starfi þingflokks Sjálf-
stæðisflokksins að því marki
sem þessi sérstaða leyfir."
— Hvað leyfir hún þegar þú ert í
stjórn og hinir í stjórnarand-
stöðu?
„Það er ekki fyllilega Ijóst,
hvað verður. Þetta fer eins og
annað eftir efnum og ástæðum."
— Veizt þú um undirtektir í
kjördæmi þinu við þessa ákvörð-
un þína?
„Það, sem ég hef heyrt frá
mínum kjósendum, hefur nálega
allt verið á einn veg; hvatning til
að nýta þetta tækifæri til mynd-
unar ríkisstjórnar, sem landið
þarf á að halda. Nokkrir hafa
viðurkennt að þetta væri erfitt
mál og stórt skref að stíga, en
sagt, að þeir standi með mér,
hvaða ákvörðun, sem ég tæki.“
— Þú telur þá ekki að þú sért að
„fremja pólitískt sjálfsmorð"
með þessu?
„Ég er ekki að hugsa um mig
persónulega í þessu sambandi.
Ég er ekkert hræddur við að
berjast fyrir þessari ákvörðun
minni frekar en öðrum. Hvað
framtíðin ber í skauti sínu verð-
ur bara að koma í ljós.
En hvernig sem allt veltur, þá
er eitt þó alveg víst og það er, að
ég er og verð alltaf sjálfstæðis-
maður.“
Eggert Haukdal
alþingismaður:
Ég styð
þessa stjórn
„Þessi málefnasamningur er að
minu mati viðunandi í höfuð-
atriðum. þótt alltaf megi segja
sem svo, að hlutirnir gætu verið
betri. En ég styð þessa stjórn,“
sagði Eggert Haukdal alþingis-
maður í samtali við Mbl. í gær.
Eggert sagði málefnasamning-
inn trúnaðarmál og því vildi hann
ekki svara spurningum blaðsins í
gær um efnisatriði hans og álit
sitt á þeim í einstökum atriðum.
Mbl. spurði þá Eggert, hvort
það, að hann hefði ekki verið
tekinn inn í þingflokk Sjálfstæðis-
flokksins, hefði haft sérstök áhrif
á afstöðu hans. Hann sagðist
ekkert frekar vilja um málin segja
að svo stöddu.
Alhert Guðmundsson:
Mín afstaða
breytist ekkert
MORGUNBLAÐIÐ spurði Albert
Guðmundsson alþingismann í
gærkvöldi álits á málefnasamn-
ingi ríkisstjórnar Gunnars
Thoroddsen, en Albert hefur sem
kunnugt er, lofað að verja stjórn-
ina vantrausti. „Ég varð nú að
fara af þingflokksfundi eftir um
klukkustund vegna borgarstjórn-
arfundar, “ sagði Albert. „Þeim
fundi lauk um sjöleytið og þá
frétti ég að þingflokksfundurinn
væri búinn. Ég hefi því ekki enn
haft aðstöðu til að kynna mér
þcnnan málefnasamning nægi-
Iega vel til þess að kveða upp
dóma um efni hans.“
Þá spurði Mbl. Albert álits á
stuðningi Friðjóns Þórðarsonar og
Pálma Jónssonar við ríkisstjórn
Gunnars. „Ég lít á þá sem góða
sjálfstæðismenn eftir sem áður,“
svaraði Albert.
Þá spurði Mbl. Albert, hvort
afstaða hans til ríkisstjórnar
Gunnars kynni ef til vill að
breytast yfir í stuðning. Hann
sagði: „Mín afstaða breytist ekk-
ert umfram það sem kom fram í
mínu bréfi, hvorki til eða frá.“